Κύπρος: «Ξυπνούν μνήμες που θέλουμε να ξεχάσουμε» - Κάτοικοι του νησιού μιλούν στην Athens Voice

Έντονη ανησυχία επικρατεί στους κατοίκους όχι μόνο των περιοχών που συνορεύουν με τις βρετανικές βάσεις στο Ακρωτήρι της Κύπρου που δέχτηκαν την επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους τύπου Shahed τις πρώτες πρωινές ώρες της Δευτέρας αλλά και ολόκληρου του νησιού.

Λόγω των ραγδαίων εξελίξεων η Ελλάδα θα συνδράμει στην ασφάλεια της Κύπρου, κι όπως δήλωσε ο υπουργός Εθνικής Άμυνας, Νίκος Δένδιας, θα σταλεί σύμφωνα με απόφαση του ΚΥΣΕΑ άμεσα η Φρεγάτα Κίμων, καθώς και δεύτερη ελληνική φρεγάτα που θα φέρει το σύστημα «Κένταυρος». Επίσης θα σταλούν στην Κυπριακή Δημοκρατία ζεύγος μαχητικών F-16.

Στην κυπριακή κοινωνία οι πολίτες αγωνιούν και το καθεστώς των βρετανικών βάσεων και το ζήτημα εθνικής ασφάλειας έχουν γίνει από το πρωί πρώτο θέμα συζήτησης, αφού ππρόκειται για περιοχές στις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί ουσιαστικό έλεγχο. Οι κάτοικοι βρίσκονται σε συνεχή εγρήγορση και μνήμες από τις πιο σκοτεινές στιγμές της κυπριακής ιστορίας ήρθαν ξανά στην επιφάνεια.

«Ήταν σαν να ζούμε ξανά την τουρκική εισβολή», είπε κάτοικος της περιοχής στην Athens Voice, περιγράφοντας τον πανικό όταν άκουσε την πρώτη έκρηξη από την πτώση του drone στις εγκαταστάσεις των Βρετανικών Βάσεων. 

Άλλος κάτοικος του Δήμου Κουρίου ανέφερε πως «η πληροφόρηση ήταν ελάχιστη. Δεν ξέραμε αν το περιστατικό θα εξελισσόταν σε κάτι μεγαλύτερο. Όλη η περιοχή ήταν σε συναγερμό. Είναι η πρώτη φορά που νιώθω ξανά τόση αγωνία για την ασφάλεια μας».

Να σημειωθεί ότι την ίδια ώρα η Πολιτική Άμυνα της Κύπρου ενημερώνει μέσω αναρτήσεων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης τους πολίτες για όλα όσα πρέπει να εμπεριέχονται στο σακίδιο έκτακτης ανάγκης.

Η αίσθηση της ανασφάλειας κυριαρχεί σε ολόκληρο το νησί, παρά τις καθησυχαστικές δηλώσεις των αρχών.

«Μου φάνηκε αδιανόητο», λέει ένας ηλικιωμένος κάτοικος του νησιού. «Ξυπνούν μνήμες που θέλαμε να ξεχάσουμε. Μας έρχεται στο μυαλό η εισβολή του ’74, οι σειρήνες, οι εκκενώσεις. Απλώς ελπίζουμε ότι δεν θα ξαναζήσουμε κάτι τέτοιο».

Δεν είναι λίγοι μάλιστα οι πολίτες του νησιού που ανησυχούν μήπως γίνει γενική επιστράτευση. «Έχουμε αρχίσει να σκεφτόμαστε ότι πρέπει και να ανανεώσουμε τα διαβατήρια μας, το είχαμε αμελήσει και τώρα ίσως υπάρξει ανάγκη να τα χρησιμοποιησούμε» αναφέρει στην Athens Voice κάτοικος της Λευκωσίας.

Εκκενώθηκε και το αεροδρόμιο Πάφου

Δεύτερος συναγερμός σήμανε ξανά το μεσημέρι της Δευτέρας και στο πολιτικό αεροδρόμιο της Πάφου μετά από τον εντοπισμό ύποπτων αντικειμένων, από τα ραντάρ, να πετούν στον ενάεριο χώρο του. Μετά την εξέλιξη αυτή, δόθηκε εντολή να εκκενωθεί άμεσα το κτίριο από επιβάτες και προσωπικό.

Σημειώνεται ότι νωρίτερα ήχησαν εκ νέου σειρήνες στο Ακρωτήρι της Κύπρου, όπου βρίσκεται η βρετανική βάση. Βάσει των ίδιων πληροφοριών, απογειώθηκαν μαχητικά αεροσκάφη, με τις εγκαταστάσεις να εκκενώνονται.

Το drone προσέκρουσε εντός των στρατιωτικών εγκαταστάσεων των Βρετανικών Βάσεων στο Ακρωτήρι , προκαλώντας μικρές υλικές ζημιές, χωρίς ανθρώπινες απώλειες, όπως επιβεβαίωσε ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας, Νίκος Χριστοδουλίδης.

Ο Πρόεδρος τόνισε πως η Κυπριακή Δημοκρατία δεν πρόκειται να αποτελέσει μέρος οποιασδήποτε στρατιωτικής επιχείρησης, ενώ διαβεβαίωσε ότι λαμβάνονται όλα τα απαραίτητα μέτρα για την προστασία των πολιτών.

Λόγω της ρευστής κατάστασης, το Υπουργείο Εσωτερικών της Κύπρου έχει προειδοποιήσει ότι, εφόσον παραστεί ανάγκη, θα ενεργοποιηθούν σειρήνες στις επηρεαζόμενες περιοχές και θα υπάρξει άμεση ενημέρωση μέσω ραδιοφώνου και τηλεόρασης, με οδηγίες προς τον πληθυσμό για κατεύθυνση στο πλησιέστερο καταφύγιο.

Συναγερμός και συνεχείς εκκενώσεις

Από τις πρώτες πρωινές ώρες η περιοχή τελεί υπό συνεχή επιφυλακή. Στις 10:03 ενεργοποιήθηκε η Πολιτική Άμυνα, με οδηγίες για καταφύγια και παροχή βοήθειας στους κατοίκους, ενώ στις 10:33 ο Δήμος Κουρίου ανακοίνωσε τη δυνατότητα εκκένωσης του Ακρωτηρίου για όσους πολίτες το επιθυμούν, εξασφαλίζοντας προσωρινά καταλύματα σε ξενοδοχεία και σχολικές μονάδες.

Το αεροδρόμιο Πάφου εκκενώθηκε στις 12:31 μετά τον εντοπισμό ύποπτου drone στον εναέριο χώρο, ενώ η Βάση Ακρωτηρίου και η Βάση Δεκέλειας εκκενώθηκαν λίγο αργότερα, συνοδευόμενες από σειρήνες και απογείωση μαχητικών αεροσκαφών για ενίσχυση της ασφάλειας.

Σε μήνυμα που στάλθηκε στο προσωπικό των Βάσεων, επισημάνθηκε ότι υπάρχει «συνεχιζόμενη απειλή ασφαλείας» και ζητήθηκε να παραμείνουν στα σπίτια τους, μακριά από παράθυρα και πίσω ή κάτω από στιβαρά έπιπλα, μέχρι νεότερης επίσημης ενημέρωσης.

Αντιδράσεις για το καθεστώς των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο

Ο πρώην Γενικός Εισαγγελέας της Κυπριακής Δημοκρατίας, Κώστας Κληρίδης, τόνισε πως η επίθεση επαναφέρει στο προσκήνιο το ζήτημα του καθεστώτος των Βρετανικών Βάσεων και των υποχρεώσεων του Διεθνούς Δικαίου. Παράλληλα, ο Κύπριος ευρωβουλευτής Λουκάς Φουρλάς ανακοίνωσε ότι θα προβεί σε έκτακτη παρέμβαση στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, ζητώντας άμεση συντονισμένη αντίδραση σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης για την ασφάλεια της Κύπρου.

Η Κυπριακή Αστυνομία βρίσκεται σε συνεχή εγρήγορση και αξιολόγηση των μέτρων ασφαλείας, με ενισχυμένη παρουσία σε κρίσιμες υποδομές και χώρους υψηλού κινδύνου. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Αστυνομίας, Βύρωνα Βύρωνο, έχει συσταθεί Κέντρο Κρίσεως στο Αρχηγείο Αστυνομίας, ενώ το επιχειρησιακό πλάνο αξιολογείται συνεχώς, ιδιαίτερα μετά το περιστατικό στις Βρετανικές Βάσεις.

Δεν είχαμε έγκαιρη ενημέρωση από τη Βρετανία, λέει η Κύπρος 

O Κυβερνητικός Εκπρόσωπος, προέβη σε δηλώσεις με τα πέρας της συνεδρίασης του Εθνικού Συμβουλίου που έγινε το μεσημέρι της Δευτέρας, σημειώνοντας πως διατυπώθηκε ως κοινή θέση των μελών, ότι η Κύπρος δεν συμμετείχε και ούτε πρόκειται να συμμετάσχει σε οποιαδήποτε πολεμική επιχείρηση.

Η Κυπριακή Δημοκρατία είχε ενημέρωση από το Λονδίνο ότι σε καμία περιπτώσεις οι Βρετανικές Βάσεις στην Κύπρο δεν πρόκειται να χρησιμοποιούνταν για πολεμική επιχείρηση.

«Ενημερωθήκαμε, έπειτα από τηλεφωνική επικοινωνία που είχαμε μετά το διάγγελμα Στάρμερ, δεν είχαμε εγκαιρη ενημέρωση. Μετά το συμβάν είμαστε σε συντονισμό με το ΗΒ, Ο ΥΠΕΞ έχει αλλεπάλληλες επικοινωνίες ,με την ομόλογο του στην Βρετανία».

Μάλιστα σημείωσε ότι η Κύπρος είναι δυσαρεστημένη με την στάση του Λονδίνου, καθώς στο χθεσινό διάγγελμα δεν υπήρξε διευκρίνηση ότι δεν θα χρησιμοποιούνταν οι ΒΒ στην Κύπρο, παρα το γεγονός ότι η ΥΠΕΞ της Βρετανίας προέβη σε διευκρινιστική τοποθέτηση σήμερα.

«Θα επικοινωνήσουμε την δυσαρέσκεια μας, ο τρόπος που μεταδόθηκε το μήνυμα ήταν λανθασμένος, δεν υπήρξε σαφής διαχωρισμός, υπήρξε μετά το περιστατικό», ανέφερε χαρακτηριστικά, αφήνοντας παράλληλα ανοικτό το ενδεχόμενο για διαπραγμάτευση με σκοπό την αλλαγή πλαισίου λειτουργίας των Βάσεων.

Το νομικό καθεστώς και η στρατηγική σημασία των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο

Οι Βρετανικές Βάσεις της Δεκέλειας και του Ακρωτηρίου δημιουργήθηκαν με τη Συνθήκη Εγγυήσεως του 1960, που υπογράφηκε μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου, της Ελλάδας, της Τουρκίας και της Κυπριακής Δημοκρατίας. Σύμφωνα με το άρθρο 2 της συνθήκης, η Κυπριακή Δημοκρατία αναγνωρίζει την πλήρη κυριαρχία του Ηνωμένου Βασιλείου στις δύο αυτές περιοχές και δεσμεύεται για τη συνεργασία στη διοίκηση των στρατιωτικών εγκαταστάσεων.

Οι περιοχές των Κυρίαρχων Βάσεων καλύπτουν συνολικά 254 τετραγωνικά χιλιόμετρα και θεωρούνται Βρετανικά Υπερπόντια Εδάφη στην Κύπρο. Δεν υπάρχει εκλεγμένη τοπική κυβέρνηση, ενώ ο Διοικητής των Βρετανικών Δυνάμεων στην Κύπρο λειτουργεί ως διαχειριστής των περιοχών και υπεύθυνος για την καθημερινή λειτουργία της πολιτικής διοίκησης. Στο μέτρο του δυνατού, οι νόμοι των Βάσεων ευθυγραμμίζονται με αυτούς της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Η δημιουργία των Βάσεων προέκυψε μετά από πιέσεις των προηγούμενων κυρίαρχων του νησιού, καθώς το Ηνωμένο Βασίλειο επιδίωκε να διατηρήσει στρατιωτική παρουσία στην Κύπρο. Η στρατηγική θέση του νησιού, στην ανατολική Μεσόγειο, κοντά στο κανάλι του Σουέζ και στη Μέση Ανατολή, καθιστά τις βάσεις σημαντικές για την προώθηση επιχειρήσεων, την εκπαίδευση στρατευμάτων και τη χρήση της RAF Ακρωτηρίου ως σταθμού για στρατιωτικά αεροσκάφη.

Το νομικό καθεστώς των Βάσεων έχει απασχολήσει και τα βρετανικά δικαστήρια. Το Ανώτατο Δικαστήριο του Ηνωμένου Βασιλείου κλήθηκε να εξετάσει αν πρόσφυγες που περισυλλέγησαν από τη RAF Ακρωτηρίου δικαιούνταν προστασία βάσει της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Status των Προσφύγων του 1951. Το δικαστήριο αποφάνθηκε ότι η ανεξαρτητοποίηση της Κύπρου το 1960 δεν άλλαξε το καθεστώς των Βάσεων, οι οποίες παραμένουν περιοχές πλήρους κυριαρχίας του Ηνωμένου Βασιλείου, σε αντίθεση με το υπόλοιπο 97% του νησιού που ανεξαρτητοποιήθηκε.

Το γεγονός ότι οι Βρετανικές Βάσεις της Δεκέλειας και του Ακρωτηρίου αποτελούν περιοχές αποκλειστικής βρετανικής κυριαρχίας με ειδικό καθεστώς που τις ξεχωρίζει από το υπόλοιπο κυπριακό έδαφος προκαλεί ερωτηματικά και εκλαμβάνεται από μερίδα της κοινωνίας ως περιορισμός της πλήρους εθνικής κυριαρχίας, αφού πρόκειται για περιοχές στις οποίες η Κυπριακή Δημοκρατία δεν ασκεί ουσιαστικό έλεγχο.

Επιπλέον, εγείρονται σοβαρές ανησυχίες για τον κίνδυνο έμμεσης εμπλοκής της Κύπρου σε περιφερειακές συγκρούσεις μέσω χρήσης των Βάσεων.