Πόλεμος στο Ιράν: Επιδιώκουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αλλαγή καθεστώτος - Τι έχει χτυπηθεί στη Μέση Ανατολή
Οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ εξαπέλυσαν μια μεγάλη κοινή επίθεση στο Ιράν το Σάββατο (28.2), η οποία σκότωσε τον Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, τον μακροχρόνιο ανώτατο ηγέτη του Ιράν, βυθίζοντας τη χώρα σε αβεβαιότητα, καθώς ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ κάλεσε τον λαό της να εξεγερθεί ενάντια στην κυβέρνηση.
Σε ένα βίντεο στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι ελήφθησαν μέτρα για την «εξάλειψη» της πυραυλικής βιομηχανίας του Ιράν, αφού ισχυρίστηκε ότι η χώρα είχε απορρίψει «κάθε ευκαιρία να αποκηρύξει τις πυρηνικές της φιλοδοξίες», ακόμη και όταν ένας βασικός μεσολαβητής υπέδειξε ότι μια συμφωνία ήταν κοντά. Οι επιθέσεις ξεκίνησαν το πρωί του Σαββάτου - την πρώτη ημέρα της εβδομάδας στο Ιράν - καθώς εκατομμύρια άνθρωποι πήγαιναν στη δουλειά ή στο σχολείο. Εκατοντάδες πολίτες σκοτώθηκαν - συμπεριλαμβανομένων μαθητών σε ένα σχολείο θηλέων που επλήγη από επίθεση μη επανδρωμένου αεροσκάφους, σύμφωνα με τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.
Το Ιράν αντέδρασε στις επιθέσεις, τις οποίες χαρακτηρίζει απρόκλητες και παράνομες, με ένα πρωτοφανές κύμα επιθέσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή, στοχεύοντας αρκετές χώρες που φιλοξενούν στρατιωτικές βάσεις των ΗΠΑ - συμπεριλαμβανομένων του Μπαχρέιν και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων - καθώς και τέσσερα αεροδρόμια. Με τον εναέριο χώρο κλειστό πάνω από βασικούς κόμβους της Μέσης Ανατολής, οι ακυρώσεις πτήσεων προκάλεσαν ταξιδιωτικές διαταραχές που επηρέασαν όλο τον κόσμο.
Πώς φτάσαμε έως την επίθεση στο Ιράν;
Αποδυναμωμένο από τον πόλεμο του περασμένου καλοκαιριού με το Ισραήλ, στον οποίο συμμετείχαν για λίγο οι ΗΠΑ, το ιρανικό καθεστώς αντιμετωπίζει μια σοβαρή οικονομική κρίση η οποία πυροδότησε πανεθνικές διαμαρτυρίες τον Ιανουάριο. Μετά από μια καταστολή που άφησε πίσω της χιλιάδες νεκρούς διαδηλωτές, ο Τραμπ είχε υποσχεθεί να τους βοηθήσει. Προειδοποίησε ότι οι ΗΠΑ ήταν «έτοιμες» για να επιτεθούν και άρχισαν να μεταφέρουν τεράστιες ποσότητες υλικού στην περιοχή, ακόμη και όταν οι ΗΠΑ επανέλαβαν τις προσπάθειες για την επίτευξη μιας νέας πυρηνικής συμφωνίας με το Ιράν.
Ο τελευταίος γύρος συνομιλιών ολοκληρώθηκε στην Ελβετία την Πέμπτη, με το Ιράν να συμφωνεί να μην αποθηκεύσει ποτέ εμπλουτισμένο ουράνιο. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν, ο οποίος ενήργησε ως μεσολαβητής στις συνομιλίες, δήλωσε ότι έχει σημειωθεί «σημαντική πρόοδος» και ότι μια ειρηνευτική συμφωνία είναι εφικτή.
Στο βίντεό του στο Truth Social, ο Τραμπ δήλωσε ότι ο κύριος στόχος των επιθέσεων ήταν «η υπεράσπιση του αμερικανικού λαού εξαλείφοντας τις επικείμενες απειλές από το ιρανικό καθεστώς». Αυτές οι απειλές, είπε, περιλάμβαναν το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν - το οποίο ο Λευκός Οίκος ισχυρίστηκε ότι είχε «εξαλείψει πλήρως» με επιθέσεις τον Ιούνιο. «Πάντα ήταν πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών, και ιδιαίτερα της κυβέρνησής μου, ότι αυτό το τρομοκρατικό καθεστώς δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει πυρηνικά όπλα», δήλωσε ο Τραμπ, χωρίς να παράσχει στοιχεία ότι το Ιράν ήταν πιο κοντά στην απόκτηση πυρηνικών όπλων.
Ο πρόεδρος επανέλαβε επίσης τους πρόσφατους ισχυρισμούς του ότι το Ιράν κατασκευάζει βαλλιστικούς πυραύλους που θα μπορούσαν να φτάσουν στην ηπειρωτική χώρα των ΗΠΑ. Μια μη διαβαθμισμένη αξιολόγηση της Υπηρεσίας Πληροφοριών Άμυνας (DIA) από το 2025 ανέφερε ότι το Ιράν θα μπορούσε να αναπτύξει έναν «στρατιωτικά βιώσιμο» διηπειρωτικό βαλλιστικό πύραυλο (ICBM) έως το 2035 «σε περίπτωση που η Τεχεράνη αποφασίσει να επιδιώξει την ικανότητα». Σύμφωνα με δύο πηγές, ο ισχυρισμός ότι το Ιράν σύντομα θα αποκτήσει έναν πύραυλο ικανό να χτυπήσει τις ΗΠΑ δεν υποστηρίζεται από πληροφορίες.
Ο πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου θεωρεί εδώ και καιρό το Ιράν ως τον πιο επικίνδυνο αντίπαλο του Ισραήλ. Μετά την πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ στη Συρία, ενός βασικού συμμάχου του Ιράν, και την παρακώλυση από το Ισραήλ της υποστηριζόμενης από το Ιράν πολιτοφυλακής Χεζμπολάχ στον Λίβανο, το Ισραήλ το περασμένο καλοκαίρι ξεκίνησε πόλεμο εναντίον του ίδιου του Ιράν.
Παρόλο που το Ισραήλ σταμάτησε τη σύγκρουση μετά την επίθεση των ΗΠΑ στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν, οι αναλυτές υποψιάζονταν εδώ και καιρό ότι ο Νετανιάχου θα εκμεταλλευόταν την ευκαιρία να επαναλάβει τις επιθέσεις κατά του Ιράν. Με τις εκλογές να είναι προγραμματισμένες για τον Οκτώβριο, ο Νετανιάχου μπορεί επίσης να δει την επιστροφή στον πόλεμο ως ευκαιρία για να ενισχύσει τη θέση του στο εσωτερικό.
Σε βιντεοσκοπημένη δήλωση του Σαββάτου, εξηγώντας γιατί το Ισραήλ επανέλαβε τις επιθέσεις του στο Ιράν, ο Νετανιάχου επανέλαβε επίσης τον ισχυρισμό του ότι δεν πρέπει να επιτραπεί στο ισλαμικό καθεστώς να αποκτήσει πυρηνικά όπλα.
Επιδιώκουν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αλλαγή καθεστώτος;
Στις δηλώσεις τους, τόσο ο Τραμπ όσο και ο Νετανιάχου ήταν σαφείς σχετικά με τις ελπίδες τους για αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν, καθώς προέβλεψαν την επιβεβαίωση από το Ιράν ότι ο Χαμενεΐ είχε πεθάνει. Ο Τραμπ είπε στον ιρανικό λαό «η ώρα της ελευθερίας σας είναι κοντά», ενώ ο Νετανιάχου τους προέτρεψε να «αποβάλουν τον ζυγό της τυραννίας».
Εκρήξεις ακούστηκαν το Σάββατο στην περιοχή Παστέρ της Τεχεράνης, όπου βρίσκεται ένα άκρως ασφαλές συγκρότημα που στεγάζει την κατοικία και το γραφείο του Χαμενεΐ. Οι εικόνες έδειξαν σοβαρές ζημιές σε κτίρια και πυκνό μαύρο καπνό. Δύο ισραηλινές πηγές δήλωσαν στο CNN ότι οι επιδρομές στόχευαν ανώτερα στελέχη, συμπεριλαμβανομένων του Χαμενεΐ, του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν και του αρχηγού του γενικού επιτελείου των ενόπλων δυνάμεων, Αμπντελραχίμ Μουσαβί.
Αρκετές άλλες ιρανικές πόλεις επλήγησαν, συμπεριλαμβανομένης της Μινάμπ, όπου ένα δημοτικό σχολείο θηλέων υπέστη έναν από τους μεγαλύτερους αριθμούς νεκρών. Επικαλούμενα έναν τοπικό εισαγγελέα, τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι 148 άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους εκεί, καθώς εικόνες έδειχναν μια σειρά από μικρές σακούλες με πτώματα πεταμένες έξω από ένα κατεστραμμένο κτίριο. Το αμερικανικό πρακτορείο ειδήσεων HRANA ανέφερε μέχρι αργά το Σάββατο ότι τουλάχιστον 133 άμαχοι είχαν σκοτωθεί στις κοινές επιδρομές στο Ιράν και 200 είχαν τραυματιστεί. Τα ιρανικά κρατικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι ο αριθμός των νεκρών ξεπερνά τους 200 και οι τραυματίες ξεπερνούν τους 700.
Το Ισραήλ προετοιμάζεται για πολυήμερες επιθέσεις εναντίον του Ιράν και «ακόμα περισσότερες αν χρειαστεί», δήλωσε μια ισραηλινή πηγή στο CNN.
Το Ιράν ανταπέδωσε με ένα πρωτοφανές κύμα επιθέσεων σε όλη τη Μέση Ανατολή, στοχεύοντας αρκετές κοντινές χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις, καθώς και το Ισραήλ. Σε όλο το Ισραήλ, ένας άνθρωπος σκοτώθηκε και 121 άλλοι τραυματίστηκαν, σύμφωνα με την εθνική υπηρεσία έκτακτης ανάγκης της χώρας. Εκρήξεις αναφέρθηκαν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, την Ιορδανία, το Κατάρ και το Μπαχρέιν, καθώς και στη Σαουδική Αραβία, τον βασικό περιφερειακό αντίπαλο του Ιράν, η οποία δεσμεύτηκε να λάβει «όλα τα απαραίτητα μέτρα» για να αμυνθεί.
Νωρίτερα, δραματικά πλάνα έδειχναν ανθρώπους να εγκαταλείπουν έναν γεμάτο καπνούς διάδρομο στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Ντουμπάι, καθώς οι αξιωματούχοι επιβεβαίωσαν ότι τέσσερις υπάλληλοι είχαν τραυματιστεί. Το ξενοδοχείο Fairmont, στο πολυτελές συγκρότημα νησιών Palm Jumeirah της πόλης, υπέστη επίσης ζημιές, με φωτογραφίες να δείχνουν φλόγες με μια τρύπα σε έναν εξωτερικό τοίχο.
Οι επιθέσεις με μη επανδρωμένα αεροσκάφη προκάλεσαν ζημιές και ελαφρούς τραυματισμούς στο Διεθνές Αεροδρόμιο του Κουβέιτ, ενώ ένα άτομο σκοτώθηκε και επτά τραυματίστηκαν στο Διεθνές Αεροδρόμιο Ζαγιέντ στο Άμπου Ντάμπι. Το Κατάρ και η Ιορδανία αναχαίτισαν πυραύλους που στόχευαν τις χώρες τους. Ένα άτομο αναφέρθηκε ότι σκοτώθηκε από πτώση συντριμμιών, αφού οι αντιαεροπορικές άμυνες αναχαίτισαν πυραύλους που στόχευαν θέσεις στο Άμπου Ντάμπι.
Το υπουργείο Εσωτερικών του Μπαχρέιν δήλωσε ότι τρία κτίρια στις πόλεις Μανάμα και Μουχαράκ υπέστησαν ζημιές «ως αποτέλεσμα επιθέσεων με μη επανδρωμένα αεροσκάφη και πτώσης συντριμμιών από αναχαιτισμένο πύραυλο».
12°
