Ο Σουηδός διπλωμάτης που έσωσε έως 40.000 Εβραίους από τους Ναζί

Η σχεδόν ξεχασμένη ιστορία του Σουηδού διπλωμάτη Γκέστα Ένγκελ, ο οποίος συνέβαλε στη διάσωση έως και 40.000 Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, επανέρχεται στο προσκήνιο μέσα από τη νέα ταινία «The Swedish Connection».

Ο Ένγκελ, επικεφαλής του νομικού τμήματος του υπουργείου Εξωτερικών της Σουηδίας στα τέλη της δεκαετίας του 1930, φέρεται να αξιοποίησε νομικά «παραθυράκια» και διοικητικές λύσεις για να επιτρέψει σε Εβραίους που διώκονταν από τους Ναζί να εισέλθουν στη χώρα, κυρίως από κατεχόμενες περιοχές όπως η Νορβηγία και η Δανία.

Η Σουηδία επιδίωκε τότε ουδετερότητα, ενώ το πολιτικό και κοινωνικό κλίμα χαρακτηριζόταν από έντονο αντισημιτισμό. Ακόμη και πριν από τον πόλεμο, οι αρχές είχαν λάβει οδηγίες να περιορίζουν την είσοδο Γερμανών Εβραίων, επιτρέποντας κυρίως πρόσφυγες που θεωρούνταν θύματα πολιτικών διώξεων.

Σύμφωνα με την ταινία, «The Swedish Connection» αναφέρεται στην ικανότητα του Ένγκελ να εντοπίζει ή να δημιουργεί δεσμούς με τη Σουηδία — όπως συγγενικές σχέσεις ή επαγγελματικές συνδέσεις — ώστε να δικαιολογείται η χορήγηση βίζας σε πρόσφυγες.

Ο γιος του, Γκόραν Ένγκελ, δήλωσε ότι ο πατέρας του εργαζόταν αδιάκοπα εξετάζοντας κάθε υπόθεση ξεχωριστά και ότι απέφευγε να μιλά δημόσια για τη δράση του. Όπως είπε, σε μια περίοδο όπου πολλοί στη σουηδική ελίτ δίσταζαν να αντιταχθούν στη ναζιστική Γερμανία, εκείνος τόλμησε να θέσει ως προτεραιότητα τη διάσωση ανθρώπινων ζωών.

Ιστορικοί επισημαίνουν ότι η στάση της Σουηδίας επηρεαζόταν και από την οικονομική εξάρτηση από τη Γερμανία, ιδιαίτερα μετά την κατοχή της Δανίας και της Νορβηγίας το 1940, γεγονός που καθιστούσε πολιτικά ευαίσθητες τέτοιες πρωτοβουλίες.

Η ταινία, που έκανε πρεμιέρα στο Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Γκέτεμποργκ και κυκλοφόρησε πρόσφατα σε πλατφόρμα streaming, επιχειρεί να αποκαταστήσει τη μνήμη ενός ανθρώπου που — παρά τον καθοριστικό ρόλο του — παρέμεινε για δεκαετίες σχεδόν άγνωστος στο ευρύ κοινό.

Πηγή: The Times