Τέσσερα χρόνια πολέμου: Μια προσωπική μαρτυρία από την Ουκρανία

Γράφω τώρα καθισμένη στο κρεβάτι, ντυμένη ζεστά. Στην Ουκρανία φέτος ο χειμώνας είναι πολύ βαρύς και αντιμετωπίζουμε έλλειψη θέρμανσης και ηλεκτροδότησης. Το δωμάτιο είναι απολύτως σκοτεινό - το ηλεκτρικό ρεύμα διοχετεύεται με το σταγονόμετρο, για 1,5 με 2 ώρες και μετά διακοπή από 8 έως 10 ώρες.

Κι αυτό αν είμαστε τυχεροί. Φακούς και επαναφορτιζόμενες λάμπες χρησιμοποιούμε μόνο για τις απολύτως απαραίτητες δουλειές. Κάποιες φορές αναγκάζομαι να κάνω επαγγελματικές διαδικτυακές συναντήσεις υπό το φως των κεριών.

Η Ουκρανία των νεανικών μου χρόνων

Γεννήθηκα και έζησα το μεγαλύτερο μέρος των 47 χρόνων της ζωής μου στην πόλη Τσερνιβτσί, στο νοτιοδυτικό τμήμα της Ουκρανίας. Θυμάμαι καλά τις ιστορίες που οι παππούδες και οι γιαγιάδες μου διηγούνταν χαμηλόφωνα: Για την είσοδο του Κόκκινου Στρατού στις 28 Ιουνίου 1940 και την επιβολή του σοβιετικού καθεστώτος στη Βόρεια Μπουκοβίνα. Τις εκτοπίσεις, τις διώξεις διαφόρων εθνοτικών κοινοτήτων και τη βίαιη αλλαγή του δημογραφικού και κοινωνικού χαρακτήρα της πόλης.

Όλα αυτά σημάδεψαν εκείνη την περίοδο. Η παιδική μου ηλικία κύλησε μέσα στη Σοβιετική Ένωση, με έντονη ρωσοποίηση, διακρίσεις εις βάρος όσων δεν έφεραν την ένδειξη «русский» στα έγγραφά τους και διαρκείς ελλείψεις βασικών αγαθών, παρά τον πλούτο της χώρας σε φυσικούς πόρους. Αυτές οι εμπειρίες καθόρισαν τη μνήμη και τη συνείδησή μου. Αυτά, μαζί με την ταπείνωση λόγω εθνικότητας, είναι ό,τι θυμάμαι -ως παιδί τότε- από τη Σοβιετική Ένωση.

Η Ρωσία του Βλαντίμιρ Πούτιν

Η σύγχρονη Ρωσική Ομοσπονδία αυτοπροσδιορίζεται ως διάδοχος της Σοβιετικής Ένωσης και, υπό την 25ετή ηγεσία του Βλαντίμιρ Πούτιν, επιδιώκει - με τη στήριξη της πλειοψηφίας του πληθυσμού της - την αποκατάσταση ή και επέκταση των σοβιετικών συνόρων, υιοθετώντας πρακτικές ψεύδους και χειραγώγησης.

Προβάλλει διαφορετικά πρόσωπα ανάλογα με το ακροατήριο, ενώ στο εσωτερικό της κατηγορείται για ανοχή σε βίαιες εξτρεμιστικές ομάδες. Παράλληλα, προβάλλει τον πολιτισμό και τον αθλητισμό ως στοιχεία υπεροχής, μολονότι μεγάλο μέρος των πολιτιστικών επιτευγμάτων ανήκει σε δημιουργούς άλλων εθνικοτήτων, ενώ στα σπορ έχει στιγματιστεί από αλλεπάλληλες υποθέσεις ντόπινγκ και εκμετάλλευσης, συμπεριλαμβανομένης της σεξουαλικής.

Ιδιαίτερη αναφορά αξίζουν οι πολυάριθμες διαστρεβλώσεις και χειραγωγήσεις της Ιστορίας. Για παράδειγμα, ο ρόλος της Ρωσίας στην Ελληνική Επανάσταση (1821-1829): Η Λασκαρίνα Μπουμπουλίνα λάμβανε όπλα και υποστήριξη από την Οδησσό μέσω της τοπικής ελληνικής κοινότητας, με τη συμμετοχή Εβραίων και Ουκρανών. Επίσης, παρουσιάζονται ως Ρώσοι πρόσωπα που στην πραγματικότητα ήταν Έλληνες, όπως ο Ιωάννης Καποδίστριας. Ακόμη και η ονομασία «Ρωσία» αποτελεί ιδιοποίηση μέρους του ονόματος «Κιέβο - Ρως».

Τέσσερα χρόνια πολέμου και συλλογικού τραύματος

Ο φρικτός αυτός επεκτατικός πόλεμος της Ρωσικής Ομοσπονδίας κατά της Ουκρανίας επηρέασε και τη δική μου ζωή, ιδιαίτερα στον επαγγελματικό τομέα. Είμαι ψυχολόγος, ψυχοθεραπεύτρια και coach. Πριν από τον πόλεμο οι πελάτες μου απευθύνονταν σε εμένα με συνηθισμένα αιτήματα του επαγγέλματός μας και η εργασία μου δεν διέφερε από εκείνη των συναδέλφων μου στην Ευρώπη. Από την έναρξη του πολέμου ήρθα αντιμέτωπη με τεράστιο αριθμό αιτημάτων που αφορούν απώλεια, μετατραυματικό στρες, συνέπειες βιασμού και κατάθλιψη. Απέκτησα επιπλέον εξειδίκευση στην τραυματοκεντρική θεραπεία και στη στρατιωτική ψυχολογία.

Οφείλω να σημειώσω ότι η εργασία με Ουκρανούς που βιώνουν πένθος μπορεί να οδηγήσει σε δευτερογενές τραύμα του ειδικού. Όλοι μας, με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, έχουμε τραυματιστεί από τον πόλεμο. Και όσο κι αν θέλουμε να προστατεύσουμε τα παιδιά μας, δεν θα ξεχάσουν ποτέ αυτά τα τρομερά χρόνια, τις απώλειες, τον πόνο και τη θλίψη που έφερε η Ρωσική Ομοσπονδία στην Ουκρανία.

Η ζωή στην Ελλάδα

Ταξιδεύοντας στην Ελλάδα έχω παρατηρήσει συχνά μια αφελή στήριξη των ρωσικών θέσεων, ακόμη και από ανθρώπους της μικρής και μεσαίας επιχειρηματικότητας. Ωστόσο, η εμπειρία των κατεχόμενων ουκρανικών εδαφών δείχνει ότι τα αυταρχικά καθεστώτα πλήττουν πρώτα την ιδιωτική πρωτοβουλία και την οικονομική ανεξαρτησία των πολιτών. Η ιδιοκτησία περιορίζεται, οι ελεύθερες δραστηριότητες ελέγχονται και η μεσαία τάξη αποδυναμώνεται. Κάθε κοινωνία που στηρίζεται στην ελευθερία της επιχείρησης και στην ατομική αυτονομία οφείλει να αντιλαμβάνεται τι σημαίνουν στην πράξη αυτές οι πολιτικές. Γιατί κάθε ελεύθερος, ανεξάρτητος, μη πεινασμένος και σχετικά εύπορος άνθρωπος θεωρείται εχθρός του καθεστώτος.

Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου το έζησα στην Ουκρανία. Πριν από 2,5 χρόνια ο έρωτας με ώθησε να μετακομίσω στην Αθήνα. Από τότε ζω ανάμεσα σε δύο χώρες, επισκεπτόμενη συχνά την πατρίδα μου, τη μητέρα μου, τους συγγενείς και τους φίλους μου. Στην Ουκρανία μεγαλώνουν τα ανίψια μου, τα βαφτιστήρια μου και τα παιδιά των φίλων μου. Με όλη μου την καρδιά θέλω να τα περιμένει ένα καλύτερο μέλλον - μια ζωή σε μια ενιαία, ανεξάρτητη, εύπορη και γενναιόδωρη - όπως ήταν πάντα - Δημοκρατική χώρα.

Αγαπητοί μου νέοι συμπατριώτες, Έλληνες: Έχετε τη δυνατότητα να στηρίξετε την Ουκρανία στον αγώνα της να παραμείνει ελεύθερη, ανεξάρτητη και Δημοκρατική. Η υπεράσπιση της Δημοκρατίας και των ανθρωπιστικών αξιών δεν αφορά μόνο έναν λαό - αφορά όλους μας.