Explainer | Ποιος ήταν ο Ελ Μέντσο: Ο πρώην αστυνομικός που ίδρυσε ένα από τα πιο βίαια καρτέλ στο Μεξικό

Ένα νέο κύμα ακραίας βίας σαρώνει το Μεξικό μετά την είδηση του θανάτου του πιο καταζητούμενου βαρόνου ναρκωτικών της χώρας.

Ο Νεμέσιο Οσεγκέρα Σερβάντες, ευρύτερα γνωστός ως «Ελ Μέντσο», αρχηγός του καρτέλ Νέα Γενιά Χαλίσκο (CJNG) σκοτώθηκε στο Μεξικό μετά από σοβαρό τραυματισμό σε συγκρούσεις ανάμεσα σε υποστηρικτές του και τον στρατό, κατά τη διάρκεια επιχείρησης σύλληψής του στην πόλη Ταπαλπά, στην πολιτεία Χαλίσκο.

Σύμφωνα με το μεξικανικό υπουργείο Άμυνας, τέσσερα μέλη του CJNG σκοτώθηκαν στην επιχείρηση, ενώ τρεις στρατιώτες τραυματίστηκαν. Η αντίδραση του καρτέλ ήταν άμεση: μπλόκα με φλεγόμενα οχήματα, ένοπλοι στους δρόμους και επεισόδια σε τουλάχιστον δώδεκα πολιτείες. Στη Γουαδαλαχάρα, μια από τις πόλεις που θα φιλοξενήσουν το Παγκόσμιο Κύπελλο, καταγράφηκαν πυκνοί καπνοί από επιθέσεις, ενώ ο κυβερνήτης Πάμπλο Λέμους Ναβάρο κήρυξε «κόκκινο συναγερμό», αναστέλλοντας μετακινήσεις και δημόσιες εκδηλώσεις.

Η κατάσταση θύμιζε «εμπόλεμη ζώνη», όπως περιέγραψαν τουρίστες στο Πουέρτο Βαγιάρτα. Συνολικά, 250 οδοφράγματα στήθηκαν σε όλη τη χώρα, με 65 μόνο στο Χαλίσκο. Οι αρχές ανακοίνωσαν 25 συλλήψεις, ενώ καταστήματα και τράπεζες δέχθηκαν επιθέσεις και λεηλασίες.

Πώς ένας πρώην αστυνομικός έγινε ο πιο ισχυρός βαρόνος ναρκωτικών

Ο Ελ Μέντσο γεννήθηκε στην Αγκιλίγια της πολιτείας Μιτσοακάν και από τη δεκαετία του 1990 είχε εμπλακεί στη διακίνηση ναρκωτικών. Νεαρός μετανάστης στις ΗΠΑ, καταδικάστηκε το 1994 για συνωμοσία διακίνησης ηρωίνης και εξέτισε σχεδόν τρία χρόνια φυλάκισης πριν επιστρέψει στο Μεξικό.

Εκεί συνεργάστηκε με τον διαβόητο Ιγνάσιο «Νάτσο» Κορονέλ Βιγιαρεάλ. Μετά τον θάνατο του τελευταίου, ο Ελ Μέντσο και ο Έρικ Βαλένθια Σαλαζάρ («Ελ 85») ίδρυσαν γύρω στο 2007 το καρτέλ Νέα Γενιά Χαλίσκο (CJNG).

Αρχικά συνδεδεμένο με το καρτέλ Σιναλόα, το CJNG αποσχίστηκε και γρήγορα εξελίχθηκε σε έναν από τους πιο βίαιους και τεχνολογικά προηγμένους εγκληματικούς οργανισμούς της χώρας. Το καρτέλ έχει επιτεθεί σε στρατιωτικές δυνάμεις, έχει καταρρίψει ελικόπτερα με ρουκετοβόλα και πρωτοστάτησε στη χρήση drones με εκρηκτικά και ναρκοπαγίδων.

Το 2020 πραγματοποίησε μια τολμηρή απόπειρα δολοφονίας με χειροβομβίδες και βαριά όπλα εναντίον του τότε αρχηγού της αστυνομίας της Πόλης του Μεξικού.

Γιατί θεωρούνταν τόσο επικίνδυνος

Ο ειδικός σε θέματα ασφάλειας Εντουάρδο Γκερέρο είχε προειδοποιήσει ότι το CJNG αποτελεί «απειλή εθνικής ασφάλειας» για το Μεξικό και τις ΗΠΑ, λόγω των τεράστιων οικονομικών πόρων, του στρατιωτικού εξοπλισμού και της παρουσίας του σε μικρές και μεσαίες πόλεις όπου «50 άνδρες του καρτέλ μπορούν να εξουδετερώσουν οποιαδήποτε τοπική αστυνομία».

Η αμερικανική DEA θεωρεί το CJNG εξίσου ισχυρό με το καρτέλ Σιναλόα, με παρουσία και στα 50 αμερικανικά πολιτείες. Το καρτέλ είναι βασικός προμηθευτής κοκαΐνης, ενώ κερδίζει δισεκατομμύρια από την παραγωγή φαιντανύλης και μεθαμφεταμινών.

Οι κατηγορίες στις ΗΠΑ

Από το 2017, ο Ελ Μέντσο είχε κατηγορηθεί επανειλημμένα από ομοσπονδιακά δικαστήρια στις ΗΠΑ. Η τελευταία κατηγορία, τον Απρίλιο του 2022, τον βάρυνε με:

- συνωμοσία για διακίνηση μεθαμφεταμίνης, κοκαΐνης και φαιντανύλης

- χρήση όπλων σε σχέση με εγκληματικές δραστηριότητες

- διεύθυνση εγκληματικής οργάνωσης βάσει του Drug Kingpin Enforcement Act

Γιατί ο θάνατός του προκαλεί τόσο μεγάλη αναταραχή

Ο Ελ Μέντσο ήταν μια σκιώδης φιγούρα, σε αντίθεση με τον Χοακίν «Ελ Τσάπο» Γκουσμάν, που επιδίωκε τη δημοσιότητα. Ελάχιστες φωτογραφίες του υπάρχουν και η σύλληψή του θεωρούνταν εξαιρετικά δύσκολη.

Ο θάνατός του αφήνει ένα κενό εξουσίας σε ένα από τα πιο βίαια καρτέλ του Μεξικού, και η ιστορία έχει δείξει ότι τέτοια κενά συχνά οδηγούν σε νέους κύκλους αιματηρών συγκρούσεων.

(Με πληροφορίες BBC News, The Guardian)