Ο μακρύς δρόμος του Γκάβιν Νιούσομ προς τον Λευκό Οίκο

Η παρουσία του Γκάβιν Νιούσομ στην 62η Διάσκεψη για την Ασφάλεια του Μονάχου, μετά και την παρουσία του στο Διεθνές Οικονομικό Φόρουμ του Νταβός πριν από μερικές εβδομάδες, επιβεβαιώνει ένα από τα χειρότερα κρυμμένα μυστικά της σύγχρονης αμερικανικής εκλογικής ιστορίας: ο 40ος κυβερνήτης της Καλιφόρνια φιλοδοξεί να αποτελέσει τον 48ο πρόεδρο των ΗΠΑ.

Αξιοποιώντας το γεγονός πως η πολιτεία της οποίας αποτελεί τον ανώτατο εκτελεστικό άρχων ήδη από το 2019, απολαμβάνει το άτυπο στάτους της 4ης ισχυρότερης οικονομίας στον κόσμο, ο Γκάβιν Νιούσομ έχει κλιμακώσει τις διεθνείς επαφές του σε μια προσέγγιση με τριπλό σκοπό: Πρώτον, να στεγανοποιήσει το δημοσκοπικό προβάδισμα το οποίο φαίνεται να έχει εναντίον των δυνητικών Δημοκρατικών συνυποψηφίων του για το χρίσμα του 2028. Δεύτερον, να ενισχύσει την προσωπική του επιρροή μεταξύ των πολιτικών εταίρων των ΗΠΑ αλλά και των δυνητικών χρηματοδοτών μιας πιθανής του κούρσας για τον Λευκό Οίκο. Τρίτον, να εδραιώσει εαυτόν ως εναλλακτικό εταίρο και συνομιλητή της κατατρομαγμένης από τον Τραμπ Ευρώπης.

Παρότι μια ενδεχόμενη ανάληψη του δημοκρατικού χρίσματος από τον Νιούσομ συγκεντρώνει αρκετά θετικά στοιχεία, η υποψηφιότητά του δεν είναι δεδομένη

Στην πραγματικότητα, από το περασμένο καλοκαίρι μέχρι και σήμερα, ο Νιούσομ έχει εφαρμόσει μια αρκετά παράδοξη, αλλά επιτυχημένη μέχρι στιγμής, προσωποκεντρική επικοινωνιακή στρατηγική, καθιστώντας ξεκάθαρη την πρόθεσή του να διαδεχθεί τον Ντόναλντ Τραμπ. Εφόσον πετύχει τον σκοπό του, θα επαναφέρει μεν τον Λευκό Οίκο υπό τον έλεγχο των Δημοκρατικών, αλλά θα ηγηθεί της προσπάθειάς τους να ανακτήσουν μια σαφή ιδεολογική ταυτότητα, η οποία θα μπορούσε να εξασφαλίσει, τόσο στο κόμμα όσο και στον ίδιο προσωπικά, μια μακροπρόθεσμη κυβερνητική προοπτική, κρίνοντας βάσει της θητείας του Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, παρότι μια ενδεχόμενη ανάληψη του δημοκρατικού χρίσματος από τον Νιούσομ συγκεντρώνει αρκετά θετικά στοιχεία, η υποψηφιότητά του χαρακτηρίζεται από κρίσιμες αδυναμίες, ενώ σε καμία περίπτωση δεν είναι δεδομένη.

Ο Νιούσομ και ο εγωισμός του Τραμπ

Στις ιδεολογικά και στελεχιακά κατακερματισμένες τάξεις των Δημοκρατικών –ιδιαίτερα μετά την αναμενόμενη ήττα της Κάμαλα Χάρις στις εκλογές του 2024–, η εσωστρέφεια και η μεμψιμοιρία τείνουν να παγιωθούν στη μόνη πραγματική εσωκομματική σταθερά. Την ίδια στιγμή, οι επιμέρους νίκες της πλειοψηφίας των αριστερών στελεχών των Δημοκρατικών –όπως εκείνη του Ζόραν Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη– περισσότερο μπερδεύουν παρά βελτιώνουν τη στρατηγική του κόμματος, τόσο ενόψει των προεδρικών του 2028 όσο και σε ό,τι αφορά τις ενδιάμεσες εκλογές του 2026, στις οποίες οι Δημοκρατικοί θα έχουν την ευκαιρία να ανακτήσουν την πλειοψηφία στη Βουλή των Αντιπροσώπων, αν όχι και στη Γερουσία, στερώντας από τον Τραμπ την κυβερνητική trifecta που απολαμβάνει.

Ο Νιούσομ συγκέντρωσε το ενδιαφέρον της αμερικανικής κοινωνίας, καθώς αποτέλεσε τον πρώτο αξιωματούχο που τόλμησε να πάρει τον Τραμπ στην πλάκα

Σ’ αυτό το πλαίσιο, η παρουσία του Νιούσομ όπου υπάρχει ανοιχτή κάμερα αλλά και η στρατηγική που εφαρμόζει παγίως απέναντι στον Αμερικανό πρόεδρο στα κοινωνικά δίκτυα, στην παρούσα φάση φαίνεται πως αποτελεί τη μοναδική αξιόπιστη προοπτική του κόμματος. Στην πραγματικότητα, ο Νιούσομ οφείλει στον Τραμπ την ανάδειξή του σε φαβορί για το δημοκρατικό χρίσμα του 2028. Μιμούμενος κατά γράμμα την πομπώδη, αμετροεπή και μεγαλοθυμική –με την έννοια που αποδίδει ο Φράνσις Φουκουγιάμα στον όρο– φιλοσοφία των αναρτήσεων του Αμερικανού προέδρου στα κοινωνικά δίκτυα, ο Νιούσομ συγκέντρωσε το ενδιαφέρον της αμερικανικής κοινωνίας, καθώς αποτέλεσε τον πρώτο αξιωματούχο που τόλμησε το προφανές: να πάρει τον Τραμπ στην πλάκα.

Μέσω του επίσημου λογαριασμού του κυβερνήτη της Καλιφόρνια το X –όπου ο Νιούσομ χρησιμοποιεί ως avatar μια αδυσώπητα cool φωτογραφία του στην οποία φορά μια άτσαλα σχεδιασμένη κορώνα, κάνοντας μια έμμεση αναφορά στο αντιτραμπικό σύνθημα «nokings»–, ο επίδοξος προεδρικός υποψήφιος των Δημοκρατικών έχει αποδείξει πως έχει τις αρετές ενός ανώτατου επιπέδου τρολ. Στο παλμαρέ των αναρτήσεών του συμπεριλαμβάνονται αριστουργήματα τεχνητής νοημοσύνης, μεταξύ των οποίων και βίντεο του Τραμπ με χειροπέδες, αγιογραφικές απεικονίσεις του ιδίου μεταξύ σύγχρονων καλτ συμβόλων του κινήματος MAGA (βλ. Χαλκ Χόγκαν, Κιντ Ροκ και Τάκερ Κάρλσον), όπως και εκατοντάδες σατυρικές παραπομπές στις τοποθετήσεις του Τραμπ.

Η συγκεκριμένη στρατηγική απέδωσε τα μέγιστα στον Νιούσομ, καθώς του έδωσε τη δυνατότητα να ξεχωρίσει μεταξύ των δυνητικών συνυποψηφίων του και να εδραιωθεί, τόσο στη συνείδηση των Δημοκρατικών ψηφοφόρων όσο και συνολικά στο θυμικό του αμερικανικού πολιτικού συστήματος, ως φύσει διεκδικητής της αμερικανικής προεδρίας το 2028. Ο Νιούσομ ευνοείται από το media friendly παρουσιαστικό του –καθώς δείχνει «presidential», όπως λένε στις ΗΠΑ– αλλά και από το γεγονός πως ο ίδιος αποτελεί έναν πολιτικό βετεράνο μιας ζόρικης αλλά γαλουχημένης στην αξιοποίηση των κοινωνικών δικτύων πολιτείας.

Ο Νιούσομ έχει συνάψει στενές σχέσεις με τους ισχυρότερους οικονομικούς πολιτειακούς παράγοντες

Από το 1997, όταν εξελέγη σε ηλικία τριάντα ετών στο κυβερνητικό συμβούλιο του Σαν Φρανσίσκο, ο Νιούσομ υπηρέτησε ως δήμαρχος της πόλης για επτά χρόνια και ως αναπληρωτής κυβερνήτης για οκτώ. Κι αυτή η συνθήκη του έδωσε την ευκαιρία να συνάψει στενές σχέσεις με τους ισχυρότερους οικονομικούς πολιτειακούς παράγοντες.

Το κρίσιμο στοιχείο είναι πως ο Νιούσομ είχε την οξυδέρκεια να εξελίξει την επικοινωνιακή του στρατηγική λίγο αφότου ξεχώρισε μεταξύ των πιθανών του συνυποψηφίων. Συγκεκριμένα, η παρουσία του σε πάσης φύσεως κοινωνική και πολιτική εκδήλωση, στο πλαίσιο των συνεντεύξεων που δίνει αλλά και στο podcast του οποίου είναι οικοδεσπότης, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια έχει υιοθετήσει μια τελεολογικού τύπου ρητορική απέναντι στον Τραμπ. Συγκεκριμένα τον κατηγορεί πως αποτελεί τον καταστροφικότερο πρόεδρο της αμερικανικής ιστορίας και πως προσωποποιεί μια υπαρξιακή απειλή για τη δημοκρατική ακεραιότητα των αμερικανικών θεσμών.

Ο Νιούσομ έχει σαφές προβάδισμα εναντίον των αντιπάλων του, ενώ φαίνεται πως χαίρει ήδη της εκτίμησης των δυνητικών του εταίρων

Την ίδια στιγμή, ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια καταβάλλει κάθε δυνατή προσπάθεια ώστε να παρουσιάσει εαυτόν ως πιστό θιασώτη των σταθερών της μεταπολεμικής και μεταψυχροπολεμικής εξωτερικής πολιτικής –από τις οποίες ο Τραμπ έχει απομακρυνθεί με πρωτοφανή τρόπο– αλλά και ως ορκισμένο υποστηρικτή των διατλαντικών σχέσεων. Tόσο η επιθετική έκκληση του Νιούσομ στους Ευρωπαίους εταίρους των ΗΠΑ στο Νταβός –ώστε να αντιπαρατεθούν με τον Τραμπ σε κάθε επίπεδο– όσο και η υπενθύμισή του στο Μόναχο πως σε τρία χρόνια οι ΗΠΑ θα επιστρέψουν στις εργοστασιακές τους ρυθμίσεις, είναι ενδεικτικές των φιλοδοξιών του και της αντίληψής του αναφορικά με την αναγκαιότητα της ανοικοδόμησης των διατλαντικών σχέσεων και της ευρύτερης αρχιτεκτονικής ασφαλείας του μεταπολεμικού διεθνούς συστήματος.

Σε μια εκλογική διαδικασία όπου οι θέσεις των υποψηφίων σε επίπεδο εξωτερικής και εμπορικής πολιτικής θα έχουν εξέχουσα κρισιμότητα, ο Νιούσομ έχει σαφές προβάδισμα εναντίον των αντιπάλων του, ενώ φαίνεται πως χαίρει ήδη της εκτίμησης των δυνητικών του εταίρων. Άλλωστε με ορισμένους από αυτούς έχει ήδη συνάψει διμερείς συμφωνίες ως κυβερνήτης της Καλιφόρνια.

Τα αντικειμενικά εμπόδια της υποψηφιότητας Νιούσομ

Παρότι η επικοινωνιακή στρατηγική του είναι μέχρι στιγμής άριστη –όσο κι αν φαίνεται πως οι θέσεις στις οποίες έχει επενδύσει και το ιδεολογικό υπόβαθρό τους μπορούν να μιλήσουν στο θυμικό των μετριοπαθών ψηφοφόρων των μεταβαλλόμενων πολιτειών–, για μια πιθανή υποψηφιότητα του Νιούσομ για το χρίσμα των Δημοκρατικών και για τον Λευκό Οίκο, υπάρχουν αντικειμενικά εμπόδια.

Σε εσωτερικό επίπεδο, ο Νιούσομ θα κληθεί να αποδείξει τη δημοσκοπική του υπεροχή απέναντι σε έναν αριθμό αρκετά προβεβλημένων –και εξαιρετικά έμπειρων– στελεχών. Ενδεικτικά, στις πρώτες εσωκομματικές κάλπες που θα στηθούν στην Αϊόβα και το Νιου Χαμσάιρ, ο Νιούσομ θα κληθεί να επικρατήσει έναντι αντιπάλων όπως ο κυβερνήτης του Ιλινόι, Τζέι Ρ. Πρίτσκερ, ο κυβερνήτης του Κεντάκι, Άντι Μπασίαρ, ο γερουσιαστή από το Νιου Τζέρσι, Κόρι Μπούκερ, ο γερουσιαστής από την Αριζόνα, Μαρκ Κέλλυ –υποψήφιοι οι οποίοι μπορούν να απευθυνθούν καλύτερα στο κοινό των μεσοπολιτειών– αλλά και απέναντι στον επικοινωνιακά και μιντιακά χαρισματικό πρώην υπουργό Μεταφορών, Πιτ Μπούτιτζατζ, στη βουλευτή από τη Νέα Υόρκη, Αλεσσάντρα Οκάζιο Κορτές –η οποία παραβρέθηκε στο Μόναχο σημειώνοντας πως δεν έχει προεδρικές φιλοδοξίες, χωρίς ωστόσο να πείθει κανέναν–, ενδεχομένως και απέναντι στον γερουσιαστή από την Αριζόνα, Τζον Όσσοφ. Η τελευταία περίπτωση ενδεχομένως να αποδειχθεί εξαιρετικά ενδιαφέρουσα, προς το τέλος της θητείας Τραμπ. Οι συγκεκριμένοι υποψήφιοι φαίνονται εντυπωσιακές επιλογές – σπάνια, στο πρόσφατο παρελθόν, οι Δημοκρατικοί μπόρεσαν να παρατάξουν περισσότερα από δύο, βαριά τρία, στελέχη τα οποία θα μπορούσαν να διεκδικήσουν την προεδρία με αξιώσεις· το 2028 μπορεί κανείς να μετρήσει τουλάχιστον τέσσερις τέτοιους υποψηφίους, εκτός του Νιούσομ.

Στην ουσία ο Νιούσομ δεν παίζει μόνος του. Οι πιθανοί του εσωκομματικοί αντίπαλοι προφανώς θα αξιοποιήσουν στο έπακρο τα δομικά προβλήματα της Καλιφόρνια. Σε κοινωνικό επίπεδο, θα αναφερθούν στην έξαρση του αριθμού των αστέγων, σε οικονομικό, στην αλλοπρόσαλλη φορολογική πολιτική και την πρόβλεψη ενός δημοσιονομικού ελλείμματος της τάξεως των τριών δισ., αλλά και σε περιβαλλοντικό επίπεδο, βλ. πυρκαγιές. Επιπλέον ενδεχομένως να εκμεταλλευτούν το γεγονός πως, ακόμα κι αν δεν του φαίνεται, ο Νιούσομ δεν αποτελεί έναν ηλικιακά νέο υποψήφιο· το 2028, ο Νιούσομ θα είναι ήδη εξήντα ενός. Μόνο ο Κέλλυ είναι γηραιότερος. Η Κορτέζ και ο Όσσοφ δεν θα έχουν καν κλείσει τα σαράντα.

Ο Νιούσομ φαίνεται να διατηρεί ένα οριακό προβάδισμα, σύμφωνα με τις ελάχιστες δημοσκοπήσεις που έχουν μετρήσει μια ενδεχόμενη σύγκρουση Νιούσομ-Βανς

Επιπροσθέτως, ακόμα και αν καταφέρει να κερδίσει το χρίσμα του κόμματός του, κανείς δεν μπορεί να εγγυηθεί πως ο Νιούσομ θα αποτελεί ταυτόχρονα και το φαβορί για τον Λευκό Οίκο. Απέναντι στον –εμφανώς περιορισμένων κυβερνητικών δυνατοτήτων και άκρως επιφανειακού ιδεολογικού υποβάθρου– Τζέι Ντι Βανς, ο Νιούσομ φαίνεται να διατηρεί ένα οριακό προβάδισμα, σύμφωνα με τις ελάχιστες δημοσκοπήσεις που έχουν μετρήσει μια ενδεχόμενη μεταξύ τους σύγκρουση στην κούρσα του 2028.

Ωστόσο, παρότι ο Βανς φαίνεται σήμερα ν’ αποτελεί μακράν το ισχυρότερο φαβορί για τη διεκδίκηση της προεδρίας για τους Ρεπουμπλικάνους, ο Νιούσομ ενδεχομένως να δυσκολευτεί απείρως περισσότερο στην περίπτωση που θα κληθεί να αντιμετωπίσει τον υπουργό Εξωτερικών της δεύτερης κυβέρνησης Τραμπ, Μάρκο Ρούμπιο. Ο συγκεκριμένος θα αποτελούσε έναν σαφώς ικανότερο υποψήφιο συγκριτικά με τον σημερινό αντιπρόεδρο, Βανς, στερώντας από τον Νιούσομ το κρίσιμο ποιοτικό στοιχείο που προσπαθεί να καλλιεργήσει μέσω των διεθνών επαφών του: την εκπομπή της θεσμικότητας και της σοβαρότητας που αναλογεί στο αξίωμα του προέδρου, ανεξαρτήτως κομματικής ταυτότητας.

Η προϋπόθεση ενός οράματος για τη μετά-Τραμπ εποχή

Ο δρόμος του Νιούσομ για τον Λευκό Οίκο είναι μεν ορατός, αλλά παραμένει εξαιρετικά μακρύς. Μπορεί οι γεωγραφικοί περιορισμοί αναφορικά με την καταγωγή των προεδρικών υποψηφίων –οι οποίοι μέχρι ενός σημείου έκριναν και την επιλογή του εκάστοτε υποψήφιου αντιπροέδρου– να έχουν ξεφτίσει, με έναν αρχετυπικού τύπου προοδευτικό liberal της Δυτικής Ακτής να μπορεί άνετα πλέον να διαδεχθεί στον Λευκό Οίκο έναν Ρεπουμπλικάνο κτηματομεσιτικό μεγιστάνα και πρέσβη της επιφανειακότερης αμερικάνικης σόουμπιζ, ωστόσο ο Νιούσομ καλείται να αποδείξει πως αποτελεί κάτι πολύ περισσότερο από ένα άτυπο alter ego του Ντόναλντ Τραμπ, ο οποίος τού έχει κολλήσει και το αμίμητο παρατσούκλι «Newscum» (νέο σκουλήκι).

Ο κυβερνήτης της Καλιφόρνια θα εκκινήσει την πρώτη κούρσα για το χρίσμα του κόμματός του ως «φαβορί» λόγω της ορκισμένης αντι-τραμπικής του προσέγγισης, ωστόσο πρέπει πρώτα να πείσει το κόμμα του και το αμερικανικό εκλογικό σώμα ότι μπορεί να οδηγήσει τις ΗΠΑ στη μετά-Τραμπ εποχή, μέσω της υιοθέτησης ενός μετά-τραμπικού πολιτικού, οικονομικού, κοινωνικού και εν τέλει φιλοσοφικού οράματος. Αυτό όμως δεν αφορά μόνο τις ακτές των δημοκρατικών ελίτ, αφορά και τα προάστια του αμερικανικού πουθενά.

Ο Νιούσομ καλείται να πείσει πως μπορεί να εξυπηρετήσει καλύτερα από κάθε άλλον τη μετάβαση των ΗΠΑ στη μετά-Τραμπ εποχή

Πάντως, από το 2015 μέχρι και το 2028 –εκτός απροόπτου–, οι ΗΠΑ κινούνται γύρω από το πρόσωπο του 45ου και 47ου προέδρου τους. Η μετάβαση όμως στη μετά-Τραμπ εποχή δεν μπορεί να έχει ως άξονα τον ίδιο τον Τραμπ και το ξήλωμα της πολυδιάστατης κληρονομιάς του ή της πολιτικής αστάθειας με την οποία αυτή ταυτίστηκε, αλλά τη μετάβαση σε έναν νέο και σταθερό πολιτικό χρόνο. Ο Νιούσομ, λοιπόν, καλείται να πείσει εχθρούς, φίλους, και αντιπάλους εντός και εκτός των δημοκρατικών τειχών, πως μπορεί να εξυπηρετήσει καλύτερα από κάθε άλλον τη μετάβαση των ΗΠΑ – εγχείρημα δύσκολο, σίγουρα όχι ακατόρθωτο.