Τσιγάρα έως 40 δολάρια το πακέτο — Πώς δημιουργήθηκε μαύρη αγορά δισεκατομμυρίων στην Αυστραλία

Οι αυξήσεις φόρων στα προϊόντα καπνού έχουν καταστήσει τα τσιγάρα στην Αυστραλία τα ακριβότερα στον κόσμο, αλλά παράλληλα έχουν συμβάλει στην ανάπτυξη μιας τεράστιας μαύρης αγοράς που εκτιμάται σε δισεκατομμύρια δολάρια και καλύπτει έως και το μισό των πωλήσεων.

Ένα πακέτο τσιγάρων κοστίζει κατά μέσο όρο περίπου 55 δολάρια Αυστραλίας — σχεδόν διπλάσια τιμή από μεγάλες πόλεις όπως η Νέα Υόρκη — μετά από σειρά φορολογικών αυξήσεων την τελευταία δεκαετία που στόχο είχαν τη μείωση του καπνίσματος. Παρότι τα ποσοστά καπνιστών έχουν μειωθεί, η υψηλή τιμή δημιούργησε ισχυρά κίνητρα για παράνομη διακίνηση.

Λαθραία τσιγάρα πωλούνται πλέον ευρέως σε καταστήματα και μικρά μαγαζιά, συχνά «κάτω από τον πάγκο», σε πολύ χαμηλότερες τιμές. Η κατάσταση έχει οδηγήσει σε έντονο ανταγωνισμό μεταξύ οργανωμένων εγκληματικών ομάδων, με περιστατικά εμπρησμών, εκβιασμών, πυροβολισμών και ανθρωποκτονιών που συνδέονται με τον έλεγχο της αγοράς.

Οι αρχές κάνουν λόγο για «κρίση παράνομου καπνού», ενώ η κυβέρνηση συνεχίζει να υπερασπίζεται τη φορολογική πολιτική ως αποτελεσματικό μέσο δημόσιας υγείας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει επισημάνει ότι η φορολογία αποτελεί έναν από τους πιο αποδοτικούς τρόπους περιορισμού της κατανάλωσης καπνού.

Ωστόσο, επικριτές υποστηρίζουν ότι η συνεχής αύξηση των φόρων έχει δημιουργήσει συνθήκες που θυμίζουν «παράλληλη απαγόρευση», ενισχύοντας την κερδοφορία των εγκληματικών δικτύων και στερώντας από το κράτος σημαντικά φορολογικά έσοδα.

Περιστατικά βίας που αποδίδονται στις λεγόμενες «πολέμους καπνού» έχουν καταγραφεί ιδιαίτερα στη Μελβούρνη, με δεκάδες επιθέσεις και εμπρησμούς να συνδέονται με διαμάχες για μερίδια αγοράς. Σε μία περίπτωση, το 2025, γυναίκα σκοτώθηκε έπειτα από εμπρησμό που, σύμφωνα με την αστυνομία, σχετιζόταν με τη σύγκρουση συμμοριών.

Παράλληλα, πολλοί καπνιστές στρέφονται σε παράνομα προϊόντα λόγω κόστους, με ορισμένους να δηλώνουν ότι η διαφορά τιμής είναι καθοριστική για την επιλογή τους, ιδιαίτερα σε περιβάλλον αυξανόμενου κόστους ζωής.

Η συζήτηση στην Αυστραλία εστιάζει πλέον στο κατά πόσο οι υψηλοί «φόροι αμαρτίας» μπορούν να μειώσουν αποτελεσματικά την κατανάλωση χωρίς να ενισχύουν παράλληλα την παρανομία — ένα δίλημμα που απασχολεί ολοένα και περισσότερο κυβερνήσεις διεθνώς.

Πηγή: The New York Times