Διάσκεψη του Μονάχου 2026: Η Δύση σε επαναδιαπραγμάτευση — Η Ευρώπη ψάχνει ασπίδα χωρίς τις ΗΠΑ

Περίπου 50 ηγέτες κρατών, στρατιωτικοί και ειδικοί ασφάλειας συγκεντρώνονται στο Μόναχο για την 62η Διάσκεψη Ασφαλείας, με το βασικό ερώτημα να κυριαρχεί: πόσο αξιόπιστες παραμένουν οι Ηνωμένες Πολιτείες ως πυλώνας της δυτικής ασφάλειας;

Η φετινή διοργάνωση στο Μόναχο διεξάγεται σε κλίμα στρατηγικής αβεβαιότητας, καθώς ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζεται και η Ουάσινγκτον επανακαθορίζει τις προτεραιότητές της, καλώντας τους Ευρωπαίους να αναλάβουν μεγαλύτερο βάρος άμυνας.

Το μήνυμα της Ουάσινγκτον πριν τη διάσκεψη του Μονάχου: λιγότερη Ευρώπη, ίδιο ΝΑΤΟ

Ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο, καθ’ οδόν προς τη Γερμανία, έδωσε το στίγμα: η γεωπολιτική εισέρχεται σε «νέα εποχή» και όλοι οι σύμμαχοι πρέπει να επανεξετάσουν τον ρόλο τους.

Στο ίδιο πνεύμα, ο Έλμπριτζ Κόλμπι από το Πεντάγωνο προειδοποίησε τους Ευρωπαίους υπουργούς Άμυνας ότι οι ΗΠΑ θα μειώσουν τις συμβατικές δυνάμεις τους στην ήπειρο, παραμένοντας όμως στο ΝΑΤΟ. Το μήνυμα ήταν σαφές: περισσότερη ευρωπαϊκή ευθύνη για την ευρωπαϊκή ασφάλεια. Η Ουάσινγκτον επιχειρεί να μετατοπίσει πόρους σε άλλες γεωπολιτικές προτεραιότητες, χωρίς να διαλύσει τη συμμαχία — μια λεπτή ισορροπία που προκαλεί ανησυχία στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.

Η ευρωπαϊκή αμφιβολία και η κρίση εμπιστοσύνης

Η Ευρώπη δεν αμφισβητεί μόνο τη στρατιωτική παρουσία των ΗΠΑ αλλά και τη στρατηγική τους κατεύθυνση. Δηλώσεις για τη Γροιλανδία και γενικότερες θέσεις της Ουάσινγκτον έχουν ενισχύσει την αίσθηση αποξένωσης.

Ο πρόεδρος της Διάσκεψης Βόλφγκανγκ Ίσινγκερ μίλησε για πληγείσα εμπιστοσύνη, υπογραμμίζοντας ότι η διατλαντική σχέση βασιζόταν όχι μόνο στην ισχύ αλλά και σε κοινές αρχές. Ο Γερμανός ΥΠΕΞ Γιόχαν Βάντεφουλ παραδέχθηκε «εκνευρισμό» στην Ευρώπη και ανάγκη επαναπροσδιορισμού του τι σημαίνει ΝΑΤΟ. Στην πράξη, οι Ευρωπαίοι αρχίζουν να κοιτάζουν προς περισσότερες κατευθύνσεις — στρατηγική αυτονομία χωρίς πλήρη ρήξη.

Πυρηνική αποτροπή: το πιο δύσκολο δίλημμα

Το πιο κρίσιμο ζήτημα είναι η πυρηνική ομπρέλα. Η ευρωπαϊκή ασφάλεια βασίζεται στην αμερικανική αποτροπή, ενώ μόνο Γαλλία και Ηνωμένο Βασίλειο διαθέτουν πυρηνικά όπλα.

Ο Εμανουέλ Μακρόν εξετάζει επέκταση της γαλλικής πυρηνικής προστασίας στην Ευρώπη, όμως μια πραγματικά ευρωπαϊκή πυρηνική δύναμη θα απαιτούσε τεράστιο κόστος και πιθανές παραβιάσεις διεθνών συνθηκών. Εναλλακτικά, οι αναλυτές θεωρούν πιο ρεαλιστική την ενίσχυση προηγμένων συμβατικών όπλων μεγάλης εμβέλειας που μπορούν να λειτουργήσουν αποτρεπτικά απέναντι στη Ρωσία.

Η φετινή Διάσκεψη του Μονάχου δεν αφορά μόνο τον πόλεμο στην Ουκρανία. Αφορά το αν η Δύση θα παραμείνει μια κοινή στρατηγική κοινότητα ή θα μετατραπεί σε συμμαχία με διαφορετικά επίπεδα ευθύνης και ισχύος — μια αλλαγή που μπορεί να αναδιαμορφώσει ολόκληρη τη διεθνή τάξη.