Η Ιρλανδία καθιερώνει μόνιμο βασικό εισόδημα για καλλιτέχνες

Η Ιρλανδία γίνεται η πρώτη χώρα στον κόσμο που καθιερώνει μόνιμο βασικό εισόδημα για καλλιτέχνες, ένα μέτρο που φιλοδοξεί να ενισχύσει τη δημιουργικότητα και να μειώσει την ανάγκη των δημιουργών να καταφεύγουν σε άσχετες εργασίες για να επιβιώσουν.

Το πρόγραμμα Basic Income for the Arts (BIA) θα προσφέρει 325 ευρώ την εβδομάδα σε περίπου 2.000 επιλέξιμους καλλιτέχνες στην Ιρλανδία, σε τριετείς κύκλους.

Ο υπουργός Πολιτισμού Πάτρικ Ο’Ντόνοβαν, παρουσιάζοντας το πρόγραμμα στο Δουβλίνο, το χαρακτήρισε «κολοσσιαίο βήμα μπροστά» και τόνισε ότι καμία άλλη χώρα δεν έχει προχωρήσει σε αντίστοιχη μόνιμη πρωτοβουλία. Όπως είπε, το μέτρο «θα αλλάξει τον τρόπο με τον οποίο η Ιρλανδία αντιμετωπίζει την τέχνη και τη δημιουργικότητα».

Το μόνιμο πρόγραμμα βασίζεται σε πιλοτική εφαρμογή που λειτούργησε από το 2022 έως το 2025, αρχικά ως στήριξη προς τους καλλιτέχνες που επλήγησαν από τα lockdown της πανδημίας. Η αξιολόγηση του πιλοτικού έδειξε ότι οι συμμετέχοντες είχαν λιγότερες πιθανότητες να βιώσουν οικονομική ανασφάλεια, ενώ μειώθηκαν τα επίπεδα άγχους και η ανάγκη για συμπληρωματικά εισοδήματα.

Σύμφωνα με κυβερνητική μελέτη κόστους–οφέλους, το πρόγραμμα απέφερε περισσότερα από το καθαρό κόστος των 72 εκατ. ευρώ, χάρη στην αύξηση της πολιτιστικής δραστηριότητας, τη βελτίωση της παραγωγικότητας και τη μείωση άλλων κοινωνικών επιδομάτων.

Ο Πίτερ Πάουερ, μέλος της Εθνικής Εκστρατείας για τις Τέχνες, σημείωσε ότι το πρόγραμμα απέδειξε στην πράξη τι συμβαίνει όταν οι καλλιτέχνες αποκτούν σταθερότητα: «Πέρασαν περισσότερο χρόνο δημιουργώντας και λιγότερο χρόνο εγκλωβισμένοι σε άσχετες δουλειές απλώς για να τα βγάλουν πέρα».

Οι καλλιτέχνες θα μπορούν να συμμετέχουν για τρία από κάθε έξι χρόνια, ενώ οι αιτήσεις για τον νέο κύκλο 2026–2029 θα ανοίξουν τον Μάιο. Οι δικαιούχοι θα επιλέγονται τυχαία, με τον προϋπολογισμό να ανέρχεται αρχικά σε 18,27 εκατ. ευρώ.

Παρά την αισιοδοξία, η κοινωνιολόγος Τζένι Νταγκ επισημαίνει ότι το εισόδημα είναι συμπληρωματικό και δεν αρκεί για πλήρη διαβίωση, ειδικά σε μια χώρα όπου το κόστος στέγασης, ιδίως στο Δουβλίνο, έχει εκτοξευθεί τα τελευταία χρόνια.

(Με πληροφορίες Guardian)