Explainer | Τι είναι το Ρολόι της Αποκάλυψης - Βρίσκεται πλέον πιο κοντά από ποτέ στα μεσάνυχτα

Στην αυγή της πυρηνικής εποχής, οι επιστήμονες δημιούργησαν το Ρολόι της Αποκάλυψης ως συμβολική αναπαράσταση του πόσο κοντά βρίσκεται η ανθρωπότητα στην καταστροφή του κόσμου. Την Τρίτη, σχεδόν οκτώ δεκαετίες αργότερα, το ρολόι ρυθμίστηκε στα 85 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα - πιο κοντά από ποτέ στα μεσάνυχτα, σύμφωνα με το Bulletin of the Atomic Scientists, το οποίο καθιέρωσε το ρολόι το 1947.

Τα μεσάνυχτα αντιπροσωπεύουν τη στιγμή κατά την οποία οι άνθρωποι θα έχουν καταστήσει τη Γη ακατοίκητη.

Πέρυσι, το Bulletin έθεσε το Ρολόι της Αποκάλυψης στα 89 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα, που ήταν, εκείνη την εποχή, το πιο κοντινό σημείο που είχε βρεθεί ποτέ ο κόσμος σε αυτήν την ώρα. Αφού έβαλαν το ρολόι στα 90 δευτερόλεπτα πριν από τα μεσάνυχτα το 2023 και το 2024, οι επιστήμονες έκαναν την αλλαγή για το 2025 λόγω ανεπαρκούς προόδου στην καταπολέμηση ή τη ρύθμιση των παγκόσμιων προκλήσεων, συμπεριλαμβανομένου του πυρηνικού κινδύνου, της κλιματικής κρίσης, των βιολογικών απειλών και των εξελίξεων στις «ανατρεπτικές τεχνολογίες» όπως η τεχνητή νοημοσύνη. Οι επιστήμονες του Bulletin ανέφεραν επίσης την εξάπλωση της παραπληροφόρησης και των θεωριών συνωμοσίας ως άλλες υπαρξιακές απειλές για την ανθρωπότητα.

«Η ανθρωπότητα δεν έχει σημειώσει επαρκή πρόοδο όσον αφορά τους υπαρξιακούς κινδύνους που μας θέτουν όλους σε κίνδυνο», δήλωσε η Πρόεδρος και Διευθύνουσα Σύμβουλος του Bulletin, Αλεξάνδρα Μπελ, σχετικά με το σκεπτικό της φετινής αλλαγής. «Το Ρολόι της Αποκάλυψης είναι ένα εργαλείο για να επικοινωνούμε πόσο κοντά βρισκόμαστε στην καταστροφή του κόσμου με τεχνολογίες που έχουμε δημιουργήσει οι ίδιοι. Οι κίνδυνοι που αντιμετωπίζουμε από τα πυρηνικά όπλα, την κλιματική αλλαγή και τις ανατρεπτικές τεχνολογίες αυξάνονται. Κάθε δευτερόλεπτο μετράει και ο χρόνος μας τελειώνει. Είναι μια σκληρή αλήθεια, αλλά αυτή είναι η πραγματικότητά μας», είπε η Μπελ.

Πέρυσι, οι επιστήμονες του Bulletin προειδοποίησαν ότι οι χώρες έπρεπε να αλλάξουν πορεία προς τη διεθνή συνεργασία και δράση σχετικά με τους πιο κρίσιμους υπαρξιακούς κινδύνους, δήλωσε ο Δρ. Ντάνιελ Χολτζ, πρόεδρος του συμβουλίου επιστήμης και ασφάλειας του Bulletin, σε συνέντευξη Τύπου την Τρίτη. «Αντί να λάβουν υπόψη αυτή την προειδοποίηση, οι μεγάλες χώρες έγιναν ακόμη πιο επιθετικές, αντιμαχόμενες και εθνικιστικές», πρόσθεσε ο Χολτς, επίσης καθηγητής στο τμήμα φυσικής, αστρονομίας και αστροφυσικής στο Πανεπιστήμιο του Σικάγο. «Οι συγκρούσεις εντάθηκαν το 2025 με πολλαπλές στρατιωτικές επιχειρήσεις στις οποίες συμμετείχαν κράτη με πυρηνικά όπλα. Η τελευταία εναπομένουσα συνθήκη που διέπει τα αποθέματα πυρηνικών όπλων μεταξύ ΗΠΑ και Ρωσίας θα λήξει σύντομα στις 4 Φεβρουαρίου. Για πρώτη φορά σε πάνω από μισό αιώνα, δεν θα υπάρχει τίποτα που να εμποδίζει έναν ανεξέλεγκτο αγώνα πυρηνικών εξοπλισμών».

Η ραγδαία ανάπτυξη και χρήση εργαλείων Τεχνητής Νοημοσύνης, σε συνδυασμό με την έλλειψη ρύθμισης, ενισχύει την παραπληροφόρηση και επηρεάζει σε μεγάλο βαθμό τις προσπάθειες αντιμετώπισης όλων αυτών των απειλών και επιδεινώνει κάθε άλλη επικείμενη καταστροφή, δήλωσε ο Χολτς.

Τι είναι το Ρολόι της Αποκάλυψης;

Μια ομάδα επιστημόνων που εργάστηκαν στο Πρόγραμμα Μανχάταν, την κωδική ονομασία για την ανάπτυξη της ατομικής βόμβας κατά τη διάρκεια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου, ίδρυσαν το Bulletin of the Atomic Scientists ως μη κερδοσκοπικό οργανισμό το 1945. Ο αρχικός σκοπός του οργανισμού ήταν η μέτρηση των πυρηνικών απειλών, αλλά το 2007, το Bulletin αποφάσισε να συμπεριλάβει και την κλιματική κρίση στους υπολογισμούς του.

Κάθε χρόνο, τα τελευταία 79 χρόνια, οι επιστήμονες του Bulletin άλλαζαν την ώρα του ρολογιού ανάλογα με το πόσο κοντά πιστεύουν ότι βρίσκεται ο άνθρωπος στην ολοκληρωτική εξαφάνιση. Κάποιες χρονιές η ώρα αλλάζει και κάποιες όχι. Η ώρα ορίζεται από ειδικούς στο συμβούλιο επιστήμης και ασφάλειας του Bulletin σε συνεννόηση με το συμβούλιο χορηγών του — το οποίο συστάθηκε από τον Άλμπερτ Αϊνστάιν τον Δεκέμβριο του 1948, με πρώτο πρόεδρο τον Γ. Ρόμπερτ Οπενχάιμερ. Το συμβούλιο περιλαμβάνει σήμερα οκτώ βραβευμένους με Νόμπελ, πολλοί από αυτούς στη φυσική ή τη χημεία.

Είναι αληθινό το Ρολόι της Αποκάλυψης;

Το ρολόι δεν έχει σχεδιαστεί για να μετρά οριστικά τις υπαρξιακές απειλές, αλλά μάλλον για να πυροδοτεί συζητήσεις σχετικά με δύσκολα επιστημονικά θέματα και κρίσεις που αντιμετωπίζει ο πλανήτης, σύμφωνα με το Bulletin. Ορισμένοι ειδικοί που δεν έχουν συμμετάσχει στον ορισμό του ρολογιού έχουν αμφισβητήσει τη χρησιμότητά του.

«Είναι μια ατελής μεταφορά», δήλωσε στο CNN το 2022 ο Δρ. Michael Mann, Προεδρικός Διακεκριμένος Καθηγητής στο τμήμα Επιστήμης της Γης και του Περιβάλλοντος στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια, τονίζοντας ότι η διαμόρφωση του ρολογιού συνδυάζει διάφορους τύπους κινδύνου που έχουν διαφορετικά χαρακτηριστικά και συμβαίνουν σε διαφορετικές χρονικές κλίμακες. Ωστόσο, πρόσθεσε ότι «παραμένει ένα σημαντικό ρητορικό μέσο που μας υπενθυμίζει, χρόνο με το χρόνο, την εύθραυστη φύση της τρέχουσας ύπαρξής μας σε αυτόν τον πλανήτη». 

Το Bulletin έχει λάβει προσεκτικές αποφάσεις σχετικά με το πώς να προσελκύσει την προσοχή των ανθρώπων σχετικά με τις υπαρξιακές απειλές και την απαιτούμενη δράση, δήλωσε στο CNN το 2022 η Eryn MacDonald, ανώτερη αναλύτρια του Προγράμματος Παγκόσμιας Ασφάλειας της Ένωσης Επιστημόνων. «Ενώ εύχομαι να μπορούσαμε να επιστρέψουμε στο να μιλάμε για λεπτά έως μεσάνυχτα αντί για δευτερόλεπτα, δυστυχώς αυτό δεν αντικατοπτρίζει πλέον την πραγματικότητα».

Στη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για την Κλιματική Αλλαγή στη Γλασκώβη της Σκωτίας το 2021, ο τότε πρωθυπουργός του Ηνωμένου Βασιλείου Μπόρις Τζόνσον επικαλέστηκε το Ρολόι της Αποκάλυψης όταν μιλούσε για την κλιματική κρίση που αντιμετωπίζει ο κόσμος.

Τι θα συμβεί όταν το ρολόι δείξει μεσάνυχτα;

Το Ρολόι της Αποκάλυψης δεν έχει φτάσει ποτέ μεσάνυχτα, και η πρώην πρόεδρος και διευθύνουσα σύμβουλος του Bulletin, Ρέιτσελ Μπρόνσον, η οποία τώρα υπηρετεί ως ανώτερη σύμβουλος, έχει δηλώσει ότι ελπίζει ότι δεν θα φτάσει ποτέ. «Όταν το ρολόι δείξει μεσάνυχτα, αυτό σημαίνει ότι έχει συμβεί κάποιο είδος πυρηνικής καταστροφής ή καταστροφικής κλιματικής αλλαγής που έχει εξαλείψει την ανθρωπότητα», είπε. «Ποτέ δεν θέλουμε πραγματικά να φτάσουμε εκεί».

Τι μπορούμε να κάνουμε για να γυρίσουμε τον χρόνο στο ρολόι πίσω;

Η μετακίνηση του Ρολογιού της Αποκάλυψης προς τα πίσω με τολμηρές, ουσιαστικές ενέργειες είναι ακόμα δυνατή. Στην πραγματικότητα, ο δείκτης μετακινήθηκε πιο μακριά από τα μεσάνυχτα το 1991, όταν η κυβέρνηση του τότε προέδρου Τζορτζ Μπους του πρεσβύτερου υπέγραψε τη Συνθήκη για τη Μείωση των Στρατηγικών Όπλων με τη Σοβιετική Ένωση.

«Εμείς στο Bulletin πιστεύουμε ότι επειδή οι άνθρωποι δημιούργησαν αυτές τις απειλές, μπορούμε να τις μειώσουμε», δήλωσε ο Bronson. «Αλλά αυτό δεν είναι εύκολο, ούτε ήταν ποτέ. Και απαιτεί σοβαρή δουλειά και παγκόσμια δέσμευση σε όλα τα επίπεδα της κοινωνίας». Όσον αφορά το τι μπορούν να κάνουν τα άτομα, μην υποτιμάτε τη δύναμη της συζήτησης αυτών των σημαντικών ζητημάτων με τους συναδέλφους σας, ανέφεραν επιστήμονες του Bulletin. Η συζήτηση μπορεί να βοηθήσει στην καταπολέμηση της παραπληροφόρησης και η συμμετοχή του κοινού μπορεί να παροτρύνει τους ηγέτες να δράσουν.

«Χωρίς γεγονότα, δεν μπορείς να έχεις αλήθεια. Χωρίς αλήθεια, δεν μπορείς να έχεις εμπιστοσύνη», δήλωσε η Μαρία Ρέσα, συνιδρύτρια και διευθύνουσα σύμβουλος του Rappler, ενός φιλιππινέζικου ειδησεογραφικού πρακτορείου, στην ενημέρωση ειδήσεων του Bulletin. «Χωρίς αυτά τα τρία, δεν έχουμε κοινή πραγματικότητα. Δεν μπορούμε να έχουμε δημοσιογραφία. Δεν μπορούμε να έχουμε δημοκρατία. Η ριζοσπαστική συνεργασία που απαιτεί αυτή τη στιγμή καθίσταται αδύνατη. Σκεφτείτε τα κοινά γεγονότα ως το λειτουργικό σύστημα συλλογικής δράσης».

Άλλες προσωπικές ενέργειες μπορούν επίσης να κάνουν τη διαφορά. Για να συμβάλετε ενδεχομένως στον μετριασμό της κλιματικής κρίσης, για παράδειγμα, σκεφτείτε αν υπάρχουν μικρές αλλαγές που μπορείτε να κάνετε στην καθημερινότητά σας, όπως πόσο συχνά περπατάτε έναντι του οδηγείτε και πώς θερμαίνετε το σπίτι σας.

Πηγή: CNN