Η Γροιλανδία ανοίγει το πιο επικίνδυνο ίσως ρήγμα στις σχέσεις Ευρώπης - ΗΠΑ

Η κρίση γύρω από τη Γροιλανδία ενδέχεται να αποτελέσει τη στιγμή κατά την οποία η Ευρώπη θα χρειαστεί να σταθεί απέναντι στον Ντόναλντ Τραμπ, καθώς αξιωματούχοι προειδοποιούν ότι μια αμερικανική απόπειρα προσάρτησης του εδάφους θα μπορούσε να διαλύσει τη διατλαντική συμμαχία του ΝΑΤΟ.

Όπως αναφέρει ανάλυση του Guardia, Ευρωπαίοι ηγέτες έχουν ανεχθεί τις απαιτήσεις του Τραμπ εδώ και σχεδόν έναν χρόνο, καθώς εκείνος πιέζει τις χώρες του ΝΑΤΟ να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ και απειλεί να αποσύρει την αμερικανική στήριξη προς την Ουκρανία στο πλαίσιο μιας ειρηνευτικής διαδικασίας που φαίνεται να ευνοεί τη Ρωσία. Παράλληλα, έχουν αντιδράσει με χλιαρό τρόπο σε αμερικανικές επεμβατικές κινήσεις στο εξωτερικό, όπως η σύλληψη και μεταφορά του προέδρου της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο.

Αυτή η δουλοπρέπεια συχνά εκδηλώθηκε δημόσια. Διάφοροι Ευρωπαίοι ηγέτες διεκδίκησαν τον ρόλο του «ψιθυριστή του Τραμπ», ενώ ο γενικός γραμματέας του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, είχε προκαλέσει αντιδράσεις όταν τον αποκάλεσε «μπαμπάκα» σε σύνοδο κορυφής τον περασμένο Ιούνιο.

Ωστόσο, οι επανειλημμένες και ολοένα πιο πολεμικές απαιτήσεις του Τραμπ να παραχωρήσει ή να του πουλήσει η Δανία τη ημιαυτόνομη Γροιλανδία έχουν πυροδοτήσει μία από τις σοβαρότερες κρίσεις στη διατλαντική συνεργασία στην ιστορία της — και ενδέχεται να αναγκάσουν την Ευρώπη να τραβήξει μια ξεκάθαρη κόκκινη γραμμή.

«Η φιλοδοξία του προέδρου είναι ξεκάθαρα στο τραπέζι», δήλωσε ο Δανός υπουργός Εξωτερικών, Λαρς Λόκε Ράσμουσεν, στο Fox News μετά τις συνομιλίες. «Φυσικά και έχουμε τις κόκκινες γραμμές μας. Είναι 2026: μπορείς να εμπορεύεσαι με ανθρώπους, αλλά δεν εμπορεύεσαι ανθρώπους».

Ύστερα από συνάντηση μίας ώρας με τον αντιπρόεδρο των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, και τον υπουργό Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, ο Ράσμουσεν και η υπουργός Εξωτερικών της Γροιλανδίας, Βίβιαν Μότζφελντ, βγήκαν σκυθρωποί και κάπνιζαν έξω από το εκτελεστικό κτίριο Άιζενχαουερ στην Ουάσινγκτον.

«Όσον αφορά τη Γροιλανδία, οι Ευρωπαίοι έχουν βρει μια κόκκινη γραμμή που πραγματικά θέλουν να υπερασπιστούν», δήλωσε η Κριστίνε Μπερζίνα, ανώτερη ερευνήτρια στο German Marshall Fund για την αμερικανική άμυνα και τη διατλαντική ασφάλεια.

«Όλα τα υπόλοιπα έχουν αποτελέσει αντικείμενο διαπραγμάτευσης… αλλά η υπόθεση της Γροιλανδίας είναι διαφορετική, γιατί αφορά το ζήτημα της κυριαρχίας και το κατά πόσο η Ευρώπη είναι ικανή να υπερασπιστεί τον εαυτό της, το έδαφός της και τα δικαιώματά της».

Ωστόσο, η Ευρώπη βρίσκεται σε «διπλωματικό μειονέκτημα» λόγω της εξάρτησής της από τις ΗΠΑ στον τομέα της ασφάλειας, δήλωσε ο πρώην πρωθυπουργός της Λετονίας, Κρίστιανις Κάρινς.

Τεράστιες οι πιέσεις σε Δανία και Γροιλανδία

«Δυστυχώς, η Ευρώπη δεν βρίσκεται σε ισχυρή θέση για να αντιδράσει δυναμικά, γιατί αν, για παράδειγμα, άνοιγε τη διαμάχη στο εμπορικό πεδίο, είμαι βέβαιος ότι οι ΗΠΑ θα απαντούσαν με τον ίδιο ή και πιο σκληρό τρόπο», είπε. «Στο τέλος της ημέρας, η Ευρώπη εξακολουθεί να χρειάζεται τις ΗΠΑ».

Η πίεση στους αξιωματούχους της Δανίας και της Γροιλανδίας είναι τεράστια. Μία ημέρα μετά τη συνάντησή της με Αμερικανούς αξιωματούχους, η εμφανώς συγκινημένη Μότζφελντ δήλωσε ότι είχε κατακλυστεί από τις εξελίξεις των τελευταίων ημερών.

«Η Δανία υπήρξε πραγματικά ένας καλός σύμμαχος των ΗΠΑ», δήλωσε η Μαρισόλ Μάντοξ, ανώτερη ερευνήτρια στο Ινστιτούτο Αρκτικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Ντάρτμουθ. «Αυτό είναι που κάνει την υπόθεση τόσο εξαιρετική: είναι σαν να πηγαίνεις στον καλύτερό σου φίλο και να τον χαστουκίζεις χωρίς λόγο… Δεν υπήρξε καμία πρόκληση».

Το ενδιαφέρον του Τραμπ για την απόκτηση του νησιού έχει ενταθεί από το 2019, όταν ο παλιός του φίλος Ρόναλντ Λόντερ, κληρονόμος της αυτοκρατορίας καλλυντικών Estée Lauder, του το πρότεινε για πρώτη φορά. Ο Λευκός Οίκος υποστηρίζει ότι κύρια ανησυχία του είναι η εθνική ασφάλεια, όμως ο ίδιος ο Τραμπ έχει παραδεχθεί ότι σημαντικό ρόλο παίζει και ο εγωισμός του. Την περασμένη εβδομάδα δήλωσε στους New York Times ότι η ιδιοκτησία της Γροιλανδίας είναι «κάτι που αισθάνομαι πως είναι ψυχολογικά απαραίτητο για την επιτυχία». Την Παρασκευή απείλησε επίσης με την επιβολή δασμών σε χώρες που δεν «συμμορφώνονται» με τη φιλοδοξία του να προσαρτήσει τη Γροιλανδία.

Άλλοι στην κυβέρνησή του — και ιδιαίτερα ο Βανς — βλέπουν την εμμονή με τη Γροιλανδία ως ευκαιρία για μια ακόμη σύγκρουση με τους Ευρωπαίους συμμάχους. Ευρωπαίοι διπλωμάτες είδαν τη συμμετοχή του στις διαπραγματεύσεις ως αρνητικό σημάδι.

«Ο Βανς το απολαμβάνει ιδιαίτερα», είπε ένας εξ αυτών. «Είναι ξεκάθαρο γιατί ενεπλάκη και αυτό θα κάνει τις συνομιλίες πιο συναισθηματικές». Το Politico ανέφερε ότι 10 υπουργοί και αξιωματούχοι που ρωτήθηκαν δεν τον θεωρούν σύμμαχο στο ζήτημα της Γροιλανδίας ή σε άλλα διατλαντικά θέματα.

Η Ευρώπη αντέδρασε προσπαθώντας να αποδυναμώσει το επιχείρημα της κυβέρνησης Τραμπ ότι η Γροιλανδία είναι ανεπαρκώς προστατευμένη από πιθανή ρωσική ή κινεζική απειλή. Μικρή γαλλική στρατιωτική δύναμη έφτασε στο νησί την Πέμπτη, στο πλαίσιο περιορισμένης ανάπτυξης που περιλαμβάνει στρατεύματα από τη Γερμανία, τη Σουηδία, τη Νορβηγία, τη Φινλανδία, την Ολλανδία και το Ηνωμένο Βασίλειο.

«Η άμυνα και η προστασία της Γροιλανδίας είναι κοινή υπόθεση για ολόκληρη τη συμμαχία του ΝΑΤΟ», δήλωσε η πρωθυπουργός της Δανίας, Μέτε Φρεντέρικσεν. Ο Ράσμουσεν και η Μότζφελντ πρόκειται να συναντηθούν τη Δευτέρα με τον Ρούτε.

Αναφερόμενος στην ανάπτυξη στρατευμάτων και μέσων, ο Κάρινς είπε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες μπορούν να αφαιρέσουν ένα πρόσχημα από την κυβέρνηση Τραμπ για την προσάρτηση του εδάφους.

«Ο πρόεδρος Τραμπ έχει πλέον ένα αρκετά σταθερό ιστορικό στο να ενεργεί με τον δικό του τρόπο», είπε. Όμως αν η Ευρώπη ενισχύσει τη στρατιωτική ασφάλεια της Γροιλανδίας, «αφαιρεί ένα δημόσιο επιχείρημα της κυβέρνησης Τραμπ» υπέρ της προσάρτησης.

Πέρα από τη στρατιωτική παρουσία, υπάρχουν πολλές ιδέες για το πώς η ΕΕ μπορεί να προστατεύσει τη δανική κυριαρχία της Γροιλανδίας και να προβάλει το ευρωπαϊκό ενδιαφέρον. Σε πιο ήπιο επίπεδο, προτείνεται η σύγκληση διεθνούς συνόδου για την ασφάλεια στην Αρκτική στο Νουούκ, με συνδιοργανωτές τη Δανία, τη Γροιλανδία, την ΕΕ και χώρες εκτός ΕΕ, όπως το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Νορβηγία και οι ΗΠΑ.

Κυκλοφορούν όμως και πιο ριζοσπαστικές ιδέες, όπως το «πάγωμα» της ψηφοφορίας στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας ΕΕ–ΗΠΑ που συμφωνήθηκε πέρυσι στο γήπεδο γκολφ του Τραμπ στο Τέρνμπερι της Σκωτίας. Μια ομάδα σοσιαλιστών και πράσινων ευρωβουλευτών υποστηρίζει ότι μια τέτοια ψηφοφορία, προγραμματισμένη για τον Φεβρουάριο, θα μπορούσε «εύκολα να εκληφθεί ως επιβράβευση των πράξεών του».

Ωστόσο, μια τέτοια κίνηση θεωρείται απίθανο να συγκεντρώσει πλειοψηφία στο δεξιόστροφο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπου πολλοί ευρωβουλευτές φοβούνται ότι θα προκαλέσουν τον Λευκό Οίκο.

Την επομένη των δηλώσεων Ράσμουσεν ότι ο Τραμπ παραμένει προσηλωμένος στην κατάκτηση της Γροιλανδίας, αξιωματούχοι της ΕΕ συνέχισαν να τηρούν διπλωματική στάση. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, χαρακτήρισε τις ΗΠΑ «σύμμαχο και εταίρο», αναφερόμενη στο ζήτημα της Γροιλανδίας.

Παράλληλα, παρουσίασε τις κινήσεις της ΕΕ για την ενίσχυση της στήριξης προς το νησί, αναφέροντας το άνοιγμα γραφείου στο Νουούκ και πρόταση για διπλασιασμό της ευρωπαϊκής οικονομικής βοήθειας. «Η Γροιλανδία μπορεί να βασίζεται σε εμάς πολιτικά, οικονομικά και χρηματοδοτικά», δήλωσε.

Ο υπουργός Εξωτερικών της Κύπρου, Κωνσταντίνος Κόμπος, χώρας που ασκεί την εκ περιτροπής προεδρία της ΕΕ, δήλωσε ότι η Ένωση πρέπει να εντείνει τον διάλογο με τις ΗΠΑ για τη Γροιλανδία. «Ίσως η σημερινή αμερικανική κυβέρνηση να είναι διαφορετική από αυτό που έχουμε συνηθίσει — και είναι — αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι έχουμε την πολυτέλεια να απαντήσουμε με αυτοαπομόνωση», τόνισε.

Πηγή: Guardian