Εxplainer: Γιατί η Γροιλανδία ανήκει στη Δανία – και γιατί ο Τραμπ θέλει να την αποκτήσει
Η Γροιλανδία, το μεγαλύτερο νησί του κόσμου, επανήλθε στο προσκήνιο της διεθνούς πολιτικής στις 15 Ιανουαρίου 2026, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ επανέφερε δημόσια την επιδίωξη οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτήσουν τον έλεγχό της, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας. Η τοποθέτηση αυτή άνοιξε εκ νέου τη συζήτηση για το πώς ένα αρκτικό έδαφος με πληθυσμό μόλις 57.000 κατοίκων βρέθηκε υπό δανέζικη κυριαρχία, ποιο είναι σήμερα το καθεστώς αυτονομίας του και γιατί βρίσκεται στο επίκεντρο του γεωπολιτικού ανταγωνισμού στην Αρκτική.
Ακολουθεί ένα σύντομο χρονολόγιο με τους βασικούς σταθμούς που διαμόρφωσαν τη σχέση της Γροιλανδίας με τη Δανία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρώπη, από την προϊστορία έως τη σύγχρονη στρατηγική αντιπαράθεση.
Η Γροιλανδία σε ένα χρονολόγιο
2500 π.Χ. – 10ος αιώνας μ.Χ.
Η Γροιλανδία κατοικείται κατά διαστήματα από πληθυσμούς Ινουίτ, που μετακινούνται από την Ασία και τη Βόρεια Αμερική. Η επιβίωση βασίζεται στο κυνήγι και την αλιεία, σε ένα ακραίο φυσικό περιβάλλον.
985 μ.Χ.
Βίκινγκς υπό τον Έρικ τον Ερυθρό εγκαθίστανται στο νότιο τμήμα του νησιού, ιδρύοντας αγροτικούς οικισμούς και χριστιανικές κοινότητες. Παράλληλα, νέοι πληθυσμοί Ινουίτ φτάνουν στη Γροιλανδία.
περ. 1400 μ.Χ.
Οι σκανδιναβικοί οικισμοί εξαφανίζονται. Οι Ινουίτ καθίστανται η κυρίαρχη και συνεχής πολιτισμική παρουσία στο νησί.
1916
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αγοράζουν τις Δανικές Δυτικές Ινδίες έναντι 25 εκατ. δολαρίων σε χρυσό. Στη σχετική συνθήκη, η Ουάσιγκτον αναγνωρίζει επίσημα τη δανέζικη κυριαρχία σε ολόκληρη τη Γροιλανδία.
1953
Η Γροιλανδία παύει να θεωρείται αποικία και εντάσσεται επισήμως στο δανέζικο κράτος μέσω του Συντάγματος, χωρίς δημοψήφισμα στους κατοίκους.
δεκαετία 1950
Δανέζικες αρχές μετακινούν βίαια πληθυσμούς Ινουίτ σε μεγαλύτερους οικισμούς, υπονομεύοντας γλώσσα, παραδόσεις και κοινωνικές δομές.
1966 – 1991
Χιλιάδες γυναίκες και κορίτσια στη Γροιλανδία υποβάλλονται, χωρίς συναίνεση, σε τοποθέτηση ενδομήτριων σπειραμάτων, στο πλαίσιο πολιτικής ελέγχου γεννήσεων.
1973
Η Γροιλανδία εντάσσεται στην Ευρωπαϊκή Κοινότητα μέσω της Δανίας.
1985
Μετά την απόκτηση αυτοδιοίκησης αποχωρεί από την Ευρωπαϊκή Κοινότητα, διατηρώντας ειδικό καθεστώς συνεργασίας, κυρίως στον τομέα της αλιείας.
2009
Θεσπίζεται καθεστώς διευρυμένης αυτονομίας. Η Γροιλανδία αποκτά το δικαίωμα να κηρύξει ανεξαρτησία μέσω δημοψηφίσματος και έγκρισης από το δανέζικο κοινοβούλιο.
2019
Κατά την πρώτη του προεδρική θητεία, ο Ντόναλντ Τραμπ προκαλεί διεθνή αίσθηση προτείνοντας την «αγορά» της Γροιλανδίας. Η Δανία απορρίπτει κατηγορηματικά την ιδέα.
2022
Η Δανία ζητά επίσημα συγγνώμη για το πείραμα της δεκαετίας του 1950, κατά το οποίο παιδιά από τη Γροιλανδία μεταφέρθηκαν στη Δανία.
2025
Η Κοπεγχάγη απολογείται για τη μακρόχρονη εκστρατεία αναγκαστικού ελέγχου γεννήσεων. Την ίδια χρονιά, ντοκιμαντέρ καταγγέλλει ότι η εκμετάλλευση του ορυχείου κρυολίτη (1853-1987) απέφερε τεράστια κέρδη, χωρίς όφελος για τους ντόπιους.
Δεκέμβριος 2025
Η Δανία και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας επαναλαμβάνουν ότι το νησί δεν μπορεί να προσαρτηθεί από τρίτη χώρα, απορρίπτοντας εκ νέου σενάρια μεταβίβασης κυριαρχίας.
15 Ιανουαρίου 2026
Ο Ντόναλντ Τραμπ επαναφέρει δημόσια την επιδίωξη οι Ηνωμένες Πολιτείες να αποκτήσουν τον έλεγχο της Γροιλανδίας, επικαλούμενος λόγους εθνικής ασφάλειας και τον αυξανόμενο ανταγωνισμό στην Αρκτική μεταξύ ΝΑΤΟ, Ρωσίας και Κίνας.
Το σενάριο να πρόκειται για ενέργεια που έστησε το Κρεμλίνο εις βάρος της Ελλάδας και, κατ’ επέκταση, της Ευρώπης, εξετάζουν –μεταξύ άλλων– οι ελληνικές μυστικές υπηρεσίες.
Οι τύποι των ηγεσιών, o μεσσιανισμός, ο ναρκισσισμός και η δημαγωγία: μια συζήτηση της Σώτης Τριανταφύλλου με τον Τάκη Παππά στη Διεθνή Έκθεση Βιβλίου της Θεσσαλονίκης
17°
