Ιράν ώρα μηδέν: Τέσσερις αναλυτές χαρτογραφούν όλα τα σενάρια

Ο Ντόναλντ Τραμπ κλιμακώνει τη ρητορική του και μιλάει ευθέως για επίθεση στο Ιράν, η Τεχεράνη απειλεί με αντίποινα, ενώ οι χώρες του Κόλπου μετρούν το κόστος μιας σύγκρουσης που μπορεί να ξεφύγει από κάθε έλεγχο. Τέσσερις αναλυτές επιχειρούν να διαβάσουν πίσω από τη ρητορική, να εκτιμήσουν τα πραγματικά περιθώρια στρατιωτικής σύγκρουσης και να απαντήσουν στο κρίσιμο ερώτημα: βρισκόμαστε μπροστά στο τέλος ενός καθεστώτος ή σε μια ακόμη φάση αντοχής της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

Γαβριήλ Χαρίτος: Η στρατηγική στροφή Τραμπ και το ερώτημα της επόμενης ημέρας

«Η κατάσταση είναι μεταβλητή από μέρα σε μέρα», λέει ο Γαβριήλ Χαρίτος, που ζει μόνιμα στην Ιερουσαλήμ, μιλά άπταιστα εβραϊκά και διδάσκει Ισραηλινές Σπουδές και Ιστορία των Πολιτικών Σχέσεων Ελλάδας–Κύπρου–Ισραήλ στο Πάντειο και είναι αναλυτής στο κυπριακό Ινστιτούτο Μελετών Πολιτικής και Δημοκρατίας (ΙΜΠΔ). «Όσα λέμε τώρα ισχύουν για το πρωί της 14ης Ιανουαρίου. Και το υπογραμμίζω γιατί χθες είδαμε μια μεταστροφή».

Μέχρι προχθές, όπως σημειώνει, ο πρόεδρος Τραμπ απευθυνόταν ευθέως στο ιρανικό καθεστώς, καλώντας το «να μην σκοτώνει τους πολίτες του» και απειλώντας με αντίποινα. «Χθες, για πρώτη φορά, απευθύνθηκε στον λαό του Ιράν και όχι στο καθεστώς και πρόσθεσε ότι έχει διακόψει κάθε επαφή με τους αξιωματούχους του. Αυτό είναι στρατηγική στροφή».

Δεν θεωρεί, ωστόσο, ότι αυτή η στάση είναι τελική. «Η διακυβέρνηση Τραμπ παραμένει ρευστή». Μέχρι χθες, διέρρεαν τέσσερα πιθανά σενάρια: χτύπημα σε στρατιωτικές, βαλλιστικές και πυρηνικές εγκαταστάσεις· πλήγματα σε πολιτειακούς στόχους και σύμβολα εξουσίας· συνδυασμός των δύο· ή αναμονή και διαπραγμάτευση με διαμεσολάβηση του Γουίτκοφ. «Αυτό το μήνυμα του στο Truth Social αλλάζει το ύφος, το περιεχόμενο και κυρίως τους αποδέκτες».

Επισημαίνει ότι το βράδυ της ομιλίας του Τραμπ στο Ντιτρόιτ, στις 9 ώρα Ισραήλ, συνεδρίαζε ταυτόχρονα το ισραηλινό ΚΥΣΕΑ. Η συνεδρίαση, που αναμενόταν να κρατήσει τρεις ώρες, ολοκληρώθηκε σε λίγα λεπτά. Η διαρροή ήταν σαφής: «Ό,τι αποφασίσει ο Τραμπ αυτό θα γίνει».

Παράλληλα, σημειώνει, το NBC μετέδωσε ότι Σαουδική Αραβία, Ομάν και Κατάρ εισηγούνται αυτοσυγκράτηση στις ΗΠΑ. «Για το Ομάν δεν μου κάνει εντύπωση. Είναι παραδοσιακά ο διαμεσολαβητής, η “Ελβετία” της περιοχής. Ο υπουργός Εξωτερικών του Ομάν βρέθηκε πρόσφατα στην Τεχεράνη και αυτό δεν ήταν μονομερής πρωτοβουλία». Τονίζει όμως ότι το NBC αναφέρει και ισραηλινές εισηγήσεις υπέρ της αυτοσυγκράτησης. «Αυτό εδώ δεν επιβεβαιώνεται».

Στο πεδίο, το Ισραήλ είναι σε επιφυλακή. «Τα νοσοκομεία έχουν μεταφέρει τα επείγοντα και τα χειρουργεία σε υπόγειους χώρους. Βρισκόμαστε στην ίδια κατάσταση με τον πόλεμο των 12 ημερών τον Ιούνιο του 2025, χωρίς όμως να έχουν ανοίξει τα καταφύγια». Η καθημερινότητα συνεχίζεται, αλλά «η κοινωνία είναι προετοιμασμένη ότι κάποτε θα γίνει αυτό».

Η κρατούσα άποψη στο Ισραήλ, όπως μεταδίδουν τα κρατικά μέσα, είναι ότι «ο Τραμπ δεν τα πήρε όλα πίσω και θα χτυπήσει». Το πότε και το πώς παραμένουν άγνωστα. Στο κρίσιμο ερώτημα της επόμενης ημέρας, ο Γ. Χαρίτος μιλά για το μεγαλύτερο αδιέξοδο. «Το χειρότερο σενάριο είναι μια νέα Συρία στο Ιράν». Περιγράφει ένα καθεστώς στη χειρότερη φάση του, με κατεστραμμένη οικονομία, το ριάλ χωρίς αξία και χωρίς περιθώρια κοινωνικών παραχωρήσεων. Ταυτόχρονα, οι περιφερειακοί του βραχίονες αποδυναμώνονται: Χεζμπολάχ σε Λίβανο, Συρία και Ιράκ, πολιτοφυλακές στο Ιράκ, Χούθι στην Υεμένη.

Σημειώνει και το πολιτικό κλίμα στην Ευρώπη: δηλώσεις του Μερτς περί «τελευταίων ωρών του καθεστώτος», απομάκρυνση Ιρανών διπλωματών από το Ευρωκοινοβούλιο. «Όλα αυτά δείχνουν κάτι πολύ σημαντικό. Το ερώτημα όμως είναι η επόμενη μέρα».

Οι ΗΠΑ, κατά τον ίδιο, δεν έχουν αποδείξει ότι διαθέτουν σχέδιο. «Ούτε στη Γάζα, ούτε στον Λίβανο, ούτε στη Συρία έχουμε δει επιτυχημένη “επόμενη ημέρα”». Και το Ιράν δεν είναι μια τεχνητή χώρα τύπου Sykes–Picot. «Είναι μια χώρα με δύο αιώνες αμετάβλητα σύνορα, με Τουρκία, Ρωσία, Ιράκ, χώρες του Κόλπου, Ινδία, Πακιστάν, Αφγανιστάν. Αν διαλυθεί, ποιος εγγυάται ότι πέντε Ιράν θα είναι φιλικά;».

Το πρόβλημα γίνεται ακόμη πιο σύνθετο λόγω των μειονοτήτων. «Αζέροι, Κούρδοι, Σουνίτες Άραβες, Βελουχιστάν, Λοριστάν. Μιλάμε για πληθυσμούς σε μια χώρα 90 εκατομμυρίων». Το καθεστώς της Τεχεράνης, υπενθυμίζει, ποτέ δεν αγνόησε αυτό το ζήτημα, ακόμη και σε περιόδους ηρεμίας.

Κλείνοντας, περιγράφει την αμερικανική τριγλωσσία που εκνευρίζει τους Ισραηλινούς: «Το “βαθύ κράτος”, οι developers τύπου Γουίτκοφ και Κούσνερ, και τα πυροτεχνήματα του Τραμπ. Τη μία μιλά η μία γλώσσα, την άλλη η άλλη». Οι Ισραηλινοί είχαν κουραστεί επί Μπάιντεν, χάρηκαν με την επιστροφή Τραμπ, αλλά «το σημερινό περιβάλλον δεν έχει καμία σχέση με την πρώτη του θητεία».

Μάνος Καραγιάννης: Ό,τι γίνει στο Ιράν δεν θα μείνει στο Ιράν

«Αν έχουμε στοχευμένα χτυπήματα εναντίον των Φρουρών της Επανάστασης, αυτό μπορεί να αλλάξει τους εσωτερικούς συσχετισμούς ισχύος. Δεν λέω ότι έτσι θα ανατραπεί το καθεστώς -δεν υπάρχει κανένα προηγούμενο ανατροπής αυταρχικού καθεστώτος μόνο με αεροπορικές επιχειρήσεις- αλλά σίγουρα θα το αποδυναμώσει».

Ο Μάνος Καραγιάννης, καθηγητής Διεθνούς Ασφάλειας στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, διακρίνει τις «χειρουργικές» επιθέσεις από τα γενικευμένα πλήγματα κληθείς να σχολιάσει το σενάριο μιας αμερικανικής επέμβασης στο Ιράν, που έχει προαγγείλει ποικιλοτρόπως ο Τραμπ.

Ξεκινώντας τη συζήτηση, επισημαίνω την απειλή της Τεχεράνης προς τις γειτονικές της χώρες, ότι εφόσον δεχθεί πλήγμα(τα), θα απαντήσεις αναλόγως με στόχευση σε αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται στα εδάφη τους. Ο κ. Καραγιάννης τονίζει ότι το Ιράν έχει ήδη δείξει στην πράξη πως μπορεί να πλήξει αμερικανικούς στόχους εκτός των συνόρων του. «Από τη στιγμή που το έχουν κάνει, έχουν και την επιχειρησιακή ικανότητα να προβούν σε τέτοιου είδους επιθέσεις. Η απειλή τους έχει μια αξιοπιστία».

Το πρόβλημα, επισημαίνει, είναι ότι μια τέτοια κλιμάκωση μπορεί να πλήξει καίρια τις χώρες του Κόλπου. «Αν καταφέρουν να καταστρέψουν υποδομές στη Σαουδική Αραβία, στο Κατάρ ή στο Κουβέιτ, η ζημιά θα είναι υπολογίσιμη και η αγορά πετρελαίου είναι ήδη νευρική». Η Τεχεράνη, τονίζει, επιχειρεί να χρησιμοποιήσει τις απειλές της ως μοχλό αποτροπής: «Θέλουν το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, το GCC, να αρχίσει να πιέζει στην Ουάσιγκτον για να σταματήσει μια αμερικανική αεροπορική επίθεση».

Σε ό,τι αφορά τις προειδοποιήσεις του Τραμπ, εκτιμά ότι δεν πρέπει να αντιμετωπίζονται ως ρητορική. «Το έχει προαναγγείλει μέρες τώρα. “Είμαστε έτοιμοι, οπλισμένοι και κλειδωμένοι”». Για τον ίδιο, «οι απειλές του είναι αξιόπιστες», ακόμη κι αν παραμένει άγνωστο το πότε θα εκδηλωθούν.

Εκτιμά δε ότι η αμερικανική κοινή γνώμη δεν χρειάζεται ιδιαίτερη πειθώ. «Ο μέσος Αμερικανός βλέπει το Ιράν ως εχθρική χώρα, από την περίοδο της αιχμαλωσίας των 50 διπλωματών το 1979 μέχρι τα πλήγματα του 1983». Και τέτοιες κινήσεις, παρατηρεί, «συνήθως δίνουν πόντους σε οποιονδήποτε πρόεδρο», λειτουργώντας ως ένδειξη ισχυρής ηγεσίας.

Ωστόσο, το Ιράν έχει και αυτό τα δικά του μέσα πίεσης. «Μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στα Στενά του Ορμούζ, να ανεβάσει τις τιμές του πετρελαίου και να πλήξει έτσι την αμερικανική μεσαία τάξη σε προεκλογική περίοδο». Όλα αυτά, όπως λέει, «θα τα συνυπολογίσει ο Τραμπ».

Στο ερώτημα αν η Ισλαμική Επανάσταση έχει κλείσει τον κύκλο της, είναι κατηγορηματικός. «Όχι». Τη χαρακτηρίζει «γεγονός παγκόσμιας σημασίας, μια πραγματική επανάσταση» με μαζικό χαρακτήρα, που επέζησε ακόμη και του πολέμου Ιράν–Ιράκ. Υπολογίζει ότι «τουλάχιστον 25-30%» της κοινωνίας -επαρχία, μικροαστικά στρώματα, θρησκευόμενοι- εξακολουθούν να στηρίζουν το καθεστώς, άρα «δεν στερείται παντελώς εσωτερικής νομιμοποίησης».

Παράλληλα, το καθεστώς έχει οικοδομήσει «ένα σύστημα ασφάλειας πάρα πολύ καλά οργανωμένο και πάρα πολύ σκληρό», όπως έδειξαν η Πράσινη Επανάσταση του 2009 και οι διαδηλώσεις του 2022. «Αυτοί οι άνθρωποι έχουν μάθει τη βία, έχουν ενηλικιωθεί μέσα σε αυτή». Αν πιεστούν στη γωνία, προειδοποιεί, «το πιθανότερο είναι να πάει σε εμφύλιο». Και αυτό είναι το χειρότερο σενάριο: μια παρατεταμένη κρίση που θα αποσταθεροποιήσει όλη την περιοχή. «Ό,τι γίνεται στο Ιράν δεν θα μείνει στο Ιράν».

Δεν θεωρεί πιθανή μια απότομη κατάρρευση τύπου Καντάφι. Πιο ρεαλιστικό σενάριο βλέπει μια εσωτερική διαδικασία μεταρρύθμισης και διαδοχής του ανώτατου ηγέτη, με «τρεις-τέσσερις υποψηφίους» ήδη στο προσκήνιο. «Η Ισλαμική Επανάσταση έχει δημιουργήσει ρίζες. Θα κρατήσουν όσο μπορούν να κρατήσουν», καταλήγει.

Τριαντάφυλλος Καρατράντος: Ο παράγοντας Τραμπ και η «διπλή ανάγνωση» στο εσωτερικό του Ιράν

«Ναι, ως Επανάσταση έχει κλείσει τον κύκλο της». Ο Τριαντάφυλλος Καρατράντος, δρ. Ευρωπαϊκής ασφάλειας και νέων απειλών και επιστημονικός συνεργάτης του ΕΛΙΑΜΕΠ, δεν ξεκινά από το ερώτημα αν το καθεστώς μπορεί να πέσει αύριο, αλλά από το τι έχει ήδη χαθεί: η κοινωνική βάση που κάποτε στήριξε το 1979 την Ισλαμική Επανάσταση.

«Αυτό που οδήγησε στο να έχει υποστήριξη από μεγάλο αριθμό πολιτών τότε, δεν υπάρχει πλέον. Και αυτό φαίνεται και από τους πολίτες που είναι ίσως η ραχοκοκαλιά των κινητοποιήσεων: η μικρομεσαία εμπορική τάξη του Ιράν, που ήταν και οι κύριοι υποστηρικτές του θεοκρατικού καθεστώτος και όλου αυτού του προτάγματος».

Στο ενδιάμεσο, λέει, «έχει πέσει πάρα πολύ νερό στο μύλο του concept “θεοκρατία”» – όχι μόνο στην περιοχή, αλλά και στη Δύση. Η πολιτικοποίηση του Ισλάμ, μέσα από εμπλοκές και τρομοκρατικές οργανώσεις, «έχει πολλά θέματα». Και ακόμη ένα θεμέλιο της εξωτερικής αφήγησης του καθεστώτος, αυτό που περιγράφει ως σχήμα «κοντινός εχθρός το Ισραήλ, μακρινός εχθρός η Αμερική», έχει δεχθεί «σοβαρούς τριγμούς» για «έναν μεγάλο αριθμό πολιτών». «Όχι για όλους. Αλλά για έναν μεγάλο αριθμό».

Από εκεί και πέρα, η περιγραφή του για το «τώρα» δεν αφήνει περιθώρια παρερμηνείας. «Βρισκόμαστε σε μια πάρα πολύ δύσκολη καμπή», λέει. «Αυτή τη φορά φαίνεται ότι οι πολίτες δεν θα κάνουν πίσω». Το κρίσιμο, προσθέτει, δεν είναι μόνο η αντοχή τους, αλλά «και το πώς θα εξελιχθεί η χρήση βίας στο πλαίσιο μιας προσπάθειας ανατροπής του καθεστώτος και τι θα σημαίνει αυτό για την επόμενη μέρα». «Ίσως είμαστε πραγματικά σε μια στιγμή που μπορεί να συγκριθεί μόνο με το 1979». Αλλά σπεύδει να ξεκαθαρίσει: «Το πώς θα εξελιχθεί είναι άλλη συζήτηση».

Το καθεστώς, υπογραμμίζει, έχει ήδη «υποστεί σοβαρούς τριγμούς» - και από τον πόλεμο των 12 ημερών, και από την αντιπαράθεση των proxies του με το Ισραήλ τα προηγούμενα δυόμισι χρόνια. «Και στο εσωτερικό υπάρχουν αντιπαραθέσεις». Όλο αυτό, όπως το βλέπει, οδηγεί σε «πολύ δύσκολη συνθήκη» που θα συνοδευτεί από κλιμάκωση: «Θα χρησιμοποιήσει και θα χρησιμοποιηθεί πάρα πολύ βία».

Στο σημείο που μπαίνει ο παράγοντας Τραμπ, επιμένει ότι αλλάζουν οι κανόνες. «Εδώ είναι πάλι μια πολύ ιδιαίτερη συνθήκη». Το καθεστώς των Αγιατολάδων, υπενθυμίζει, «έχει δομηθεί πάνω στον έντονο αντιαμερικανισμό» – είναι δομικό στοιχείο ταυτότητας. Και ο ίδιος ο Τραμπ «από την προηγούμενη θητεία του είχε αναδείξει το Ιράν ως το μεγάλο αντίπαλο των ΗΠΑ», εγκαταλείποντας την προσέγγιση Ομπάμα.

Η ιδιαιτερότητα που βλέπει είναι ότι στο εσωτερικό της ιρανικής κοινωνίας «ένας πολύ μεγάλος αριθμός πολιτών του Ιράν είναι “εμποτισμένος” σε αυτόν τον αντιαμερικανισμό». Ταυτόχρονα, όμως, υπάρχει και ένα άλλο ρεύμα. «Ο τρόπος με τον οποίο κινούνται οι Ηνωμένες Πολιτείες σε έναν μεγάλο αριθμό πολιτών δίνει μια πρακτική ελπίδας, γιατί θεωρούν ότι μπορεί κάποιος να παρέμβει για να βοηθήσει». Και συνεχίζει: «Υπάρχει εξίσου μεγάλος αριθμός πολιτών που δεν θέλει μια δυτική παρέμβαση, γιατί τη συνδέει στο μυαλό του με τις αποτυχίες των δυτικών παρεμβάσεων στη Συρία, στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν». «Ένας πολίτης που αυτή τη στιγμή ρισκάρει τη ζωή του στο Ιράν, δεν θέλει να δει ούτε μια νέα Συρία, προφανώς. Αλλά δεν θέλει να δει ούτε κάτι που να μοιάζει με το Ιράκ». Μια ανατροπή χωρίς σταθεροποίηση, «εξωτερικές συγκρούσεις», οικονομική δυσλειτουργία - και στο βάθος το Αφγανιστάν, όπου «μετά από ένα χρονικό διάστημα είχαμε επιστροφή σε αυτό που ήθελαν οι Ηνωμένες Πολιτείες να αλλάξουν». Άρα υπάρχει πάντα ένας δισταγμός.

Στο ερώτημα αν αναμένει πλήγμα από τον Τραμπ, η εκτίμησή του είναι καθαρή: «Πιστεύω ότι θα προχωρήσει. Είναι εξαιρετικά δύσκολο, έτσι όπως έχει κλιμακωθεί πλέον η συνθήκη, με τη δημόσια δήλωση ότι “βοήθεια έρχεται”, να μην δούμε κάποια στοχευμένη επιχείρηση». Δεν βλέπει, ωστόσο, εύκολα σενάριο «ευρείας κλίμακας». «Είναι πολλαπλά τα ζητήματα». Πρώτον, «ό,τι και να κάνει –ακόμη και να ρίξει ένα μπαλόνι με νερό– θα εργαλειοποιηθεί πλήρως από το καθεστώς». Με στόχο να πιεστούν «οι διαδηλωτές» και κυρίως «εκείνοι που δεν έχουν έντονη πολιτική ταυτότητα», δεν ζητούν δηλαδή «το πιο “δυτικοποιημένο” αίτημα» της αλλαγής καθεστώτος, αλλά «περισσότερη οικονομία».

Δεύτερον, υπάρχει το διεθνές περιβάλλον: «Ρωσία, κυρίως Κίνα, δευτερευόντως». Τρίτον, το “πώς” της ιρανικής απάντησης. Περιγράφει δύο υπο-σενάρια: ένα «πολύ συντονισμένο σε κύματα αεροπορικής επίθεσης» με «συντριπτικά πλήγματα» και απώλειες «σημαντικών παικτών» –που αλλάζει τα πάντα– ή μια «χειρουργική, συμβολική επίθεση», π.χ. σε «βαλλιστικό οπλισμό», με στόχο να μην στραφεί «ενάντια στους διαδηλωτές».

Στο κομμάτι των επαφών, επιμένει ότι έχει σημασία το ποιον κοιτούν οι Αμερικανοί. «Μέχρι χθες, μέχρι το Σαββατοκύριακο, ο Γουίτκοφ μιλούσε με το ιρανικό καθεστώς και μάθαμε ότι τη Δευτέρα μίλησε με τον Παχλαβί». Για τον ίδιο, αυτό δείχνει «μια μετατόπιση της ισχύος που κοιτάνε οι Αμερικανοί». Πιθανολογεί ότι η Ουάσιγκτον «προσπαθεί να δει αν υπάρχει έδαφος για μια βελούδινη μετάβαση»: «Να φύγει ο πολύ στενός κύκλος, να αναλάβει κάποιος πιο μετριοπαθής».

Εδώ βάζει το κλειδί και μαζί τον κίνδυνο: «Αν υπάρξει μια συμφωνία σε πολιτικοθρησκευτικό επίπεδο, να πάει σε μια μεταβατική κυβέρνηση, να γίνει προετοιμασία για εκλογές, να δοθεί συνταγματική αναθεώρηση», τότε «μπαίνει στην εικόνα και ο Παχλαβί και όλοι όσοι έχουν πολιτική προσέγγιση». Αλλά προειδοποιεί για τον χρόνο: «Υπάρχει κίνδυνος στον χρόνο της επανάστασης». Και το θέτει ως όρο επιβίωσης μιας τέτοιας διαδικασίας: «Αν γίνει κάποια συμφωνία, πρέπει να εμπεριέχει σίγουρα το κίνημα της επανάστασης. Γιατί αν δεν το εμπεριέχει, θα τη χαλάσουν 100%». Και καταλήγει: «Αν ήδη δεν σκέφτονται να κάνουν ένα στρατιωτικό καθεστώς. Υπάρχει και αυτό το ενδεχόμενο».

Δημήτρης Τζανιδάκης: Ο Τραμπ βλέπει το Ιράν ως γεωστρατηγικό αντίπαλο

«Πρέπει να βλέπουμε όσα κάνει ο Τραμπ στο Ιράν μέσα από το πρίσμα μιας ευρύτερης πολιτικής των Ηνωμένων Πολιτειών που αφορά κυρίως τον ανταγωνισμό τους με Κίνα και Ρωσία». Έτσι τοποθετεί το πλαίσιο ο Δημήτρης Τζανιδάκης, διεθνολόγος-πολιτικός επιστήμονας, επισημαίνοντας ότι το Ιράν δεν είναι απλώς ένας περιφερειακός εχθρός, αλλά ένας κρίσιμος κόμβος στον γεωστρατηγικό ανταγωνισμό της Ουάσιγκτον.

Υπενθυμίζει ότι το Ιράν είναι «πολύ μεγάλος εξαγωγέας πετρελαίου και φυσικού αερίου στην Κίνα», διατηρεί «εμπορική συμμαχία και εξοπλίζει πολεμικά τη Ρωσία», με τα ιρανικά drones να χρησιμοποιούνται μαζικά στον πόλεμο της Ουκρανίας. «Ο Τραμπ βλέπει το Ιράν μέσα από τα μάτια ενός γεωστρατηγικού, γεωπολιτικού και γεωοικονομικού ανταγωνισμού».

Πέρα όμως από τη διεθνή σκακιέρα, υπάρχει και το εσωτερικό ακροατήριο. «Έχει απευθυνθεί σε ένα κοινό πιο συντηρητικό, που δεν ξεχνά τα πλήγματα των Ιρανών σε Αμερικανούς πολίτες, όπως στη Βηρυτό τη δεκαετία του 1980», σημειώνει, εκτιμώντας ότι ένα μέρος των ψηφοφόρων του Τραμπ έχει ταυτίσει το Ιράν με τον κατεξοχήν εχθρό των Ηνωμένων Πολιτειών.

Στο υποθετικό σενάριο αλλαγής καθεστώτος, αναφέρει το όνομα του Παχλαβί, χωρίς ωραιοποιήσεις. «Δεν είναι κάποια εξέχουσα προσωπικότητα. Δεν έχει επιδείξει κάποιο βιογραφικό ή ικανότητες ότι μπορεί να διοικήσει το Ιράν. Το μόνο του παράσημο είναι ότι είναι ο γιος του πρώην Σάχη». Παρ’ όλα αυτά, είναι «φιλικός προς τις Ηνωμένες Πολιτείες» και διατηρεί «πολύ καλές σχέσεις με τον Νετανιάχου», κάτι που θα τον καθιστούσε μια δυνητική ηγεσία συμφέρουσα τόσο για την Ουάσιγκτον όσο και για το Ισραήλ.

Η αλλαγή ηγεσίας στο Ιράν, εξηγεί, θα σήμαινε «αλλαγή στάσης προς μεγάλους συμμάχους όπως η Ινδία, η Κίνα και η Ρωσία» και μετατόπιση μιας «πολύ κρίσιμης περιοχής στη σφαίρα επιρροής της Δύσης». Το οικονομικό διακύβευμα είναι τεράστιο, καθώς «το Ιράν βρίσκεται στις πρώτες πέντε χώρες παγκοσμίως σε αποθέματα πετρελαίου και φυσικού αερίου».

Στο ερώτημα για την επόμενη κίνηση του Τραμπ, ο κ. Τζανιδάκης μιλά για έναν «απρόβλεπτο παίκτη». Θυμίζει την αιφνιδιαστική απόφαση του καλοκαιριού με τα βομβαρδιστικά στις πυρηνικές εγκαταστάσεις του Ιράν και εκτιμά ότι η ανακοίνωση για «δασμούς σε χώρες που συνεργάζονται με το Ιράν» λειτουργεί ως προάγγελος. «Ξεκίνησε με τον εμπορικό πόλεμο και ενδεχομένως θα περάσει και πρακτικά σε πυρά».

Κατά τον ίδιο, το πλήγμα στο Ιράν έχει για τον Τραμπ ιδιαίτερη σημασία, γιατί «θέλει να δείξει ότι έχει την τόλμη και την αποφασιστικότητα να περάσει από τη θεωρία στην πράξη». Γι’ αυτό και θεωρεί ότι «είμαστε πολύ κοντά στο να έρθει κάποιο χτύπημα προς την ηγεσία», ένα σύστημα εξουσίας που έχει οικοδομηθεί γύρω από τον ανώτατο ηγέτη, το Συμβούλιο των Κηδεμόνων και τους Φρουρούς της Επανάστασης, «οι οποίοι δεν είναι συμβατικός στρατός αλλά μηχανισμός ιδεολογικής προστασίας του καθεστώτος».

«Ήδη έχουμε δει πολλούς αξιωματούχους να πεθαίνουν, πολλούς να συνεργάζονται με το Ισραήλ», σημειώνει. Το συμπέρασμά του είναι σαφές: «Το καθεστώς που σχεδόν 50 χρόνια κυριαρχεί στο Ιράν είναι πιο κλονισμένο από ποτέ. Είναι πιο αδύναμο από ποτέ και ο Τραμπ δεν θα χάσει την ευκαιρία να αλλάξει αυτή την ηγεσία. Αργά ή γρήγορα θα επιχειρήσει κάποια κίνηση».