Ιράν: Η οικονομική ραχοκοκαλιά της Επανάστασης του 1979 στρέφεται κατά των μουλάδων

Οι έμποροι των παζαριών του Ιράν, η κοινωνική ομάδα που υπήρξε η οικονομική ραχοκοκαλιά της Ισλαμικής Επανάστασης του 1979, στρέφονται σήμερα ανοιχτά κατά του κλήρου που βοήθησαν να ανέβει στην εξουσία. Η οργή τους για τις οικονομικές απώλειες και τον αποκλεισμό τους από το εμπόριο τροφοδοτεί ένα νέο κύμα διαμαρτυριών, το οποίο εξελίσσεται σε ευρύτερη αντικυβερνητική εξέγερση.

Οι κινητοποιήσεις στο Ιράν ξεκίνησαν στα τέλη Δεκεμβρίου από το Μεγάλο Παζάρι της Τεχεράνης, όταν εκατοντάδες καταστηματάρχες διαμαρτυρήθηκαν για την κατάρρευση του ιρανικού νομίσματος. Πολύ γρήγορα, όμως, οι οικονομικές διαμαρτυρίες απέκτησαν πολιτικό χαρακτήρα, με συνθήματα κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας και του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ.

Οι έμποροι –από μικροκαταστηματάρχες μέχρι μεγάλους χονδρεμπόρους– καταγγέλλουν ότι η οικονομική και πολιτική τους επιρροή έχει συρρικνωθεί δραστικά τις τελευταίες δεκαετίες, καθώς οι Φρουροί της Επανάστασης έχουν εδραιώσει σχεδόν απόλυτο έλεγχο στην οικονομία. «Δεν μπορούμε να εισαγάγουμε προϊόντα. Οι κυρώσεις μας πνίγουν και την οικονομία τη διαχειρίζονται μόνο οι Φρουροί ή όσοι συνδέονται μαζί τους. Κοιτούν μόνο το δικό τους συμφέρον», λέει έμπορος της Τεχεράνης.

Αναλυτές σημειώνουν ότι αυτό που πυροδοτεί την οργή των εμπόρων δεν είναι μόνο ο υψηλός πληθωρισμός, αλλά κυρίως η ακραία αστάθεια των τιμών. Το ιρανικό ριάλ έχει χάσει σχεδόν το 50% της αξίας του έναντι του δολαρίου μέσα στο 2025, ενώ ο επίσημος πληθωρισμός έφτασε το 42,5% τον Δεκέμβριο, καθιστώντας αδύνατο τον στοιχειώδη εμπορικό προγραμματισμό.

Η σημερινή σύγκρουση έχει ισχυρό συμβολισμό. Το 1979, οι έμποροι των παζαριών χρηματοδότησαν απεργίες και κινητοποιήσεις, διακόπτοντας τη ροή χρήματος προς το καθεστώς του Σάχη και συμβάλλοντας καθοριστικά στην επικράτηση της επανάστασης του Αγιατολάχ Χομεϊνί. Σήμερα, οι ίδιοι κύκλοι εμφανίζονται αποξενωμένοι από το σύστημα που βοήθησαν να οικοδομηθεί.

Η ισχύς των Φρουρών της Επανάστασης, που ελέγχουν κρίσιμους τομείς από το πετρέλαιο και τις μεταφορές έως τις κατασκευές και τις τηλεπικοινωνίες, έχει περιορίσει δραστικά τα περιθώρια ελιγμών της κυβέρνησης. Ακόμη και στελέχη του καθεστώτος παραδέχονται, ανώνυμα, ότι μεγάλο μέρος των εσόδων από τις εξαγωγές πετρελαίου δεν επιστρέφει ποτέ στην πραγματική οικονομία.

Παρά τις οικονομικές δυσκολίες, η πολιτική ηγεσία εμφανίζεται αποφασισμένη να διατηρήσει τον έλεγχο, βασιζόμενη στους Φρουρούς και την παραστρατιωτική Basij για την καταστολή των διαδηλώσεων. Οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων κάνουν λόγο για εκατοντάδες νεκρούς και χιλιάδες συλλήψεις από την έναρξη των κινητοποιήσεων, αν και οι επίσημες αρχές δεν δίνουν στοιχεία και αποδίδουν τα θύματα σε «τρομοκρατικές ενέργειες» και ξένη υποκίνηση.

Το γεγονός ότι η εξέγερση ξεκίνησε από τα παζάρια –τον ιστορικό πυλώνα του καθεστώτος– ανησυχεί ιδιαίτερα την Τεχεράνη. Για πολλούς παρατηρητές, πρόκειται για ένδειξη ότι η κοινωνική συμμαχία πάνω στην οποία οικοδομήθηκε η Ισλαμική Δημοκρατία πριν από σχεδόν μισό αιώνα εμφανίζει πλέον βαθιές και ίσως μη αναστρέψιμες ρωγμές.

Πηγή: Reuters