Ιράν: Γιατί οι ΗΠΑ δεν μπορούν εύκολα να βοηθήσουν τους διαδηλωτές - Ώρα αποφάσεων για τον Τραμπ

Ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, μπορεί να δηλώνει πως δεν φοβάται να χρησιμοποιήσει στρατιωτική δύναμη κατά του Ιράν, σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, αλλά η πραγματικότητα είναι ότι έχει ελάχιστες, αν όχι καθόλου, επιλογές που θα μπορούσαν να βοηθήσουν ξεκάθαρα το κίνημα των διαδηλωτών στη χώρα.

Όπως αναφέρει σε ανάλυσή του ο Guardian, η ιστορία των αμερικανικών παρεμβάσεων στην περιοχή δεν αφήνει περιθώρια αισιοδοξίας για επιτυχή έκβαση.

Εμπνευσμένος από την επιτυχημένη επιχείρηση σύλληψης του πρώην ηγέτη της Βενεζουέλας, Νικολάς Μαδούρο, η οποία απαιτούσε μήνες σχεδιασμού, ο Τραμπ μίλησε για στρατιωτική επέμβαση στο Ιράν, χωρίς όμως να υπάρχει προ-τοποθέτηση δυνάμεων. Στην πραγματικότητα, τους τελευταίους μήνες υπήρξε μείωση στρατιωτικών δυνάμεων, περιορίζοντας περαιτέρω τις επιλογές.

Από τον Οκτώβριο, δεν υπάρχουν αμερικανικά αεροπλανοφόρα στον Περσικό Κόλπο, μετά από δύο χρόνια συνεχούς παρουσίας λόγω της επίθεσης της Χαμάς στο Ισραήλ. Το USS Gerald R. Ford μεταφέρθηκε στην Καραϊβική το καλοκαίρι και το USS Nimitz σε λιμάνι της δυτικής ακτής των ΗΠΑ το φθινόπωρο.

Αυτό σημαίνει ότι οποιοίδηποτε αεροπορικοί ή πυραυλικοί βομβαρδισμοί κατά στόχων του ιρανικού καθεστώτος – ίσως ακόμη και κατά του Αγιωτάλαχ Αλί Χαμενεΐ – θα πρέπει να γίνουν από βάσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων στη Μέση Ανατολή. Εναλλακτικά, θα μπορούσε να επιχειρηθεί κάτι παρόμοιο με την μακρινή αποστολή B-2 τον Ιούνιο κατά του υπόγειου πυρηνικού εγκαταστάσιου Fordow, αν και μια τέτοια επίθεση σε αστική περιοχή θα ήταν επικίνδυνη υπερβολή.

Οι ΗΠΑ θα έπρεπε επίσης να ζητήσουν άδεια χρήσης βάσεων σε χώρες όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν, το Ιράκ, τα ΗΑΕ, το Ομάν και τη Σαουδική Αραβία, και να τις προστατεύσουν από αντίποινα. Ακόμη και αν δεν χρησιμοποιούνταν οι βάσεις αυτές, οι ιρανικές ηγεσίες έχουν απειλήσει να πλήξουν αμερικανικές βάσεις και πλοία σε περίπτωση επίθεσης.

Παρά την υποβάθμιση των στρατιωτικών δυνατοτήτων του Ιράν κατά τον 12ήμερο καλοκαιρινό πόλεμο με το Ισραήλ, και την υπερνίκηση των αεράμυνας του, το Ιράν διατηρεί περιορισμένη βαλλιστική ικανότητα. Κεντρικά σημεία εκτόξευσης παραμένουν θαμμένα στα βουνά και η χώρα τα ανακατασκευάζει. Υπολογίζεται ότι το Ιράν διαθέτει 2.000 βαρέα βαλλιστικά πυραύλους, ικανούς να παρακάμψουν τις αμερικανικές και ισραηλινές αεράμυνες αν εκτοξευτούν μαζικά.

Ένα σημαντικό ερώτημα είναι: τι θα βομβάρδιζαν οι ΗΠΑ; Θα ήταν δυνατή η αναγνώριση στρατιωτικών και πολιτικών στόχων του καθεστώτος, αλλά οι διαδηλώσεις και η αιματηρή καταστολή γίνονται σε ολόκληρη τη χώρα. Ο προσδιορισμός στόχων δεν είναι πάντα ακριβής και υπάρχει προφανής κίνδυνος απωλειών μεταξύ αμάχων. Δεν είναι σαφές αν κάτι τέτοιο θα είχε επίδραση στο έδαφος.

Δεν θα ήταν δύσκολο για το Ιράν να χρησιμοποιήσει οποιαδήποτε επίθεση των ΗΠΑ ως αφορμή για να ενισχύσει την υποστήριξη που του έχει απομείνει, λόγω της μακρόχρονης ιστορίας αμερικανικής ανάμειξης, από το πραξικόπημα της CIA το 1953. Το καθεστώς, παρότι δυσχεραίνεται από τις διαδηλώσεις, δεν φαίνεται εύθραυστο, έχοντας ήδη αντέξει την επίθεση του Ισραήλ τον Ιούνιο.

«Υπάρχει μια σαφώς συνεκτική κυβέρνηση, στρατός και υπηρεσία ασφαλείας στο Ιράν», λέει η Roxane Farmanfarmaian, ανώτερη συνεργάτιδα του Royal United Services Institute. «Η κυβέρνηση δείχνει ότι δεν έχει όρια: θα διασφαλίσει τα σύνορα και τους δρόμους, και ο αριθμός των σωρών των νεκρών αποκαλύπτει τη αποφασιστικότητά της».

Οι ΗΠΑ θα μπορούσαν να εξετάσουν άμεση επίθεση κατά του Χαμενεΐ, αλλά η δολοφονία ενός ξένου ηγέτη θα ήταν εξαιρετικά επικλιτική, θα δημιουργούσε νομικά ζητήματα και θα προκαλούσε στρατιωτική απάντηση. Δεν είναι βέβαιο ότι θα οδηγούσε σε αλλαγή καθεστώτος, καθώς ο Χαμενεΐ φαίνεται να είχε σχεδιάσει αντικαταστάτες αν σκοτωνόταν.

Το πιθανότερο αποτέλεσμα θα ήταν μια ανάληψη εξουσίας από τους Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ το καθεστώς θα παρέμενε ανέπαφο. Αμερικανικές ενέργειες επίδειξης θα ήταν ανεπαρκείς για αλλαγή κατάστασης, ενώ σύμμαχοι, Κογκρέσο και ο ίδιος ο Τραμπ δεν επιθυμούν μακροχρόνια στρατιωτική εκστρατεία. Ο πρόεδρος έχει ήδη αποκλείσει την αποστολή χερσαίων δυνάμεων.

Μπροστά σε αυτή την αβεβαιότητα, εξετάζονται άλλες επιλογές, όπως στοχευμένες κυβερνοεπιθέσεις. Ωστόσο, η εμπειρία δείχνει ότι η διακοπή ηλεκτρισμού ή υπηρεσιών πλήττει περισσότερο αμάχους. Η αποκατάσταση του ίντερνετ ή η διάθεση δορυφορικού internet όπως το Starlink θα ήταν τεχνικά εφικτές αλλά μάλλον δεν θα σταματούσαν τη βία στους δρόμους.

Τελικά, αυτό που μπορούν να πετύχουν οι ΗΠΑ στρατιωτικά δεν αντιστοιχεί με την υπόσχεση του Τραμπ προς τους διαδηλωτές ότι «η βοήθεια είναι καθ’ οδόν».

Πηγή: Guardian