Ένας από τους θεμελιωτές της δυτικής φιλοσοφίας βρέθηκε, 2.500 χρόνια μετά, στο στόχαστρο ακαδημαϊκής λογοκρισίας. Το Texas A&M University ξεκίνησε μια εκτεταμένη αναθεώρηση μαθημάτων, στο πλαίσιο της οποίας περισσότερα από 200 μαθήματα έχουν επισημανθεί ή ακυρωθεί λόγω περιεχομένου που σχετίζεται με ζητήματα φύλου και φυλής. Ανάμεσά τους, ακόμη και κείμενα του Πλάτωνα.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Inside Higher Ed, η ηγεσία του πανεπιστημίου ζήτησε από τον καθηγητή φιλοσοφίας Μάρτιν Πέτερσον να αφαιρέσει αποσπάσματα από τον Πλάτωνα – συγκεκριμένα από το Συμπόσιο – τα οποία θίγουν θέματα πατριαρχίας, ανδρισμού, ταυτότητας φύλου και ανθρώπινης φύσης. Σε διαφορετική περίπτωση, του προτάθηκε να αναλάβει άλλο μάθημα.
«Η απόφασή σας να απαγορεύσετε σε έναν καθηγητή φιλοσοφίας να διδάξει Πλάτωνα είναι πρωτοφανής», απάντησε ο Πέτερσον σε email προς την προϊσταμένη του. «Κάνετε το Texas A&M διάσημο – αλλά όχι για τους σωστούς λόγους». Τα αποσπάσματα που ζητήθηκε να αφαιρεθούν περιλαμβάνουν τον περίφημο «Μύθο του Ανδρόγυνου», όπου ο Αριστοφάνης περιγράφει τρία φύλα, αρσενικό, θηλυκό και έναν συνδυασμό των δύο.
Τελικά, ο Πέτερσον αναθεώρησε το πρόγραμμα σπουδών του, αντικαθιστώντας τον Πλάτωνα με διαλέξεις για την ελευθερία του λόγου και την ακαδημαϊκή ελευθερία, χρησιμοποιώντας την ίδια την υπόθεση ως case study. «Θέλω οι φοιτητές να ξέρουν τι λογοκρίνεται», δήλωσε.
Η υπόθεση Πλάτωνα δεν είναι μεμονωμένη. Το μάθημα «Εισαγωγή στη Φυλή και την Εθνοτικότητα» ακυρώθηκε πλήρως, με τους φοιτητές να ενημερώνονται ότι δεν μπορεί να συμμορφωθεί με την πολιτική του συστήματος. Άλλο μάθημα, Ιστορία του Κινηματογράφου, «υποβιβάστηκε» σε μη υποχρεωτικό ειδικό θέμα, αφού ο διδάσκων αρνήθηκε να αφαιρέσει αναφορές σε φεμινισμό και queer κινηματογράφο. Το αποτέλεσμα ήταν άμεσο: κατακόρυφη πτώση εγγραφών, που –όπως λένε καθηγητές– λειτουργεί έμμεσα ως μηχανισμός ακύρωσης.
Παράλληλα, μέλη ΔΕΠ του Τμήματος Αγγλικής Φιλολογίας έλαβαν οδηγία να μην διδάσκουν, στα υποχρεωτικά μαθήματα κορμού, βιβλία με βασική πλοκή που αφορά γκέι, λεσβιακές ή τρανς ταυτότητες. Σε μεταγενέστερο email, η διοίκηση προσπάθησε να «μαλακώσει» τη γραμμή, επιτρέποντας τέτοια έργα μόνο αν δεν αποτελούν τον κεντρικό άξονα του μαθήματος ή αν δεν εξετάζονται σε εργασίες και εξετάσεις.
Η αναθεώρηση μαθημάτων ξεκίνησε μετά από απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου του συστήματος Texas A&M, το οποίο τον Νοέμβριο αποφάσισε ότι μαθήματα που «προωθούν ιδεολογία φύλου ή φυλής» θα υπόκεινται σε προεδρική έγκριση. Η διαδικασία βασίζεται σε σύστημα ελέγχου με τη βοήθεια τεχνητής νοημοσύνης και εφαρμόζεται και στις 5 πανεπιστημιουπόλεις του συστήματος. Πολλοί πανεπιστημιακοί δηλώνουν ότι δεν γνωρίζουν καν ποιος αξιολογεί τα προγράμματα σπουδών.
«Κάθε σχολή και κάθε τμήμα εφαρμόζει διαφορετικά την ίδια πολιτική», σημειώνει ο Λέοναρντ Μπράιτ, πρόεδρος του τοπικού παραρτήματος της American Association of University Professors. «Δεν υπάρχει σαφήνεια για το ποιος παίρνει τις αποφάσεις».
Η υπόθεση έχει ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Το παράρτημα της AAUP στο Texas A&M μίλησε για σοβαρά νομικά ζητήματα, όπως διακρίσεις βάσει άποψης και παραβίαση της συνταγματικά κατοχυρωμένης ακαδημαϊκής ελευθερίας. «Ένα δημόσιο πανεπιστήμιο που λογοκρίνει τον Πλάτωνα προδίδει την αποστολή της ανώτατης εκπαίδευσης», ανέφερε χαρακτηριστικά.
Στο ίδιο μήκος κύματος και η οργάνωση Foundation for Individual Rights and Expression, η οποία κατηγόρησε το πανεπιστήμιο ότι άνοιξε την πόρτα σε μαζική λογοκρισία. «Δεν προστατεύεις τους φοιτητές απαγορεύοντας φιλοσοφία 2.400 ετών», δήλωσε η διευθύντρια υπεράσπισης δικαιωμάτων στα campus, Λίντζι Ρανκ.
Πέρα από τη συμβολική διάσταση, παραμένει ανοιχτό και ένα θεσμικό ερώτημα: αν το Texas A&M παραβιάζει κανόνες της Πολιτείας του Τέξας που απαιτούν έγκριση πριν από αλλαγές στον κορμό σπουδών και διαγραφή μαθημάτων. Το πανεπιστήμιο δεν έχει απαντήσει πόσα μαθήματα έχουν ακυρωθεί συνολικά.
Σε μια περίοδο όπου οι πολιτισμικοί πόλεμοι στις ΗΠΑ μεταφέρονται όλο και πιο έντονα στα πανεπιστήμια, η εικόνα ενός «φιμωμένου» Πλάτωνα λειτουργεί σαν σύμβολο. Όχι μόνο για το τι θεωρείται πλέον «αμφιλεγόμενο», αλλά και για το πόσο εύθραυστη αποδεικνύεται η ακαδημαϊκή ελευθερία όταν συγκρούεται με την πολιτική.
Πηγή: Inside Higher Ed