Σε κρίσιμο σταυροδρόμι το Ιράν: Τα τέσσερα πιθανά σενάρια για την Ισλαμική Δημοκρατία

Καθώς οι κινητοποιήσεις στο Ιράν εντείνονται και η διεθνής ανησυχία βαθαίνει, ολοένα και περισσότεροι αναλυτές εκτιμούν ότι η Ισλαμική Δημοκρατία δύσκολα θα διατηρηθεί αμετάβλητη έως το 2026-27. Σύμφωνα με εκτιμήσεις που φιλοξενούνται σε ανάλυση του Bloomberg, η χώρα βρίσκεται σε ένα κρίσιμο σταυροδρόμι, με τη διεθνή κοινότητα να εξετάζει πλέον ανοιχτά ακόμη και το ενδεχόμενο ανατροπής του καθεστώτος. Οι πρόσφατες διαδηλώσεις, που εξαπλώθηκαν ραγδαία από την Τεχεράνη σε δεκάδες πόλεις, φέρονται να κινητοποίησαν εκατοντάδες χιλιάδες πολίτες, παρά τις απειλές και τη σκληρή καταστολή.

Η οικονομική κατάρρευση, ο πληθωρισμός και η νομισματική κρίση αποτέλεσαν την αρχική σπίθα, όμως το κύμα διαμαρτυρίας έχει πλέον αποκτήσει σαφή αντικαθεστωτικό χαρακτήρα, με περισσότερους από 500 νεκρούς και πάνω από 10.000 συλλήψεις, σύμφωνα με οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

Οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά από παγκόσμιους ηγέτες και αγορές, καθώς οι γεωπολιτικές συνέπειες ενδέχεται να είναι τεράστιες. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει εκφράσει δημόσια τη στήριξή του στους διαδηλωτές, προειδοποιώντας επανειλημμένα για αμερικανικά πλήγματα, ενώ αξιωματούχοι του Λευκού Οίκου επιβεβαιώνουν ότι έχουν παρουσιαστεί στρατιωτικές επιλογές στον πρόεδρο. Το Ισραήλ βρίσκεται σε διαρκή συνεννόηση με ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ενώ ενδεχόμενη κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος θα αποτελούσε σοβαρό πλήγμα για τη Ρωσία και τον Βλαντίμιρ Πούτιν. Την ίδια στιγμή, οι αγορές πετρελαίου βρίσκονται σε επιφυλακή, καθώς τυχόν αποσταθεροποίηση στην πετρελαιοπαραγωγό επαρχία Χουζιστάν ή απεργίες στον κλάδο θα μπορούσαν να προκαλέσουν ισχυρούς κραδασμούς.

Αναλυτές περιγράφουν τέσσερα βασικά σενάρια για το μέλλον της χώρας, με πιθανότερο έναν εσωτερικό ανασχηματισμό της εξουσίας ή μια παρέμβαση των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, που θα διατηρούσε τον πυρήνα του συστήματος αλλά με διαφορετική ηγεσία.

Μια πλήρης επανάσταση θεωρείται λιγότερο πιθανή, καθώς ο φόβος του χάους –με παραδείγματα το Ιράκ και τη Συρία– παραμένει ισχυρός στην κοινωνία.

Παρά τις πιο μετριοπαθείς εκκλήσεις για διάλογο από τον πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν, η στάση του ανώτατου ηγέτη και των δυνάμεων ασφαλείας παραμένει αδιάλλακτη, με ειδικούς να προειδοποιούν ότι μια βίαιη και χαοτική μετάβαση θα μπορούσε να οδηγήσει ακόμη και σε αποσύνθεση της χώρας.

Πάνω από 500 νεκροί στις διαδηλώσεις

Ο απολογισμός των τελευταίων δύο εβδομάδων είναι βαρύς, με περισσότερους από 500 διαδηλωτές να έχουν χάσει τη ζωή τους και πάνω από 10.000 άτομα να έχουν συλληφθεί, σύμφωνα με το Associated Press, που επικαλείται στοιχεία της οργάνωσης Human Rights Activists News Agency (HRANA), με έδρα τις Ηνωμένες Πολιτείες.