Νύχτα ταραχών στο Ιράν: Στους δρόμους οι διαδηλωτές, κατέλαβαν πόλεις, έκαψαν κυβερνητικά κτίρια

Για 12η συνεχόμενη ημέρα το Ιράν βρίσκεται σε κατάσταση έντονης πολιτικής και κοινωνικής αναταραχής, με μαζικές αντικαθεστωτικές διαδηλώσεις να καταγράφονται σχεδόν σε όλες τις μεγάλες πόλεις. Το κύμα διαμαρτυρίας, που ξεκίνησε στα τέλη Δεκεμβρίου, όχι μόνο δεν δείχνει σημάδια κόπωσης, αλλά αντιθέτως εξαπλώνεται, με τις Αρχές να δυσκολεύονται να ελέγξουν την κατάσταση. Σε αρκετές περιοχές επικρατεί χάος, ενώ η ένταση παραμένει σταθερά υψηλή, τόσο στους δρόμους όσο και στο πολιτικό παρασκήνιο.

Στο Γκοργκάν, στα βόρεια της χώρας, διαδηλωτές εισέβαλαν στο κτίριο που στεγάζει την έδρα του κυβερνήτη και του έβαλαν φωτιά. Βίντεο από τον εμπρησμό κάνουν τον γύρο του διαδικτύου, δείχνοντας τις φλόγες να κατακαίνε τις κυβερνητικές εγκαταστάσεις. Παράλληλα, σε πολλές πόλεις αναφέρθηκαν εμπρησμοί αστυνομικών οχημάτων, ενώ στο Ισφαχάν διαδηλωτές πυρπόλησαν το κτίριο της κρατικής ραδιοτηλεόρασης, στέλνοντας σαφές μήνυμα αμφισβήτησης της κρατικής εξουσίας.

Σύμφωνα με ανεπιβεβαίωτες πληροφορίες, οι διαδηλωτές φέρονται να έχουν αποκτήσει τον έλεγχο τριών πόλεων. Τελευταία προσθήκη σε αυτή τη λίστα είναι η Καράτζ, μια πόλη με πληθυσμό περίπου ενός εκατομμυρίου κατοίκων. Την ίδια ώρα, περσικά τηλεοπτικά δίκτυα με έδρα εκτός Ιράν, αλλά και μέσα κοινωνικής δικτύωσης, μεταδίδουν εικόνες από μαζικές διαδηλώσεις σε περιοχές όπως η Ταμπρίζ στον βορρά και η ιερή πόλη Μασχάντ στα ανατολικά.

Κατά τη διάρκεια των κινητοποιήσεων ακούστηκαν πυροβολισμοί, ενώ οργανώσεις υπεράσπισης ανθρωπίνων δικαιωμάτων κατηγορούν τις ιρανικές δυνάμεις ασφαλείας ότι άνοιξαν πυρ εναντίον διαδηλωτών. Στη Μασχάντ, μάλιστα, καταγράφηκε σοβαρό επεισόδιο όταν διαδηλωτής έριξε το αυτοκίνητό του πάνω σε μέλη των δυνάμεων ασφαλείας, προκαλώντας πανικό και σκηνές χάους στους δρόμους της πόλης.

Διακοπές στο διαδίκτυο και προσπάθεια για καταστολή

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το καθεστώς φέρεται να έχει προχωρήσει σε εκτεταμένες διακοπές του διαδικτύου και των τηλεπικοινωνιών, σύμφωνα με καταγραφές της πλατφόρμας Netblocks. Παρόμοια τακτική είχε εφαρμοστεί και το 2022, στην κορύφωση των διαδηλώσεων μετά τη δολοφονία της Μαχσά Αμίνι. Με την έναρξη των νέων κινητοποιήσεων, τηλεοπτικά δίκτυα με έδρα το εξωτερικό μετέδωσαν ότι «έπεσε διακόπτης» σε πολλές περιοχές της χώρας, περιορίζοντας δραστικά τη ροή πληροφοριών.

Η κυβέρνηση του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήδη αντιμέτωπη με σοβαρή οικονομική κρίση, επιχειρεί να καταστείλει τις κινητοποιήσεις που συνδέονται άμεσα με την κατάρρευση της οικονομίας και την πτώση του ριάλ σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα. Οι διαδηλώσεις ξεκίνησαν στις 28 Δεκεμβρίου, με αφορμή το κλείσιμο του παζαριού της Τεχεράνης, και από τότε η χρήση δακρυγόνων και πραγματικών πυρών έχει ενταθεί.

Απειλές από τις ΗΠΑ και αντικρουόμενοι απολογισμοί νεκρών

Στο διεθνές πεδίο, ο Ντόναλντ Τραμπ προχώρησε σε νέες, ιδιαίτερα σκληρές δηλώσεις, λέγοντας πως έχει ξεκαθαρίσει στην ιρανική κυβέρνηση ότι «αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους», οι Ηνωμένες Πολιτείες «θα τους χτυπήσουν πολύ σκληρά». Μιλώντας στον συντηρητικό ραδιοφωνικό παρουσιαστή Χιου Χιούιτ, ανέφερε χαρακτηριστικά: «Τους έχω ενημερώσει ότι αν αρχίσουν να σκοτώνουν ανθρώπους, κάτι που έχουν την τάση να κάνουν κατά τη διάρκεια των ταραχών τους, θα τους χτυπήσουμε πολύ σκληρά». Πρόσθεσε ότι η Ουάσιγκτον παρακολουθεί «πολύ προσεκτικά» τις εξελίξεις και, απευθυνόμενος στον λαό του Ιράν, είπε: «Πρέπει να πιστεύετε σθεναρά στην ελευθερία».

Την ίδια στιγμή, ο απολογισμός των θυμάτων παραμένει αντικρουόμενος. Σύμφωνα με τη ΜΚΟ Iran Human Rights, τουλάχιστον 45 διαδηλωτές, ανάμεσά τους οκτώ ανήλικοι, έχουν σκοτωθεί από την αρχή των κινητοποιήσεων, με τη χθεσινή ημέρα να είναι η φονικότερη, καθώς καταγράφηκαν 13 νεκροί. Ο διευθυντής της οργάνωσης, Μαχμούντ Αμιρί-Μογκαντάμ, δήλωσε ότι «η καταστολή επεκτείνεται και γίνεται κάθε ημέρα βιαιότερη», κάνοντας λόγο για εκατοντάδες τραυματίες και περισσότερες από 2.000 συλλήψεις.

Από την πλευρά τους, οι ιρανικές αρχές και τα κρατικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν τουλάχιστον 21 νεκρούς συνολικά, συμπεριλαμβανομένων και μελών των δυνάμεων ασφαλείας. Ο πρόεδρος της χώρας, Μασούντ Πεζεσκιάν, κάλεσε σε «μέγιστη αυτοσυγκράτηση», ζητώντας «διάλογο και ουσιαστική ακρόαση των αιτημάτων του λαού», την ώρα που η κρίση δείχνει μακριά από οποιαδήποτε εκτόνωση.