Χωρίς πάντα η Ιαπωνία – και με τους φροντιστές μεταμφιεσμένους για παρηγοριά
Ανάμεσα στα πολλά και συχνά αθόρυβα αντίποινα της Κίνας προς την Ιαπωνία, ένα ξεχωρίζει για τον συμβολισμό – και για το πόσο πονάει το ιαπωνικό κοινό: οι πάντα επιστρέφουν στο Πεκίνο. Και μαζί τους τελειώνει μια εποχή μισού αιώνα «διπλωματίας των πάντα».
Σε λούνα παρκ–ζωολογικό κήπο της επαρχίας Wakayama στην Ιαπωνία, η απάντηση στην απώλεια των τεσσάρων «σταρ» δεν ήταν διαμαρτυρία, αλλά δημιουργικότητα. Το Adventure World εγκαινίασε το «Panda Love Club»: ένα βιωματικό πρόγραμμα όπου οι επισκέπτες βλέπουν… ανθρώπους να παίζουν τον ρόλο των πάντα.
Για περίπου 8.000 γεν (38 ευρώ), οι επισκέπτες φορούν στολές ζωοφύλακα, παρακολουθούν «συμπεριφορά πάντα», συμπληρώνουν ημερήσιες αναφορές και, στο αποκορύφωμα της εμπειρίας, ταΐζουν μήλα σε έναν εργαζόμενο μέσα σε κλουβί, ντυμένο με φόρμα και καπέλο πάντα. Η διοίκηση του πάρκου μιλά για «εκπαιδευτικό πρόγραμμα» που εξηγεί τη σχέση φροντιστή–ζώου και «τη σημασία της συνέχισης της ζωής των γιγάντιων πάντα στο μέλλον». Το αποτέλεσμα, ωστόσο, μοιάζει περισσότερο με παράξενο performance τέχνης, γεννημένο από γεωπολιτική ένταση.
Η Ιαπωνία βαδίζει πλέον προς έναν ιστορικό σταθμό: για πρώτη φορά από το 1972 δεν θα φιλοξενεί ούτε έναν πάντα. Οι τελευταίοι δύο, στο ζωολογικό κήπο της Τόκιο, φεύγουν νωρίτερα από το προγραμματισμένο και δεν προβλέπεται αντικατάσταση.
Επισήμως, καμία πλευρά δεν συνδέει ευθέως την εξέλιξη με τη διπλωματική κρίση. Ανεπισήμως, ελάχιστοι αμφιβάλλουν. Η ένταση κλιμακώθηκε μετά δηλώσεις της πρωθυπουργού Sanae Takaichi, οι οποίες στο Πεκίνο ερμηνεύτηκαν ως έμμεση απειλή πολέμου σε περίπτωση κινεζικής εισβολής στην Ταϊβάν. Ακολούθησαν συστάσεις προς Κινέζους πολίτες να αποφεύγουν ταξίδια στην Ιαπωνία, πάγωμα εισαγωγών ιαπωνικών θαλασσινών και ακυρώσεις πολιτιστικών εκδηλώσεων.
Μέχρι τότε, οι πάντα λειτουργούσαν ως το πιο ήπιο και αγαπητό εργαλείο κινεζικής ήπιας ισχύος. Από το 1972, περισσότερα από 30 ζώα είχαν δοθεί ή δανειστεί στην Ιαπωνία. Τώρα, οι ουρές έξω από τον ζωολογικό κήπο του Τόκιο φτάνουν τις πέντε ώρες, για μια τελευταία ματιά πριν πέσει η αυλαία.
Και κάπως έτσι, στη χώρα όπου η λεπτομέρεια και ο συμβολισμός έχουν σημασία, η απουσία των πάντα δεν καλύπτεται με νέες αφίξεις αλλά με στολές, καπέλα και ανθρώπους που παριστάνουν ό,τι μέχρι χθες ήταν ζωντανό σύμβολο φιλίας. Ένα παράξενο, σχεδόν σουρεαλιστικό στιγμιότυπο του πώς η γεωπολιτική μπορεί να φτάσει μέχρι το κλουβί ενός ζωολογικού κήπου.
Ο Χρίστος Γεωργάλας στο βιβλίο του «Ημερολόγιο Γάζας» περιγράφει την αποκλεισμένη Παλαιστίνη ως μια συλλογικότητα που για χάρη της το άτομο υπερβαίνει εαυτόν, ακόμα και τον φόβο του θανάτου
17°
