Ακόμη ένα σύμπτωμα του πόσο αργά αλλάζει η πολιτική στην Ιαπωνία έφερε στο φως μια ασυνήθιστη –αλλά απολύτως πρακτική– διεκδίκηση στο Τόκιο. Η πρωθυπουργός της χώρας, Σανάε Τακαΐτσι, συνυπέγραψε μαζί με περισσότερες από 50 γυναίκες βουλευτές αίτημα για τη δημιουργία περισσότερων γυναικείων τουαλετών στο κοινοβούλιο, καθώς οι ουρές έχουν γίνει πλέον καθημερινό φαινόμενο.
Σήμερα, στο ανδροκρατούμενο Εθνικό Κοινοβούλιο της Ιαπωνίας, μόλις δύο καμπίνες εξυπηρετούν 73 γυναίκες μέλη της Βουλής των Αντιπροσώπων. Το αίτημα κατατέθηκε επίσημα τον Δεκέμβριο και υπογράφεται συνολικά από 58 βουλευτές διαφορετικών κομμάτων και ανεξάρτητων σχηματισμών.
«Πριν από τις συνεδριάσεις της ολομέλειας, σχηματίζονται πραγματικά μεγάλες ουρές έξω από τη γυναικεία τουαλέτα», δήλωσε η βουλευτής της αντιπολίτευσης Γιασούκο Κομιγιάμα, περιγράφοντας μια κατάσταση που, όπως σημειώνεται και στο κείμενο της αναφοράς, μπορεί να επηρεάσει ακόμη και την απρόσκοπτη άσκηση των κοινοβουλευτικών καθηκόντων.
Η Ιαπωνία παραμένει μια βαθιά συντηρητική κοινωνία, όπου τόσο η πολιτική όσο και οι χώροι εργασίας κυριαρχούνται ιστορικά από άνδρες μεγαλύτερης ηλικίας. Αυτό αντικατοπτρίζεται και στη διεθνή κατάταξη: η χώρα βρίσκεται χαμηλά στον Παγκόσμιο Δείκτη Χάσματος Φύλων του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ, καταλαμβάνοντας την 118η θέση ανάμεσα σε 148 χώρες.
Παρότι η εκλογή της Τακαΐτσι το 2025 θεωρήθηκε ιστορική, οι γυναίκες εξακολουθούν να κατέχουν λιγότερο από το 16% των εδρών στη Βουλή των Αντιπροσώπων. Η πρόσφατη αύξηση του αριθμού τους, ωστόσο, ανέδειξε πρακτικά προβλήματα που μέχρι πρότινος περνούσαν απαρατήρητα — ή απλώς θεωρούνταν δεδομένα.
Στην αναφορά επισημαίνεται ότι η έλλειψη υποδομών «συνιστά κρίσιμο ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει τη διεξαγωγή των εργασιών και την απόδοση των κοινοβουλευτικών καθηκόντων». Η Κομιγιάμα σημείωσε επίσης ότι το πρόβλημα αφορά όχι μόνο τις γυναίκες βουλευτές, αλλά και τις εργαζόμενες στο κοινοβούλιο, καθώς και τον αυξανόμενο αριθμό γυναικών δημοσιογράφων που καλύπτουν τις συνεδριάσεις.
Η βουλευτής της αντιπολίτευσης Τομόε Ισίι χαρακτήρισε την κατάσταση «χρόνιο πρόβλημα», προσθέτοντας ότι στην ιαπωνική κοινωνία υπάρχει γενικότερη απροθυμία να ανοίξει συζήτηση για την ανάγκη περισσότερων γυναικείων τουαλετών σε χώρους εργασίας και σχολεία. «Είναι ένα θέμα που συστηματικά αποφεύγεται», ανέφερε σε ανάρτησή της.
Το ίδιο το κτίριο του ιαπωνικού κοινοβουλίου αποτελεί σύμβολο αυτής της αναχρονιστικής πραγματικότητας. Ολοκληρώθηκε το 1936, σχεδόν μια δεκαετία πριν οι γυναίκες αποκτήσουν δικαίωμα ψήφου στην Ιαπωνία, το 1945. Η πρώτη γυναίκα βουλευτής εξελέγη έναν χρόνο αργότερα, σε έναν χώρο που είχε σχεδιαστεί αποκλειστικά για άνδρες.
Το αίτημα για περισσότερες γυναικείες τουαλέτες μπορεί να μοιάζει τεχνικό ή δευτερεύον. Στην πραγματικότητα, όμως, φωτίζει με καθαρό τρόπο το πώς οι θεσμοί δυσκολεύονται να προσαρμοστούν ακόμη και στις πιο στοιχειώδεις αλλαγές εκπροσώπησης. Και ίσως να αποτελεί ένα από τα πιο απτά σημάδια ότι, ακόμη και όταν οι γυναίκες μπαίνουν στην εξουσία, οι χώροι της εξουσίας δεν είναι πάντα έτοιμοι να τις υποδεχτούν.
Πηγή: Bloomberg