Explainer: Πώς θα εκλεγεί ο επόμενος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ και ποιοι είναι οι υποψήφιοι
Το 2026 θα εκλεγεί ο νέος Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ για πενταετή θητεία, η οποία θα ξεκινήσει την 1η Ιανουαρίου 2027, στη θέση του Αντόνιο Γκουτέρες.
Πότε ξεκινά η διαδικασία
Η επίσημη κούρσα για τον ΟΗΕ ανοίγει με την αποστολή κοινής επιστολής από το Συμβούλιο Ασφαλείας (15 μέλη) και τον πρόεδρο της Γενικής Συνέλευσης (193 μέλη), ζητώντας προτάσεις υποψηφίων. Αυτό αναμένεται έως το τέλος του 2025. Κάθε υποψήφιος πρέπει να προταθεί από κράτος-μέλος.
Ποιοι έχουν δηλώσει ενδιαφέρον
Παρότι η διαδικασία δεν έχει τυπικά αρχίσει, ήδη υπάρχουν τρεις ισχυρές υποψηφιότητες από τη Λατινική Αμερική – την περιοχή που θεωρητικά «έχει σειρά»:
Μισέλ Μπατσελέτ (Χιλή): πρώην πρόεδρος της χώρας, επικεφαλής του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα (2018-2022) και πρώην διευθύντρια του UN Women.
Ρεμπέκα Γκρίνσπαν (Κόστα Ρίκα): πρώην αντιπρόεδρος της χώρας, σήμερα επικεφαλής της UNCTAD, με μακρά πορεία σε θέματα ανάπτυξης.
Ραφαέλ Γκρόσι (Αργεντινή): νυν γενικός διευθυντής του Διεθνούς Οργανισμού Ατομικής Ενέργειας (IAEA), διπλωμάτης με ισχυρή διεθνή εμπειρία.
Το Συμβούλιο Ασφαλείας πραγματοποιεί μυστικές ψηφοφορίες («straw polls»), όπου κάθε μέλος σημειώνει αν ενθαρρύνει ή αποθαρρύνει έναν υποψήφιο. Οι πέντε μόνιμες δυνάμεις (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, Γαλλία, Βρετανία) έχουν δικαίωμα βέτο. Όταν υπάρξει συναίνεση, το ΣΑ υιοθετεί απόφαση και προτείνει τον εκλεκτό στη Γενική Συνέλευση, η οποία τυπικά επικυρώνει.
Μέτρα διαφάνειας
Η Γενική Συνέλευση ενέκρινε τον Σεπτέμβριο 2025 ψήφισμα που απαιτεί από κάθε υποψήφιο να καταθέσει δημόσιο «όραμα» και να αποκαλύψει τις πηγές χρηματοδότησης της καμπάνιας του. Όσοι κατέχουν θέση στον ΟΗΕ καλούνται να αναστείλουν τα καθήκοντά τους κατά τη διάρκεια της υποψηφιότητας για λόγους δεοντολογίας.
Ο Γενικός Γραμματέας περιγράφεται ως «διπλωμάτης, υπερασπιστής, δημόσιος λειτουργός και διευθύνων σύμβουλος» του ΟΗΕ. Εποπτεύει δεκάδες χιλιάδες υπαλλήλους και ειρηνευτικές αποστολές, με προϋπολογισμούς δισεκατομμυρίων. Παρά τις ευθύνες, η πραγματική δύναμη περιορίζεται από το Συμβούλιο Ασφαλείας, που κρατά τα «κλειδιά» για κυρώσεις και στρατιωτικές επιχειρήσεις.
Θα είναι γυναίκα αυτή τη φορά;
Παρά τις επανειλημμένες υποψηφιότητες, ποτέ δεν έχει εκλεγεί γυναίκα στη θέση αυτή στα 80 χρόνια ζωής του ΟΗΕ. Η Γενική Συνέλευση εξέφρασε «λύπη» για αυτό το γεγονός και κάλεσε τα κράτη να προωθήσουν γυναικείες υποψηφιότητες. Με τη Μπατσελέτ και τη Γκρίνσπαν ήδη στο πεδίο, η πίεση για «πρώτη γυναίκα Γενική Γραμματέα» είναι ισχυρότερη από ποτέ.
Ο Χρίστος Γεωργάλας στο βιβλίο του «Ημερολόγιο Γάζας» περιγράφει την αποκλεισμένη Παλαιστίνη ως μια συλλογικότητα που για χάρη της το άτομο υπερβαίνει εαυτόν, ακόμα και τον φόβο του θανάτου
17°
