Σαράντα χρόνια από τη βομβιστική επίθεση στο τρένο 904

Στις 23 Δεκεμβρίου 1984, στη σήραγγα των Απεννίνων, μια βόμβα στο τρένο εξπρές 904 από τη Νάπολη προς το Μιλάνο σκότωσε 16 άτομα και τραυμάτισε 266. Η τραγωδία συνέβη λίγο καιρό μετά τις μαζικές συλλήψεις μαφιόζων που είχαν ξεκινήσει με τη μαρτυρία του αρχιμαφιόζου Tommaso Buscetta στον εισαγγελέα Giovanni Falcone. Οκτώ χρόνια αργότερα, ο Falcone και ο συνεργάτης του, ο Paolo Borsellino, πλήρωσαν με τη ζωή τους την εκστρατεία τους εναντίον της μαφίας — όμως, τον Σεπτέμβριο του 1984 φαίνονταν να κερδίζουν τον πόλεμο εναντίον του οργανωμένου εγκλήματος. Στην περίφημη δίκη «Maxi» (Maxiprocesso) που έγινε στο Παλέρμο από τον Φεβρουάριο του 1986 μέχρι τον Ιανουάριο του 1992 παρουσιάστηκαν 475 κατηγορούμενοι για μαφιόζικη δράση. Αλλά, το αφεντικό της σικελικής μαφίας, ο Giuseppe Calò, γνωστός και ως «Pippo», οργάνωσε αυτή την επίθεση στο τρένο κατ’ εντολή του «αφεντικού των αφεντικών», του περιβόητου Salvatore Riina, υπογραμμίζοντας ότι η μαφία ήταν ζωντανή και παρούσα.

Την Κυριακή, 23 Δεκεμβρίου 1984, στο ένατο, «μεσαίο», βαγόνι του συρμού «Rapido 904» που μετέφερε 700 επιβάτες που επέστρεφαν στο σπίτι τους ή επισκέπτονταν συγγενείς για τις γιορτές των Χριστουγέννων, εξερράγη ισχυρή βόμβα. Ο τηλεχειριζόμενος μηχανισμός είχε τοποθετηθεί σε σχάρα αποσκευών ενώ το τρένο βρισκόταν στο σιδηροδρομικό σταθμό Santa Maria Novella της Φλωρεντίας και πυροδοτήθηκε ενώ περνούσε από σήραγγα με αποτέλεσμα η ζημιά να μεγιστοποιηθεί: 15 άτομα σκοτώθηκαν ακαριαία και ένα ακόμη υπέκυψε στα τραύματά του αργότερα.

Λίγες ώρες μετά την έκρηξη, ανέλαβαν την ευθύνη μια σειρά ακροαριστερών και ακροδεξιών ομάδων. Αρχικά, οι υποψίες συγκεντρώθηκαν στους νεοφασίστες διότι η επίθεση έλαβε χώρα στην ίδια σιδηροδρομική γραμμή όπου το 1974 ακροδεξιοί εξτρεμιστές είχαν βομβαρδίσει το τρένο «Italicus», σκοτώνοντας 12 άτομα και τραυματίζοντας 48. Αλλά οι αστυνομικές έρευνες κατέληξαν σε πολύ διαφορετικό συμπέρασμα και σχεδόν δύο χρόνια αργότερα οι εισαγγελείς της Φλωρεντίας διέταξαν τη σύλληψη του Calò και του Guido Cercola, καθώς και ακόμα τριών ατόμων που συνδέονταν με αυτούς: καταδικάστηκαν όλοι σε ισόβια κάθειρξη. Ακολούθησαν κι άλλες συλλήψεις μαφιόζων στους οποίους αποδόθηκαν μικρότερες ποινές: μεταξύ αυτών ήταν ένας Γερμανός που έφτιαχνε εκρηκτικά. Η βομβιστική επίθεση θεωρήθηκε εκδίκηση της μαφίας για την εκστρατεία των ιταλικών αρχών εναντίον της. Δεν ήταν η τελευταία: το 1985, στο Pizzolungo της Σικελίας, η μαφία τοποθέτησε βόμβα για να δολοφονήσει τον δικαστή Carlo Palermo, αλλά ο Palermo γλίτωσε· από την έκρηξη σκοτώθηκαν 3 άτομα και τραυματίστηκαν 5. Το 1993, στη Via dei Georgofili της Φλωρεντίας, ως απάντηση στη σύλληψη του Riina η μαφία εκτέλεσε 5 άτομα τραυματίζοντας άλλα 48. Την ίδια χρονιά η Κόζα Νόστρα δολοφόνησε 5 άτομα και τραυμάτισε άλλα 12 στο Μιλάνο.

Το 2005, ο Guido Cercola αυτοκτόνησε στο σωφρονιστικό κατάστημα της Sulmona. O Riina πέθανε σε φυλακή της Πάρμας το 2017. Όσο για τους δικαστές Falcone και Borsallino, δολοφονήθηκαν σε ενέδρα της μαφίας με διαφορά 57 ημερών το 1992.