Τι είναι το κίνημα των Hoteps;

Ένα μιμίδιο που κυκλοφορεί στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης παρουσιάζει την «ιστορία του μαύρου αρσενικού» μέσα από πέντε άνδρες: Ξεκινά με έναν Αιγύπτιο Φαραώ, προχωρεί σε έναν σκλάβο, σε έναν Αμερικανό εργάτη, κάποιον που τον έχουν λιντσάρει με ένα σχοινί γύρω στον λαιμό του και, τέλος, έναν κρατούμενο με τη χαρακτηριστική πορτοκαλί στολή των αμερικανικών φυλακών. Το μήνυμα είναι ότι οι μαύροι αποτελούν τώρα το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού των φυλακών, όταν κάποτε ήταν βασιλιάδες.

Η εικόνα εκφράζει την υποκουλτούρα των Hotep: ένα καινούργιο κίνημα στις ΗΠΑ που χρησιμοποιεί την αιγυπτιακή ιστορία ως υπόβαθρο της Black Pride. Οι Hoteps ντύνονται σε παραδοσιακό αφρικανικό στιλ που παραπέμπει στο υπερατλαντικό δουλεμπόριο αλλά δεν ταυτίζονται ιδεολογικά με τα κινήματα υπερηφάνειας των Μαύρων και κοινωνικής δικαιοσύνης, όπως το Black Lives Matter. Οι Hoteps καταγγέλλουν την ομοφυλοφιλία και τους διαφυλετικούς γάμους και διαδίδουν θεωρίες συνωμοσίας ή ανακριβείς ιδέες για την ιστορία, ενώ σιωπούν σχετικά με τη θέση των μαύρων γυναικών.

Πρόκειται για μια πρωτοβουλία που εντάσσεται στον αφροκεντρισμό -σύμφωνα με έρευνες ο άνθρωπος πρωτοεμφανίστηκε στην Αφρική κι από εκεί άρχισε ο πολιτισμός- αλλά οι προοδευτικοί Αφροαμερικανοί θεωρούν το κίνημα Hotep ένα μάθημα για το πώς η εθνική και φυλετική υπερηφάνεια μπορεί να κάνει περισσότερο κακό παρά καλό. Ο όρος Hotep προέρχεται από την αρχαία αιγυπτιακή λέξη για «να βρίσκεσαι σε ειρήνη» και μερικές φορές χρησιμοποιείται στη σύγχρονη μαύρη κουλτούρα ως χαιρετισμός. Αλλά, παρά τη θετική σημασία της λέξης, αποκτά διαφορετικό περιεχόμενο αναλόγως με το ποιος την ξεστομίζει: όπως, π.χ. η λέξη hipster που μπορεί να σημαίνει κάποιον που είναι επιτηδευμένα trendy ή που είναι προνομιούχος, μέλος κάποιας ελίτ. 

Πότε και πού γεννήθηκε αυτός ο ορισμός του Hotep είναι δύσκολο να πούμε με ακρίβεια. Η δημοτικότητά του όμως αυξάνεται στο Twitter και το Instagram, καθώς το περιεχόμενο Hotep -εμβληματικές φωτογραφίες, κινούμενα σχέδια, μιμίδια- διαδίδει μια αισθητική ντυσίματος και συμπεριφοράς με εξωτικά στοιχεία: τα κοσμήματα και τα ρούχα Hotep παρουσιάζουν αρχαία αιγυπτιακή εικονογραφία όπως ο θεός του γερακιού, ενώ στα μιμίδια Hotep, οι μαύρες γυναίκες παρουσιάζονται συχνά ως Νούβιες βασίλισσες ή ως μητέρες του πολιτισμού με μητρικό γάλα υπερφυσικής ποιότητας. Παρ’ όλ’ αυτά, χρησιμεύουν κυρίως ως στήριγμα στους μαύρους συζύγους τους. Η Hotep art χρησιμοποιεί την αφρικανική εικονοποιία (επιλέγοντας από 54 σύγχρονες χώρες και αμέτρητους πολιτισμούς) με στερεότυπα της αφρικανικής κουλτούρας, όπως δέρματα ζώων και μάσκες. 

Για έναν νεαρό Μαύρο που αγωνίζεται να συνδεθεί με την προγονική του πολιτιστική κληρονομιά, η αρχαία Αίγυπτος παρουσιάζεται σαν ένα οικείο, ελκυστικό μέρος για να ξεκινήσει. Ήδη από τις αρχές του 20ού αιώνα, αφροκεντριστές όπως ο Molefi Kete Asante και μαύροι μελετητές όπως ο W.E.B. Du Bois τόνιζαν τη σχέση μεταξύ της αρχαίας Αιγύπτου και των σύγχρονων μαύρων Αμερικανών, αλλά αργότερα η τάση αυτή ξεχάστηκε κυρίως επειδή κατά ειρωνικό τρόπο, οι επιστημονικές έρευνες έδειξαν ότι οι πρώτοι Αιγύπτιοι είχαν ως επί το πλείστον ανοιχτόχρωμο δέρμα: οι Αιγύπτιοι δεν αναμειγνύονταν με πιο σκουρόχρωμους υποσαχάριους λαούς μέχρι τα τελευταία 1.500 χρόνια, πολύ μετά το τέλος των αιγυπτιακών δυναστειών. 

Αν και τελευταία, η Beyonce χρησιμοποιεί την αιγυπτιακή αισθητική στη σειρά ρούχων της, δεν έχει εκφραστεί για τους Hoteps που παραμένουν αμφιλεγόμενοι. Μερικοί Αφροαμερικανοί τους θεωρούν ανίδεη παρωδία του αφροκεντρισμού, δεξιούς και μάλιστα κοντά στην alt-right. Πράγματι, από τις ανταλλαγές τους στα κοινωνικά δίκτυα δείχνουν τάση προς τη συνωμοσιολογία, τον μαύρο εθνικισμό, τον αντιφεμινισμό και αντι-ΛΟΑΤKI+, καθώς και τον αντισημιτισμό. Οργανώσεις μαύρων φεμινιστριών υποστηρίζουν ότι οι Hotep «αστυνομεύουν» τη σεξουαλικότητα των γυναικών και διαιωνίζουν την κουλτούρα του βιασμού.