Transparency: Η διαφθορά, μια ακόμα πανδημία

Συχνά οι απλοί πολίτες είναι θύματα διαφθοράς, αν και σε ορισμένες χώρες έχουν συνηθίσει τόσο ώστε δεν αντιλαμβάνονται ότι πρόκειται για μια ανωμαλία. Αντιμετωπίζουν αιτήματα για δωροδοκία για να δουν έναν γιατρό ή να υποβάλλουν μια καταγγελία στην αστυνομία. Συνήθως πρόκειται για εκείνους τους πολίτες που είναι λιγότερο ικανοί να πληρώσουν το ποσό που απαιτείται. Όσοι αναζητούν δικαιοσύνη στις υπηρεσίες του Transparency, που δραστηριοποιείται σε 60 χώρες, το κάνουν ως έσχατη λύση: σε μερικά μέρη του κόσμου, οι κυβερνητικοί θεσμοί είναι αναποτελεσματικοί, ακόμα και επικίνδυνοι, μπλεγμένοι οι ίδιοι στα αδικήματα της διαφθοράς. Η Άλισον Μάθιου, υπεύθυνη του προγράμματος ALAC (Advocacy and Legal Advice Centres) αναφέρει ότι στη διάρκεια της πανδημίας, στις χώρες που έχουν ιστορικό διαφθοράς, αστυνομικοί και στρατιώτες ζητούν δωροδοκίες από άτομα που για διάφορους λόγους θέλουν να παραβιάσουν κανόνες σχετικούς με την πανδημία, την απαγόρευση της κυκλοφορίας για παράδειγμα, ή να εγκαταλείψουν τα κέντρα καραντίνας. Δεν πρόκειται για παραβιάσεις του νόμου εκ μέρους των πολιτών αλλά για ειδικές περιπτώσεις, για εγκύους που θέλουν να πάνε επειγόντως στο μαιευτήριο και για ασθενείς που θέλουν να περάσουν μπλόκα για να φτάσουν στο νοσοκομείο. Σύμφωνα με το ALAC, στη Γουατεμάλα, στην Κένυα, στη Μαδαγασκάρη, στη Βενεζουέλα και στη Ζιμπάμπουε αστυνομικοί απαιτούν δωροδοκίες σε μπλόκα και γιατροί απαιτούν φακελάκια στα νοσοκομεία. Στη Νότιο Αφρική, αστυνομικοί όχι μόνο ζήτησαν δωροδοκίες αλλά και έκλεψαν χρήματα από αυτοκίνητα. Στη Δημοκρατία του Κονγκό η αστυνομία ζήτησε χρήματα από διανομέα ψωμιού, ο οποίος θεωρείται βασικός εργαζόμενος και επιτρέπεται να κυκλοφορεί: του κατάσχεσαν το ποδήλατο, το κινητό του τηλέφωνο και τα λιγοστά χρήματα που είχε πάνω του.

Σε χώρες χωρίς δημοκρατικούς θεσμούς και θεσμική αστυνομική συμπεριφορά όπως είναι το Κονγκό, οι αστυνομικοί βρήκαν ευκαιρία να ασκήσουν εξουσία και να επιδείξουν υπερβάλλοντα ζήλο: Ένας άνθρωπος που συνελήφθη επειδή δεν φορούσε μάσκα ενώ έπαιζε σκάκι με έναν φίλο του, υπεβλήθη σε αναγκαστική χειρωνακτική εργασία διότι δεν μπορούσε να πληρώσει το πρόστιμο. Η απαγόρευση κυκλοφορίας μετά τις 8μμ στη Δημοκρατία του Κονγκό ήταν πολύ δύσκολη για τους εργαζόμενους στην άτυπη οικονομία: οι αστυνομικοί κακοποίησαν και ζήτησαν δωροδοκίες από ανθρώπους που κυκλοφορούσαν μετά τις 8μμ.

Στα ALAC της Βενεζουέλας έχουν φτάσει καταγγελίες για στρατιώτες που πωλούν καύσιμα με κέρδος, καθώς και για αστυνομικούς και κυβερνητικούς αξιωματούχους που πωλούν πλαστά έγγραφα ελεύθερης κυκλοφορίας. Στην Κένυα, όπου δημιουργήθηκαν κέντρα καραντίνας για τους εισερχόμενους ταξιδιώτες, αστυνομικοί εμπόδιζαν να φύγουν όσους έπαιρναν τα αποτελέσματα των τεστ αν δεν τους πλήρωναν και συχνά επινοούσαν μικροπαραβάσεις για να δικαιολογήσουν τη δωροδοκία η οποία ανερχόταν σε 20 δολάρια περίπου. Το ποσό αυτό είναι μεγάλο για την Κένυα.

Οι χώρες δεν μπορούν να καταπολεμήσουν αποτελεσματικά την πανδημία COVID-19, εφόσον η αστυνομία, οι στρατιωτικές δυνάμεις και πολλοί από το ιατρικό προσωπικό χρησιμοποιούν το λοκντάτουν ως πρόσχημα για να εκδηλώσουν ανάρμοστη συμπεριφορά. Το Transparency δέχεται καταγγελίες εδώ και τα γραφεία του στην Ελλάδα βρίσκονται Σολωμού 54, στον 4ο όροφο.