Άϊρτον Σένα: Ο ποιητής με το κράνος

Είκοσι χρόνια από το θάνατο του Άϊρτον Σένα ο Βασίλης Τσακίρογλου, κορυφαίος βιογράφος του Βραζιλιάνου πιλότου, παραδίδει το βιβλίο «Senna: Το πνεύμα της ταχύτητας» (εκδ. Key Books). Στην A.V. μίλησε για τη νοσταλγία και την πάλη έρωτα και θανάτου πίσω από το μελαγχολικό βλέμμα του μεγάλου πιλότου.

1η Μαΐου 1994. Το μονοθέσιο της Williams κατευθύνεται σχεδόν με 300 χλμ./ώρα στον τοίχο της στροφής Tamburello, στην πίστα Φόρμουλα 1 της Ίμολα. Κάτι περισσότερο από ένα δευτερόλεπτο μετά, ο Άιρτον Σένα πέφτει πάνω στον τοίχο με 200 χλμ./ώρα. Ο μεγάλος πιλότος πεθαίνει και την ίδια στιγμή στην Ελλάδα ένας 27χρονος ξαναγεννιέται ως βιογράφος του.

Είναι ο δημοσιογράφος Βασίλης Τσακίρογλου, που 12 χρόνια (2006) μετά το δυστύχημα θα εκδώσει το πρώτο μέρος της μεγαλύτερης και πληρέστερης βιογραφίας που έγινε πότε για τον Σένα (θα ακολουθήσει αργότερα και ο δεύτερος). Φέτος, 8 χρόνια μετά, παραδίδει ακόμα ένα σημαντικό βιβλίο για τον ποιητή με το κράνος. Σ’ αυτό ο Τσακίρογλου έχει φύγει πια από τον κόσμο των ντοκουμέντων –παρότι τα χρησιμοποιεί και τα συλλέγει κατά κόρον– και περνάει σε κόσμο-υβρίδιο μεταξύ φιλοσοφίας, ψυχανάλυσης, μεταφυσικής, συναισθημάτων και εκτιμήσεων.

Γιατί έγραψες ένα δεύτερο βιβλίο για τον Σένα;

Γιατί εξακολουθεί να με απασχολεί, παρότι μετά από 1.200 σελίδες βιογραφίας σκέφτεσαι «τι άλλο έχει να πει κανείς». Με έτρωγε όμως, ιδιαίτερα η σχέση του με το θάνατο. Ήθελα να γράψω κάτι που να περιστρέφεται γύρω από αυτό. Στην ουσία ο τίτλος «Το πνεύμα της ταχύτητας» είναι το πνεύμα του έρωτα για την ταχύτητα και το αυτοκαταστροφικό πνεύμα του έρωτα για την ταχύτητα, ένα δίπολο έρωτα-θανάτου. Κάθε κεφάλαιο είναι όψεις της σχέσης του Σένα με τον θάνατο.

Γιατί επέλεξες να ασχοληθείς μαζί του;

Η προσωπικότητά του είχε μια έντονη πνευματική διάσταση, δεν ήταν ένας απλός πρωταθλητής, επειδή ρίσκαρε ή οδηγούσε πιο γρήγορα από τους άλλους. Ήταν φιλόσοφος, έλεγε πράγματα παράξενα, αλλόκοτα για έναν αγωνιζόμενο. Επίσης η σχέση του με το θρησκευτικό στοιχείο αποτέλεσε ένα εργαλείο εσωτερικής αναζήτησης, στο δρόμο που θα τον οδηγούσε στην τελειότητα. Είναι η πιο περίεργη και ξεχωριστή περίπτωση που γνωρίζω.

Ο Άϊρτον Σένα στο σπίτι του στο Σάο Πάολο

«... αυτό το γελοίο ένστικτο του θανάτου». Στο δεύτερο κεφάλαιο αναφέρεσαι στις περιπτώσεις που ο Σένα έσπευδε στο σημείο ατυχήματος άλλων πιλότων. Τι τον ωθούσε να εξετάζει με τόση περιέργεια το ατύχημα και τους τραυματίες;

Προσπαθώ να κάνω μία μετά θάνατον ψυχανάλυση του Σένα, χωρίς να είμαι ψυχαναλυτής (σ.σ ο Β.Τ. έχει σπουδάσει φιλοσοφία και ψυχολογία). Είναι το μόνο εργαλείο που μπορούσα να βρω για να δώσω μια απάντηση. Ο Σένα μπλέχτηκε μέσα σε ένα παιχνίδι μεταξύ του ναρκισσισμού της ζωής και του ναρκισσισμού του θανάτου. Το κεντρικό στοιχείο είναι o ναρκισσισμός και οι οδηγοί αγώνων είναι τελείως νάρκισσοι, αυτό που κάνουν είναι τελείως ατομικό.

Ο τάφος του Αϊρτον Σένα

Το περιβόητο «θαύμα» με τον Μάσιμο, ο έφηβος που ήταν σε κώμα και ξύπνησε ακούγοντας κασέτες που είχε γράψει ο Σένα για αυτόν. Την πιστεύεις αυτή την ιστορία;

Δεν έχει σημασία αν συνέβη. Αυτό που έχει σημασία είναι ότι ο κόσμος μπορούσε να πιστέψει ότι ακόμα και η φωνή του Σένα μπορούσε να κάνει θαύματα. Ήταν μια ιστορία αντιπροσωπευτική της δύναμής του και της μυθοποίησης του, και ναι, εγώ πιστεύω ότι συνέβη.

Από μικρός, λάτρης της ταχύτητας

Λίγο πριν σκοτωθεί, ο αδελφός του του έδωσε συνομιλίες της συντρόφου του με τον πρώην της. Υπάρχει περίπτωση να τον επηρέασε εκείνο το αγωνιστικό τριήμερο;

Ήταν ένα βασικό κομμάτι της κακής του ψυχολογικής κατάστασης. Ο Σένα ήταν πλέον 34 ετών και ήθελε να απογαλακτιστεί, ενώ η οικογένεια του δεν ήθελε την Αντριάνε, διότι πίστευε ότι δεν του αξίζει. Ήταν μεγάλη προδοσία για τον Σένα ότι ο αδελφός/κολλητός του έβαλε κοριούς και την κατέγραψε. Έπαιξε πολύ μεγάλο ρόλο.

Ο συγγραφέας Βασίλης Τσακίρογλου με την αδερφή του Άϊρτον Σένα, Βιβιάν

Είσαι από τους ελάχιστους δημοσιογράφους στον κόσμο που μίλησαν με τη μητέρα και την αδελφή του.

Μου πήρε τέσσερα χρόνια να τις πείσω να με συναντήσουν και τελικά τα κατάφερα. Δεν με ενδιέφερε να τους πάρω συνέντευξη, δεν είχα καν δημοσιογραφικό κασετόφωνο μαζί μου. Μόνο ήθελα να δουν ότι υπάρχω. Όταν συναντηθήκαμε στο Σάο Πάολο, μου φέρθηκαν σαν μέλος της οικογένειας. Η μητέρα του ανοίγει ένα συρτάρι και μου δίνει ένα ζευγάρι φθαρμένα αγωνιστικά γάντια του Σένα – τα κράτησα όπως θα κρατούσε ένας πιστός το σάβανο του Χριστού. Ήταν χαρούμενη και ευγενική. Το ίδιο και η αδελφή του, όταν μου εξηγούσε την τελειομανία του, με παράδειγμα τη φέτα με το ψωμί του πρωινού που την άλειφε με ακρίβεια ώστε να καλύπτεται όλη η επιφάνεια με άψογο τρόπο...

Το βιβλίο κυκλοφορεί από τις εκδόσεις key books. www.keybooks.gr

Κεφάλαιο για τον Σουμάχερ στο βιβλίο για τον Σένα... Γιατί;

Ήταν η νέμεση του Σένα. Όταν τον είδε κατάλαβε ότι αυτός ήταν ο τύπος που ήθελε να τον τελειώσει. Ήταν φτιαγμένος από τα ίδια υλικά, είχε την ορμή της νιότης και ήταν καλύτερα προσαρμοσμένος σε μια νέα εποχή της Φόρμουλα 1, που είχε διαφορετική φιλοσοφία. Για τον Σένα ήταν σοκ η εμφάνιση του Σουμάχερ και είναι ενδεικτικό ότι εκλιπαρούσε τον Προστ –που τον μισούσε– να επιστρέψει γιατί φοβόταν το άγνωστο· φοβόταν τον Σουμάχερ· ήθελε ένα σημείο αναφοράς σε επίπεδο ανταγωνισμού διότι τον Σουμάχερ δεν μπορούσε να τον καταλάβει. Ακόμα και φέτος που όλα θα περιστρέφονταν γύρω από τον Σένα, ο Σουμάχερ μετά από αυτό το απίθανα τραγικό συμβάν, είναι σαν να του «κλέβει την δόξα»...

Ο Βασίλης Τσακίρογλου

Υπάρχει περίπτωση να γράψεις βιβλίο για τον Σουμάχερ;

Καμία.

Αν ζούσε σήμερα ο Σένα...

Νομίζω ότι θα έκανε διάφορες προσπάθειες να ασχοληθεί με πολλά πράγματα, αλλά θα ήταν όλες αποτυχημένες. Θα επιχειρούσε να ασχοληθεί με τις επιχειρήσεις, την πολιτική, τη φιλανθρωπία, αλλά δεν θα κατάφερνε και θα αποτραβιόταν στη φάρμα του. Είχε ξοδευτεί τόσο στους αγώνες που δεν θα μπορούσε να αφοσιωθεί και να διαπρέψει σε κάτι άλλο. Μακάρι να ζούσε και να με διέψευδε.