Γιώργος Παπαδόπουλος - Κυπραίος: Μακάριος, οι μεγάλες αλήθειες

→ Γράφει η Θεώνη Παγκάλου - Ζερβού

Στο βιβλίο «Μακάριος: Οι μεγάλες αλήθειες», που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Διόπτρα, ο τίτλος, ο υπότιτλος, και το συνοδευτικό επεξηγηματικό κείμενο εισάγουν εξ αρχής τον αναγνώστη στο περιεχόμενο του βιβλίου και τον προδιαθέτουν να το μελετήσει.

Παρατηρώντας εξάλλου τον Μακάριο με το αγέρωχο ύφος στο εξώφυλλο, ως Ρωμαίος αυτοκράτωρ δείχνει (το υψωμένο χέρι λείπει μόνο), αλλά πιο κάτω… «τι κουρέλια κρέμονται, τι πομπές σε δέρνουνε»…

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος - Κυπραίος ξεκινάει την έρευνά του με έναν συμβολικό μύθο για την αλήθεια και το ψέμα. Πώς το ψεύδος κυκλοφορεί αναίσχυντα με το ένδυμα που άρπαξε με δόλο από την αλήθεια, ενώ η αλήθεια απόμεινε γυμνή, και λοιδορούμενη κρύβεται.

Και επειδή ο μύθος έχει βαθιές ρίζες στο υποσυνείδητο και το ανθρώπινο πνεύμα ερμηνεύει την ουσία σε πολυσήμαντα γεγονότα και καταστάσεις.

Η αποκάλυψη της αλήθειας είναι λοιπόν το έρεισμα και η αφορμή για το παρόν βιβλίο. Και βέβαια «η αλήθεια είναι διαθέσιμη σε όσους την αναζητούν».

Η αγάπη του συγγραφέα για το νησί του διακρίνεται και από το προσωνύμιο που πρόσθεσε στο επώνυμό του. Να ξεχωρίζει και από τον άλλο, τον αλητήριο που έφερε χίλιες όσες συμφορές στον Ελληνισμό και ειδικά στην Κύπρο.

Η αναδίφηση δε της ιστορίας της Κύπρου από τον συγγραφέα είναι γνωστή και από προηγούμενα βιβλία του και διότι βίωσε ο ίδιος τα γεγονότα ως μέλος της ΕΟΚΑ στα εφηβικά του χρόνια.

Πριν εισέλθει στο κυρίως θέμα του ο Γιώργος Παπαδόπουλος - Κυπραίος επιχειρεί μια σύντομη ιστορική αναδρομή της Κύπρου, όπου αποδεικνύεται η ελληνικότητα του νησιού από αρχαιοτάτων χρόνων. «Αν και πολλούς αφέντες άλλαξε, δεν άλλαξε καρδιά»: Φοίνικες, Ασσύριοι, Αιγύπτιοι, Πέρσες, Ρωμαίοι… Και στα Βυζαντινά χρόνια οι επιδρομές δεν έλειψαν. Οι Άγγλοι πρωτοπάτησαν το πόδι στην Κύπρο το 1191 με την Γ Σταυροφορία. Καθώς έπλεε προς τους Αγίους Τόπους ο Ριχάρδος ο Λεοντόκαρδος αναγκάστηκε λόγω θαλασσοταραχής να αγκυροβολήσει στην Κύπρο. Ο Ριχάρδος, Άγγλος γαρ –απ’ όπου περνάει, κάτι να παίρνει– κατέλαβε την Κύπρο και μάλιστα την πούλησε στους Ναϊτες έναντι 100.000 χρυσών βυζαντίων. Πήρε στο χέρι τα 60.000 βυζάντια, τα υπόλοιπα αργότερα… Οι Κύπριοι επαναστάτησαν από την καταπίεση και τη βαριά φορολογία και οι Ναϊτες παρ’ όλο που έπνιξαν στο αίμα την επανάσταση, αθέτησαν τη συμφωνία με τον Ριχάρδο και πήραν πίσω τα χρήματα. Αλλά ο Ριχάρδος δεν έχασε –Άγγλος, εμπορικό κεφάλι γαρ- πούλησε την Κύπρο με το ίδιο ποσόν στον Γάλλο ευγενή Γκι-ντε-Λουζινιάν.

Αργότερα η Κύπρος πέρασε στους Ενετούς οι οποίοι βίωσαν την τουρκική θηριωδία και άφησαν παρακαταθήκη να μην εμπιστεύεται κανείς τους Τούρκους, «λαό αφερέγγυο και βάρβαρο». Ο λύκος την τρίχα αλλάζει, τη γνώμη όχι.

Ο αναγνώστης έχει πολλά να ωφεληθεί από το βιβλίο αυτό, καθώς ο συγγραφέας ερευνά εις βάθος τα ιστορικά γεγονότα και αποφεύγει τα επιφανειακά συμπεράσματα.

«Σκοπός του βιβλίου», γράφει ο συγγραφέας «δεν είναι να καταλογίσει ευθύνες… για παραλήψεις και λάθη… που οδήγησαν από το θέμα Αυτοδιάθεσης - Ένωσης, σε κολοβή ανεξαρτησία». Σκοπός του βιβλίου είναι «να μάθουμε την αλήθεια, όπως αυτή προκύπτει από τα νεότερα στοιχεία που είδαν το φως της δημοσιότητας στο διάστημα των δεκαετιών που πέρασαν από τότε. Να μάθουμε πως από τον τιτάνιο αγώνα της ΕΟΚΑ για Ένωση φτάσαμε να υπογράψουμε τις Συνθήκες Ζυρίχης-Λονδίνου».

Ο συγγραφέας Γιώργος Παπαδόπουλος-Κυπραίος πιάνει το νήμα από την αρχή. Πηγαίνει πίσω στα παιδικά χρόνια του Μακαρίου, στον 11χρονο τότε Μιχάλη Μούσκο του Χριστόδουλου και της Ελένης, από το χωριό Πάνω Παναγιά. Αναζητεί τα στοιχεία μέσα από βιβλία και μαρτυρίες ελλήνων και ξένων, από συνεντεύξεις που έδωσε η αδελφή του Μαρία, αλλά και ο ίδιος ο Μακάριος για την περίοδο αυτή της ζωής του. Φαίνεται ότι δεν ήταν τόσο ευχάριστη και μάλιστα έκρυβε επτασφράγιστα μυστικά που σίγουρα επηρέασαν τον χαρακτήρα του. Ο αιφνίδιος και εν πολλοίς μυστηριώδης θάνατος της μητέρας του στα 32 της χρόνια. Αυτοκτονία ή δολοφονία από τον σύζυγο; Έγινε και δίκη. Τα στοιχεία έχουν εξαφανιστεί. Έπειτα οι προσβολές και το ξύλο από τον πατέρα του, και εν τέλει η απομάκρυνσή του από το σπίτι για τη μονή Κύκκου στα 13 του χρόνια. Όλα αυτά εξιχνιάζονται και περιγράφονται με ευκρίνεια από τον συγγραφέα και έχουν ενδιαφέρον, καθώς εικάζεται ότι αποτέλεσαν μέσον πίεσης, ώστε να οδηγηθεί εκεί που ήθελαν οι Άγγλοι. Μάλιστα κάποιο όργανό τους είπε ότι «ο Μακάριος με κατάλληλο χειρισμό μπορούσε να γίνει ο καλύτερος πράκτορας των Άγγλων».

Αφού τελείωσε τη Σχολή της μονής Κύκκου και το Παγκύπριο Γυμνάσιο στην Λευκωσία ο Μιχάλης Μούσκος χειροτονήθηκε Διάκονος στα 25 του, και πήρε το όνομα της επιλογής του: Μακάριος Κυκκώτης.

Με το νέο όνομα σπούδασε θεολογία στην Αθήνα και ακολούθησε ανώτερες σπουδές στην Βοστώνη, με υποτροφία. Ανέβηκε στα ανώτερα αξιώματα της εκκλησίας και έγινε αρχηγός κράτους. Το Μούσκος δεν ήθελε να το ξέρει, και μάλιστα τιμωρούσε όποιον το ανέφερε.

Το βιβλίο του Γιώργου Παπαδόπουλου - Κυπραίου έχει μεγάλο ενδιαφέρον, είναι καλογραμμένο και επιπλέον με τους μεσότιτλους διαβάζεται ευχάριστα. Ο αναγνώστης θα ανακαλύψει ηρωικούς αγώνες αλλά και προδοσίες. Πώς συνέβη το κάθε τι και γιατί συνέβη. Και πρώτα απ’ όλα γιατί έφυγε ο στρατός από την Κύπρο. Ο συγγραφέας παραβάλλει τα γεγονότα με τον φιλέλληνα βασιλιά Ονήσιλο –βλ. σχετικό κεφάλαιο– και την Περσική κατάκτηση του νησιού, και επισημαίνει το τεράστιο αυτό λάθος: «Οι 10.000 μέλισσες που επί 10 χρόνια έστελνε ο Ονήσιλος να μας ξυπνήσουν, να μας φέρουν ένα μήνυμα, δεν είναι άλλες από τους 10.000 στρατιώτες –η μεραρχία- που έστειλε το 1964, 10 χρόνια πριν την εισβολή, ο Γεώργιος Παπανδρέου. Εμείς τους βρίζαμε, τους αποκαλούσαμε στρατό κατοχής, τους προπηλακίζαμε, και στο τέλος τους διώξαμε».

Ο ηρωικός Ταγματάρχης Σπύρος Μουστακλής, τον οποίο σακάτεψε η Χούντα, είχε προειδοποιήσει, όταν υπηρετούσε στην Κύπρο ένα διάστημα το 1965: «Άμα φύγουμε εμείς, θα φορέσετε φέσι».