Τα ανατρεπτικά «Κήτη» του Σάκη Σερέφα

Η πρωτότυπη ποιητική συλλογή του Σάκη Σερέφα που κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Πατάκη έχει τον τίτλο «Κήτη» και όλα τα γνώριμα χαρακτηριστικά του συγγραφέα: ειρωνεία, σαρκασμό, φαντασία· προπάντων, εικονοπλασία - ο Σάκης Σερέφας είναι ικανός να φτιάξει εικόνες και να σκαρώσει ιστορίες από οποιοδήποτε υλικό. Θυμίζει την Κάρεν Μπλίξεν που στο βραδινό τραπέζι τής έδιναν πέντε-έξι τυχαίες λέξεις κι εκείνη διηγούνταν μια ιστορία. Στη σύνθεση αυτών των ποιημάτων ο Σάκης Σερέφας έχει επιστρατεύσει τη μακρόχρονη πείρα του σε όλα τα λογοτεχνικά είδη -θέατρο, μικρή αφηγηματική φόρμα, flânerie του άστεως- αλλά και την πείρα που απέκτησε στην εκπαίδευση. Τα παιδιά που τον είχαν καθηγητή ήταν τυχερά.

Η δημιουργικότητα αυτού του ανθρώπου ξεχειλίζει από παντού και απλώνεται από μια άκρη του κόσμου στην άλλη. Αυτή η οικουμενικότητα μαζί με μια ενθουσιώδη τοπική ταυτότητα -τον έχει εμπνεύσει συχνά η πόλη του η Θεσσαλονίκη- προσδίδουν στα ποιήματά του ένα αιφνιδιαστικό βάθος και εύρος που περιλαμβάνει όλες τις αισθήσεις και μια μεγάλη γκάμα από συναισθήματα.

Τα «Κήτη» είναι ένα rollercoaster λέξεων και ψυχικών κινήσεων. Καθώς διαβάζεις χαμογελάς αλλά όχι για πολύ· η επόμενη στροφή ίσως επιφυλάσσει ένα χαστούκι: ο ίδιος περιγράφει τα «Κήτη» ως σπονδυλωτή ποιητική σύνθεση με διακειμενικότητα και χιούμορ, που ειρωνεύεται τη διδασκαλία της λογοτεχνίας και τη διδακτική λογοτεχνία. Τα «Κήτη» του ανακαλούν άλλοτε τα μεσαιωνικά έπη, άλλοτε τις ταινίες του Κουέντιν Ταραντίνο, άλλοτε τον Χέρμαν Μέλβιλ -που ανέδειξε σε λογοτεχνικό ήρωα μια φάλαινα- άλλοτε την Παλαιά Διαθήκη από όπου δεν λείπουν τα κήτη και τα κτήνη· πώς θα μπορούσε να λείπει η ιστορία του Ιωνά από ένα βιβλίο με τον τίτλο «Κήτη»; Ανάμεσα τους στίχους θα ανιχνεύσουμε κλεισίματα ματιού στην «Οδύσσεια», στις «Περιπέτειες του Πινόκιο», στον Βολταίρο, στον Πλούταρχο, στον βαρόνο Μυνχάουζεν, στους θρύλους των Εσκιμώων, στον Σεβάχ τον Θαλασσινό, στην πολιτική και στις ακρότητές της.

Αν και στον υπότιτλο γίνεται αναφορά σε ένα και μοναδικό ποίημα, τα περιεχόμενα δίνουν μια ιδέα για την πρόθεση του Σάκη Σερέφα· τιτλοφορεί την κάθε σελίδα «Λέγε με Το Κήτος Είδε», «Λέγε με Θυσία», «Λέγε με Σφάγιο του Έρωτα», «Λέγε με Διδαχή», «Λέγε με Ασωτία ,«Λέγε με Ιντερμέδιο», «Λέγε με Manual», «Λέγε με Χρέος», «Λέγε με Κλισέ», «Λέγε με Ψυχή» και πάει λέγοντας.

Ούμα Θέρμαν, Σπίλμπεργκ, Μέλβιλ.

Οπότε, μπροστά σ’ εσάς, τι είμαι εγώ; Ένα τιποτένιο οστό.

Μάλιστα, στην αρχή πιστεύαν πως είμαι βοδινό.

Δεξιάς ωμοπλάτης. Μέγεθος; Όσο μια μέτρια μπριζόλα.

Με βρήκαν σ’ ένα ξερό πηγάδι. Στην Αγορά της αρχαίας Αθήνας. Σε μια προθήκη εκτίθεμαι τώρα εκεί. Συνθήκες καραντίνας.

Ένα σκουπίδι είμαι. Σκουπιδώνας ήταν το πηγάδι.

Κόβαν το δέρμα ζώων πάνω μου. Ένα εργαλείο.

Πάλιωσα, με πετάξαν. Παρελθόν δίχως κανένα μεγαλείο.