Έρχεται χειμώνας: Το βιβλίο του Γκάρι Κασπάροφ για τον Πούτιν

Ο Γκάρι Κίμοβιτς Κασπάροφ θεωρείται από πολλούς ο κορυφαίος σκακιστής όλων των εποχών, αλλά είναι επίσης συγγραφέας και πολιτικός ακτιβιστής. Υπήρξε ο αδιαφιλονίκητος παγκόσμιος πρωταθλητής από το 1985 μέχρι το 1993, και από τότε που ανακοίνωσε την αποχώρησή του από το επαγγελματικό σκάκι στις 10 Μαρτίου 2005, αφιερώνει τον χρόνο του στην πολιτική. Είναι ιδρυτικό μέλος μιας ομάδας φιλελεύθερων της ρωσικής αντιπολίτευσης και σφοδρός αντίπαλος του Βλαντίμιρ Πούτιν. Η στροφή του από το σκάκι στην πολιτική δεν ήταν χωρίς επεισόδια: στις 10 Απριλίου 2005, όταν βρέθηκε σε μια διαφημιστική εκδήλωση στη Ρωσία, κάποιος του έφερε στο κεφάλι μια σκακιέρα την οποία μόλις είχε υπογράψει ως αυτόγραφο. Ο άνθρωπος που του επιτέθηκε τού φώναξε: «Σε θαύμαζα ως σκακιστή, αλλά τα παράτησες όλα για την πολιτική».

Ο Κασπάροφ έχει γράψει αρκετά σκακιστικά βιβλία. Το 2003 εκδόθηκε ο πρώτος τόμος τoυ έργου του, «Garry Kasparov on My Great Predecessors (Οι Μεγάλοι Προκάτοχοί μου)». Ο τόμος αυτός σχολιάζει τους παγκόσμιους πρωταθλητές Βίλελμ Στάινιτς, Εμάνουελ Λάσκερ, Χοσέ Ραούλ Καπαμπλάνκα και Αλεξάντερ Αλιέχιν. Ο τόμος αυτός έτυχε πολλών εγκωμιαστικών σχολίων από ορισμένους κριτικούς (όπως π.χ. ο Νάιτζελ Σορτ), όμως αρκετοί τον επέκριναν για ιστορικές ανακρίβειες και αντιγραφή αναλύσεων παρτίδων από πηγές τις οποίες δεν αναφέρει. Παρ’ όλα αυτά, ο πρώτος τόμος κέρδισε το 2003 το βραβείο Βιβλίο της Χρονιάς από τη Βρετανική Σκακιστική Ομοσπονδία. Ο δεύτερος τόμος ο οποίος καλύπτει τους Μαξ Όιβε, Μιχαήλ Μποτβίνικ, Βασίλι Σμισλόφ και Μιχαήλ Ταλ κυκλοφόρησε το 2003, ο τρίτος την επόμενη χρονιά καλύπτοντας τον Τιγκράν Πετροσιάν και τον Μπαρίς Σπάσκι, και αμέσως ο τέταρτος όπου μιλάει για τους Σάμιουελ Ρεσέφσκι, Μιγκέλ Νάιντορφ και Μπεντ Λάρσεν, εστιάζοντας όμως κατά κύριο λόγο στη ζωή και στις παρτίδες του Μπόμπι Φίσερ. Ο πέμπτος τόμος που εκδόθηκε τον Μάρτιο του 2006 καλύπτει τον παγκόσμιο πρωταθλητή Ανατόλι Κάρποφ, καθώς και τον πιο σημαντικό διεκδικητή του τίτλου μέχρι το 1984, τον Βίκτορ Καρτσνόι. Στη συνέχεια, ο Κασπάροφ εξέδωσε το «Η ζωή είναι μια παρτίδα σκάκι», που κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις εκδόσεις Πατάκη (2008) και έκτοτε μελέτησε την προσωπικότητα του Πούτιν τοποθετώντας τη στο ρωσικό πλαίσιο, στη ρωσική νοοτροπία και προοπτική.

Ο Πούτιν παρουσιάζεται ως σύμπτωμα μιας νοσηρής κοινωνίας η οποία τον ανέδειξε από μηδενικό σε ισχυρό ηγέτη ο οποίος κορόιδεψε και, για μια σύντομη στιγμή, ξελόγιασε τη Δύση. Ο Κασπάροφ προειδοποιεί ότι «Έρχεται χειμώνας», ότι ο Πούτιν έχει τρελά όνειρα να κυβερνήσει τον κόσμο ξεχαρβαλώνοντας τους εύθραυστους μηχανισμούς της δημοκρατίας. Μέσα σε ελάχιστα χρόνια, ουσιαστικά ήρθη κάθε εμπόδιο για την αχαλίνωτη κυριαρχία του και κάθε αντίθετη φωνή φιμώθηκε, με τους πολιτικούς του αντιπάλους και τους επικριτές του να οδηγούνται στην εξορία ή στον τάφο. Ο Κασπάροφ έχει την ικανότητα να επεξεργάζεται τις πληροφορίες σαν σούπερ υπολογιστής και διαθέτει την ευγλωττία ενός χαρισματικού ρήτορα: αναλύει τα τελευταία 25 χρόνια ιστορίας της Ρωσίας και κατηγορεί τη Δύση για ευπιστία και ανοησία. Καθώς ο Κασπάροφ είναι ιδιοφυΐα στο σκάκι, άρα στη στρατηγική και στους τακτικούς ελιγμούς, περιγράφει με μαθηματική ακρίβεια τη φαυλότητα του καθεστώτος του Πούτιν∙ την κλεπτοκρατία και την απάθεια που επικρατούν στη Ρωσία. Το βιβλίο του (τον πρόλογο της ελληνικής έκδοσης υπογράφει ο Νίκος Μαρατζίδης) αποτελεί μια ξεκάθαρη παρατήρηση του σημερινού χάους που οφείλεται στην αδράνεια της Δύσης και μια προειδοποίηση του τι θα συμβεί αν δεν καταφέρουμε να δράσουμε στο μέλλον.

Ο Κασπάροφ δεν ζει πια στη Ρωσία όπου είναι ανεπιθύμητος. Ζει στη Νέα Υόρκη και διατηρεί θερινή κατοικία στο Σπλιτ της Κροατίας, μια χώρα στην οποία έχει πολιτογραφηθεί.