Τάσος Γιαννόπουλος: «Ο Αντόνιο είναι ένας ήρωας που αγαπά χωρίς περιορισμούς»

​Τον συνάντησα στο θέατρο Αλκυονίς πριν από κάποιες ημέρες, λίγο πριν ξεκινήσει η πρόβα για τον «Έμπορο της Βενετίας». Ο Τάσος Γιαννόπουλος υποδύεται τον Αντόνιο στη σκηνική μεταφορά του έργου του Σαίξπηρ, σε σκηνοθεσία Γιάννη Μπέζου. Καθίσαμε σε ένα ήσυχο σημείο και ξεκινήσαμε να μιλάμε για τον ρόλο του, για τη συνεργασία με τον Γιάννη Μπέζο και τον υπόλοιπο θίασο, για την κόντρα του Αντόνιο με τον Σάιλοκ,  αλλά και για τον ρόλο που έχουν οι γυναίκες στο έργο.

Τάσος Γιαννόπουλος: Συνέντευξη για τον «Έμπορο της Βενετίας» στο Θέατρο Αλκυονίς

Ο Αντόνιο είναι ένας έμπορος που ρισκάρει τα πάντα —ακόμα και την ίδια του τη ζωή— για να βοηθήσει τον φίλο του, τον Μπασάνιο, να διεκδικήσει την Πόρσια. Καθώς όλα τα καράβια του βρίσκονται στη θάλασσα και δεν διαθέτει ρευστότητα, αναγκάζεται να δανειστεί από τον μεγάλο του εχθρό, τον Σάιλοκ, αποδεχόμενος έναν αδιανόητο όρο: να του παραχωρήσει ένα κομμάτι από τη σάρκα του αν δεν τηρηθεί η προθεσμία.

Πώς κρίνετε αυτήν του τη στάση; Από τη μια έχουμε έναν άνθρωπο που θέτει έναν τέτοιον όρο και από την άλλη, έχουμε κάποιον που τον δέχεται. Είναι τόσο γενναιόδωρος ο Αντόνιο;
Ο Αντόνιο είναι πραγματικά γενναιόδωρος. Τα δίνει όλα για τον φίλο του. Είναι στην ουσία πλατωνικά ερωτευμένος με τον Μπασάνιο και η αγάπη που έχει για αυτόν είναι τόσο υπερβολική που είναι διατεθειμένος να τα δώσει όλα. Είναι άνθρωπος που δεν θέλει ανταλλάγματα. Παράλληλα, είναι πραγματικά μοιρολάτρης. Εννοώ ότι δεν εκφράζει τον έρωτα του, δεν διεκδικεί: «Ας αφήσουμε», με λέει, «τα πράγματα να πάρουνε τον δρόμο τους». Σε αντίθεση με τους γυναικείους ρόλους που παίρνουν την τύχη στα χέρια τους και λύνουν τα προβλήματά τους. 

Βέβαια να σημειώσουμε εδώ ότι ενώ δέχεται αυτόν τον όρο για τον άνθρωπο που αγαπά, δεν πιστεύει ότι τα πράγματα θα φτάσουν στο απροχώρητο.

Οπότε έχει, μια αισιοδοξία, που πηγάζει και από την καλοσύνη του;
Δεν είναι αισιοδοξία, είναι ο ανταγωνισμός που έχει με τον Σάιλοκ. Μισεί τους Εβραίους ο Αντόνιο. Οι Εβραίοι εκείνη την εποχή που έγραψε το έργο ο Σέξπιρ είναι υπό διωγμό, δεν υπάρχει κοινότητα. Γι' αυτό άλλωστε και τοποθετεί το έργο στη Βενετία, όπου υπάρχουν Εβραίοι. Βρίσκονται σε γκέτο, με περιορισμένα δικαιώματα. Υπάρχει ένας γενικευμένος αντισημιτισμός την εποχή του Σαίξπηρ. Οι Χριστιανοί έχουν αφήσει σε εκείνους να διαχειρίζονται τα χρήματα διότι θεωρούνταν αμαρτία στον χριστιανισμό να διαχειρίζεται κάποιος χρήματα.

Και όλο αυτό το μίσος μεταξύ τους -που είναι αμοιβαίο- τους φτάνει σε αυτήν την αδιανόητη, την παράλογη συμφωνία. Μάλιστα ο Σάιλοκ αναφέρει: «Καλύτερα να ζητούσα την ψυχή του. Τι να μου κάνει ένα κομμάτι από τις σάρκα του»;

Σάιλοκ vs Αντόνιο: είναι εντέλει οι δυο πλευρές του ίδιου νομίσματος;
Θα μπορούσαμε να το πούμε αυτό. Οι δυο πλευρές άλλωστε δεν συναντιούνται ποτέ γιατί το νόμισμα δεν μπορεί να σταθεί όρθιο. Οπότε οι δυο αυτοί χαρακτήρες δεν θα βρουν ποτέ την ισορροπία. 

Θα λέγαμε ότι αυτό το κείμενο δεν είναι μια κωμωδία αμιγώς... 
Δεν ξέρουμε αν είναι κωμωδία, αν είναι δράμα, αν είναι ένα έργο για τον αντισημιτισμό, εάν είναι μία ερωτική ιστορία ή ένα δικαστικό δράμα. Για παράδειγμα, υπάρχουν τρεις ερωτικές ιστορίες που περνάνε μέσα από το έργο, αλλά και μία τεράστια δίκη στο τέλος. Γι' αυτό είναι και τόσο υπέροχος ο Σαίξπηρ: πιάνει όλα αυτά τα ζητήματα μαζί. 

Είναι κωμωδία ή δράμα;», όπως αναρωτιούνται οι ήρωες και στο τραγούδι της έναρξης. Είναι όπως η ζωή, που τα έχει και τα δυο ταυτόχρονα. Για παράδειγμα αυτή τη στιγμή που μιλάμε μπορεί να χτυπήσει το δικό σας τηλέφωνο και να μάθετε ένα νέο που θα ανατρέψει τα πάντα... Γιατί έτσι είναι η ζωή. Ωστόσο για να είμαστε ακριβείς, δεν είναι από τις καθαρές κωμωδίες του Σαίξπηρ. 

Και βλέπουμε μάλιστα ότι ο Σαίξπηρ μετά τη δίκη-παρωδία, κρατά ίσες ισορροπίες. Ενώ η Πορσία, μεταμφιεσμένη σε δικαστή, κατορθώνει να καταρρίψει εντέλει την εκτέλεση της ποινής του Αντόνιο, φέρονται εντέλει πάρα πολύ σκληρά στον Σάιλοκ. Την περιουσία του τη μισή την παίρνει το Κράτος και την άλλη μισή θέλουν να τη δώσουν στον Αντόνιο. Όταν εκείνος δεν δέχεται, επιβάλουν στον Σάιλοκ να γίνει χριστιανός. Επομένως, τον εκδικούνται καθαρά τον Εβραίο. Ενώ του ζητούσαν να δείξει εκείνος έλεος, στο τέλος δεν δείχνουν εκείνοι.  

Εκεί κρύβεται και η δύναμη του κειμένου του Σαίξπηρ, έτσι δεν είναι;
Ακριβώς. Δεν είναι μονόπλευρος αλλά σου δείχνει τα πράγματα όπως είναι, στην πραγματικότητα, πώς λειτουργεί ο άνθρωπος, τις προκαταλήψεις του.

Και σίγουρα ένα από τα στοιχεία που κινεί τα νήματα στην υπόθεση του έργου είναι το χρήμα.  Πρώτα, η Τζέσικα κλέβει όλα τα χρήματα του πατέρα της, του Σάιλοκ και παντρεύεται τον άνθρωπό της και φεύγει, παίρνει την τύχη της στα χέρια της. Έπειτα, ο Μπασάνιο δανείζεται για να διεκδικήσει τη Πορσία, η οποία έχει κι αυτή μια τεράστια κληρονομιά. Επομένως, βλέπουμε ότι το χρήμα και η αγάπη διασταυρώνονται και περιπλέκονται μέσα σε όλο το έργο.

Ο έρωτας εντέλει είναι κεντρικό στοιχείο στην παράσταση; Όλα γίνονται για τον έρωτα;
Οι ερωτικές ιστορίες μας οδηγούν στην παράσταση. Έχουμε τρεις ιστορίες: Πόρσια με τον Μπασάνιο, η Τζέσικα με τον Λορέντζο και η Νερίσα με τον Γρατιανό. Μέσα από εκεί βλέπουμε τις ιστορίες και έτσι και μέσα από εκεί θίγεται με βάση την κόντρα αυτής της Σάιλοκ με τον Αντώνιο, από εκεί που ξεκινάει, ξετυλίγεται όλο το έργο και όλος ο κόσμος αυτός στη Βενετία. Χωρίς να γίνεται μονόπλευρο όμως το έργο.

Ο θεατής μπορεί να βρει πολλά αντικρίσματα σε αυτό που συμβαίνει πάνω στη σκηνή, με αυτό που συμβαίνει στην κοινωνία μας τώρα. Γι' αυτό είναι σύγχρονος και παγκόσμιος ο Σαίξπηρ

Και μάλιστα, οι γυναίκες της παράστασης -και γενικότερα οι γυναίκες στον Σαίξπηρ- είναι χειραφετημένες. Για παράδειγμα, η Τζέσικα, η κόρη του Σάιλοκ, φεύγει από το σπίτι, για να ζήσει τον έρωτά της με τον Λορέντζο και γίνεται Χριστιανή. Από την άλλη, η  Πόρσια βρίσκει τέχνασμα με τα κουτιά για να καταφέρει να κερδίσει τον άνθρωπο που είχε ερωτευτεί. Ενώ στη συνέχεια μεταμφιέζεται σε δικαστή. Μιλάμε για εντελώς χειραφετημένες γυναίκες.

Με τον Γιάννη Μπέζο έχετε ξανασυνεργαστεί πολλές φορές και στο θέατρο και στην τηλεόραση. Πώς είναι η συνεργασία;
Έχω θαυμασμό και προς το ταλέντο και προς τη στάση ζωής αυτού του ανθρώπου. Είναι παράδειγμα για τους ανθρώπους του χώρου μας, είναι σημαντικό να έχεις έναν τέτοιο άνθρωπο κοντά σου. Παράλληλα, μοιραζόμαστε μια κοινή άποψη πάνω στον τρόπο δουλειάς και στο πώς βλέπουμε το θέατρο. Κάθε φορά που συνεργαζόμαστε, ξαναπιάνουμε το νήμα από εκεί που το είχαμε αφήσει την προηγούμενη φορά.

Περνάω στον υπόλοιπο θίασο. Με τους περισσότερους έχετε ξανασυνεργαστεί. Θεωρείτε ότι έχει χτιστεί μεταξύ σας ένας κώδικας επικοινωνίας;
Με τη Φαίη Ξυλά -που υποδύεται την Πορσία- είχαμε δουλέψει μόνο μια φορά μαζί στα τέλη της δεκαετίας του 1990, οπότε χαίρομαι που ξανασυναντιόμαστε. Με τους υπόλοιπους έχουμε ξαναβρεθεί επί σκηνής αρκετές φορές. Ο Γιάννης Μπέζος έχει μια σταθερή ομάδα συνεργατών που συνεργάζεται αυτά τα χρόνια. Πχ με τον Αλμπέρτο Φάις, τον Γιάννη Στόλλα, τη Λήδα Καπνά έχω ξανασυνεργαστεί αρκετές φορές.  Και βέβαια μέσα στην ομάδα υπάρχουν και κάποια νεότερα παιδιά που τώρα τα γνωρίζω. Οπότε για να απαντήσω στο ερώτημά σας, σίγουρα υπάρχει ένας κώδικας. Αντιλαμβανόμαστε τη θέληση για επικοινωνία ενώ παράλληλα γνωρίζουμε πού πάει και τι ζητάει ο Γιάννης Μπέζος.

Τη μουσική της παράστασης υπογράφει ο Κωστής Μαραβέγιας. Πώς συνεργαστήκατε μαζί του;
Έχει πατήσει πάνω στους στίχους του Άκη Δήμου, που έχει μεταφράσει και όλη την παράσταση. Έχει γράψει και κάποια κομμάτια για την παράσταση που θα σας εκπλήξουν. Θα πείτε «δεν είναι Μαραβέγιας αυτό». 

Σας έχουμε συνηθίσει σε κωμικούς ρόλους. Ποιο είδος σας εκφράζει καλύτερα καλλιτεχνικά, η κωμωδία ή το δράμα;
Κυρίως από τις τηλεοπτικές μου εμφανίσεις με έχει συνηθίσει ο κόσμος στους κωμικούς ρόλους. Εγώ δεν έχω κάποια προτίμηση. Και τα δύο με εκφράζουν, ανάλογα με τι έχω ανάγκη. Με ποιον τρόπο θέλω να εκφραστώ τη δεδομένη στιγμή. 

Επειδή μετράτε αρκετά χρόνια εμπειρίας στο θέατρο, θα λέγατε ότι το κοινό του θεάτρου έχει αλλάξει τα τελευταία χρόνια, ιδιαίτερα μετά την περίοδο του covid;
Έχει έρθει μια καινούργια γενιά, όπως έχει έρθει καινούργια γενιά και ηθοποιών και σκηνοθετών. Και το κοινό ανανεώνεται.

Αυτό δημιουργεί κάποιες άλλες ανάγκες σε εσάς που παίζετε στο θέατρο;
Έχει άλλες απαιτήσεις. Σίγουρα. Ναι, γιατί έχει άλλα ερεθίσματα, έχει άλλα ακούσματα. Άλλωστεότι εξελίσσονται τα πράγματα και καλό είναι και εμείς να μη μείνουμε παγιωμένοι σε αυτά που ξέρουμε και σε αυτά που κάνουμε. Ούτως ή άλλως, η δουλειά μας είναι μία τεράστια και μεγάλη πορεία. Ένας μαραθώνιος είναι. Κι εμείς εξελισσόμαστε. Αλλιώς ήμουνα στα 20 μου χρόνια όταν ακόμη φοιτούσα στη δραματική σχολή, αλλιώς είμαι τώρα, αλλιώς πιστεύω θα είμαι στο μέλλον... 

Τηλεόραση vs θέατρο; Ποιο μέσο προτιμάτε καλλιτεχνικά;
Και τα δυο. Το καθένα έχει τη μαγεία του, τις ευκολίες και τις δυσκολίες του. 

Πιστεύετε ότι υπάρχουν κάποιοι ρόλοι στην τηλεόραση με τους οποίους σας έχει ταυτίσει ο κόσμος και σας κυνηγάνε ακόμη και σήμερα;
Νομίζω ότι πλέον έχω ξεφύγει διότι έχουν περάσει πάρα πολλά χρόνια. Ούτως ή άλλως, αυτό είναι ένα ζήτημα των θεατών, όχι δικό μου. Εγώ δεν έχω ταυτιστεί με κανένα ρόλο, ούτε πρόκειται να ταυτιστώ με κανέναν από τους ρόλους που έχω ερμηνεύσει.

Ωστόσο στην πορεία σας στο θέατρο και την τηλεόραση υπάρχουν ρόλοι που κρατάτε μέσα σας και αναπολείτε;
Ναι υπάρχουν ρόλοι και παραστάσεις που έχουν χαρακτεί μέσα μου. Ωστόσο δεν θέλω να αναφερθώ σε συγκεκριμένους. Άλλωστε θεωρώ ότι εξαρτάται και από το ανέβασμα και από τη δεδομένη στιγμή που έπαιξα κάποιον ρόλο. Αν τον έπαιζα τώρα, θα τον έβλεπα διαφορετικά. 

Κλείνοντας, θα ήθελα μια κατακλείδα για τον Αντόνιο. Ποια εντύπωση αφήνει στον θεατή ο ήρωας αυτός στο τέλος της παράστασης;
Ότι είναι ένας άνθρωπος που αγαπά δίχως περιορισμούς.