Ελεονόρα Μανόνα: Η μουσικός και τραγουδίστρια μιλάει για το άλμπουμ «Κορίτσι Εσωστρεφές», τη ζωή της και τις συνεργασίες της.
Μια αγγελία στη Χρυσή Ευκαιρία: «Ζητείται τραγουδίστρια». Η Ελεονόρα Μανόνα ήθελε ένα μεροκάματο, ανεξαρτησία, καλύτερη ζωή στην Αθήνα. Πήγε στην οντισιόν επειδή εδώ δεν την ήξερε κανείς. Ίσως γιατί υπάρχει κάτι απελευθερωτικό στην ανωνυμία μιας μεγάλης πόλης.
Η Ελεονόρα Μανόνα μεγάλωσε στην Πάτρα, με γονείς ζωγράφους, ένα ραδιόφωνο που δεν έκλεινε ποτέ και το εισόδημα να ακολουθεί τις διαθέσεις της δουλειάς. Στο σπίτι ζωγράφιζαν τους τοίχους. Ο πατέρας κατέβαινε στο υπόγειο ατελιέ και δούλευε με τις ώρες. Η τέχνη είχε λογαριασμούς να πληρώσει. Υπήρχε κι ένα πιάνο, όπου ένα παιδί έψαχνε με το αυτί τη μελωδία που μόλις είχε ακούσει στην τηλεόραση.
Ο πατέρας μου ήταν ζωγράφος, αλλά λάτρευε τη μουσική. Αγόρασε ένα κλασικό πιάνο κι έπαιζε κάθε μέρα, αυτοδίδακτος. Τον έβλεπα χωρίς παρτιτούρες και θεώρησα ότι είναι κάτι που γίνεται έτσι. Μια μέρα άκουσα ένα κομμάτι σε μια ελληνική ταινία στην τηλεόραση και μου άρεσε πάρα πολύ. Ήμουν έξι, εφτά χρονών. Πήγα στο πιάνο κι έψαξα τη μελωδία με το δεξί χέρι. Τη βρήκα με το αυτί. Ο πατέρας μου με είδε, ενθουσιάστηκε και με ρώτησε αν θέλω να με γράψει στο ωδείο. Εγώ ήθελα, εννοείται.
Αργότερα ζορίστηκα με τον Μπαχ, όταν η καθημερινή μελέτη έγινε απαιτητική, και σκέφτηκα να σταματήσω. Του το είπα. Με κοίταξε μ’ ένα βλέμμα… άσ’ τα, και μου είπε να προσπαθήσω άλλη μια χρονιά και να το ξανασυζητήσουμε. Μέσα μου ένιωσα ότι δεν έπρεπε να σταματήσω. Δεν το έκανα μόνο για εκείνον. Χάρηκα που δεν μου είπε «εντάξει, δεν πειράζει». Είναι σημαντικό να ξεπερνάς τις δυσκολίες σου. Έτσι συνέχισα και τελείωσα τις σπουδές μου στο πιάνο, την αρμονία και τα θεωρητικά. Ήμουν σε μαθητικές χορωδίες και ορχήστρες στην Πάτρα, τελείως μέσα στη μουσική. Δεν είχα σκεφτεί τότε ότι θα το έκανα επαγγελματικά.
–Πώς ήταν να μεγαλώνεις με δύο ζωγράφους;
Υπήρχε πολλή ελευθερία στο σπίτι και σεβασμός. Έπαιρνα έναν μαρκαδόρο και ζωγράφιζα στον τοίχο του δωματίου μου. Ερχόταν κι η αδερφή μου. Μια ξύλινη σκάλα που οδηγούσε στο πατάρι ήταν ολόκληρη ζωγραφισμένη από εμάς. Ξέραμε ότι εκεί μπορούσαμε να ζωγραφίσουμε.
Ήταν σαν να ήξερα ότι έτσι είναι ο καλλιτεχνικός δρόμος: δεν θα έχεις πάντα χρήματα. Μια εποχή ήταν πιο πλουσιοπάροχη, η άλλη στο άλλο άκρο. Εγώ είχα συνηθίσει ότι αυτή είναι η ζωή. Μια έχουμε, μια δεν έχουμε. Αυτό έχει και τα θετικά του και τα αρνητικά του. Δεν είχα μάθει ότι κάθε μήνα έχουμε συγκεκριμένα πράγματα και είμαστε τέλεια.
Δεν μπορούσα να με φανταστώ σε δουλειά γραφείου. Έβλεπα δύο γονείς χωρίς ωράριο, που δεν πήγαιναν κάπου να χτυπήσουν κάρτα. Ο πατέρας μου ζωγράφιζε με τις ώρες στο ατελιέ στο υπόγειο. Ανέβαινε να φάει, πηγαίναμε μια βόλτα και ξανακατέβαινε. Η μητέρα μου επίσης ζωγράφιζε. Έκαναν εκθέσεις, παραγγελίες. Από τους πίνακες μεγαλώσαμε.
Υπήρχε κι ένα ραδιόφωνο που δεν έκλεινε ποτέ. Από τον πατέρα μου έμαθα τους Beatles και τον Ζαμπέτα. Ο πατέρας μου άκουγε επίσης πάρα πολύ και τους Beach Boys. Η μητέρα μου άκουγε από όπερα μέχρι Χαρούλα Αλεξίου. Εγώ ήμουν πολύ χατζιδακική. Αργότερα εξερευνούσα και την ποπ της εποχής.
–Γιατί δεν ακολούθησες τη ζωγραφική;
Δεν κάθισα ποτέ να μου δείξουν, ούτε μου το πρότειναν οι ίδιοι. Πήγαινα μικρή, καθόμουν και τους παρακολουθούσα. Νομίζω ότι υποσυνείδητα είδα πολλά πράγματα και έμαθα. Σχεδιάζω καλά. Επειδή όμως έβλεπα πολύ σοβαρά αυτό που έκαναν, θεωρούσα ότι, αν αποφάσιζα να ζωγραφίσω οργανωμένα, θα έπρεπε να το σεβαστώ πάρα πολύ, να είμαι πολύ καλή και να αφιερώσω τον χρόνο που αφιέρωναν κι οι γονείς μου. Για κάποιον λόγο αυτό με έκανε να μην το κάνω. Θα σχεδιάσω για μένα, στον χρόνο που θέλω. Έχω κάποιους πίνακες του πατέρα μου που αγαπώ πάρα πολύ και θα είναι πάντα μαζί μου. Μου αρέσει που ακολούθησα τη δεύτερή του αγάπη, τη μουσική. Η αδερφή μου διάλεξε την υποκριτική.
–Ήρθες στην Αθήνα για σπουδές. Πώς βρέθηκες να τραγουδάς;
Μεγάλωσα στην Πάτρα κι έμεινα εκεί μέχρι τα δεκαοχτώ μου. Ήρθα στη Φιλοσοφική, στο ΦΠΨ. Ως παιδί δεν θυμάμαι να ήθελα να γίνω κάτι συγκεκριμένο. Μου άρεσαν η λογοτεχνία, η έκθεση, τα θεωρητικά μαθήματα. Στο λύκειο σκέφτηκα τη μουσική, κυρίως όμως στην εκπαίδευση. Δεν είχα φανταστεί ότι θα έγραφα δικά μου τραγούδια.
Πάντα μου άρεσε να τραγουδάω με άλλους, σε χορωδίες και φωνητικά σύνολα. Μόνη μου δεν είχα τρελή επιθυμία να το κάνω. Ήθελα την ασφάλειά μου. Όταν ήρθα στην Αθήνα, άρχισα να βλέπω τα πράγματα διαφορετικά. Ήθελα ένα μεροκάματο, να ζω λίγο καλύτερα, να γίνω ανεξάρτητη. Πήρα τη «Χρυσή Ευκαιρία» και είδα μια αγγελία: «Ζητείται τραγουδίστρια».
Έγραφε το μαγαζί, το όνομα της μπάντας, συγκεκριμένες ημερομηνίες και ότι γίνεται οντισιόν. Αν ήταν στην Πάτρα, σε καμία περίπτωση δεν θα πήγαινα. Εδώ είπα «δεν με ξέρει κανείς, θα πάω». Με άγνοια κινδύνου, πήγα σε ένα στούντιο. Πήραν εμένα και άλλη μια τραγουδίστρια. Έτσι τραγούδησα πρώτη φορά μόνη μου, με mainstream μπάντα στην Αθήνα.
–Τι θυμάσαι από εκείνη την πρώτη εμφάνιση;
Είχα μεγάλη άγνοια κινδύνου. Άρχισα να αγχώνομαι αργότερα, με τα δικά μου. Τότε ήξερα ότι θα πάω να πω συγκεκριμένα τραγούδια, χωρίς να οργανώσω κάτι άλλο. Είχε πάει πολύ καλά. Βοήθησαν οι συναυλίες που είχα κάνει με τα σύνολα και η μουσικές μου γνώσεις.
Όταν άρχισα να οργανώνω τα δικά μου και να σκέφτομαι περισσότερα πράγματα από το καλλιτεχνικό κομμάτι και τις πρόβες, μπήκαν τα άγχη. Έκανα λιγότερα προσωπικά live και συμμετείχα περισσότερο ως μουσικός σε συναυλίες άλλων καλλιτεχνών. Η περιοδεία με τον Φίλιππο Πλιάτσικα ήταν φοβερή εμπειρία. Τώρα θέλω να τραγουδήσω τα δικά μου τραγούδια και να δω αν ο κόσμος συνδέεται μαζί τους.
–Πότε άρχισες να βλέπεις αλλιώς την εσωστρέφειά σου;
Το μεγαλύτερο μέρος της ζωής μου ήταν πολύ εσωστρεφές. Τα τελευταία χρόνια το εκτίμησα αυτό. Συνηθίζουμε να δίνουμε αρνητικό πρόσημο στην εσωστρέφεια, έτσι κι εγώ την είχα συνδυάσει με αδυναμία. Τώρα νιώθω ότι χάρη σ’ αυτήν έκανα ό,τι έκανα και γνώρισα τους ανθρώπους που γνώρισα. Έχω πάρει πολλή δύναμη απ’ αυτήν. Σκέφτομαι τους ανθρώπους που έχω επιλέξει και με έχουν επιλέξει να είμαστε μαζί στη ζωή. Δεν εννοώ απαραίτητα ότι είναι λίγοι, αλλά ότι είναι ουσιαστικοί.
Αν μιλάμε για μια περίοδο που ήμουν πιο κλεισμένη, ήταν όταν έχασα τον πατέρα μου. Βρέθηκα σε μια πολύ διαφορετική πραγματικότητα, πολύ ξαφνικά. Ήταν μια περίοδος πραγματικά μεγάλης εσωστρέφειας, μια ακόμα πιο κλειστή εποχή μου.
–Κι όμως, σε είδαμε να τραγουδάς στο μετρό, μπροστά σε περαστικούς.
–Τι άλλαξε μέσα σου η διάκριση στις «Χορηγίες Δανάη» του οργανισμού ΕΡΑΤΩ;
Είναι από τα πιο ωραία πράγματα που μου έχουν συμβεί. Με βοήθησε να αποκτήσω αυτοπεποίθηση, να πιστέψω περισσότερο στη μουσική μου. Η Δήμητρα Γαλάνη αφιέρωσε μία ώρα για να με συναντήσει και να μου μιλήσει για τα τραγούδια μου. Το να την έχεις απέναντί σου και να σε ενθαρρύνει είναι κάτι που θα μου μείνει αξέχαστο.
Είναι μια πολύ σημαντική πρωτοβουλία. Στέλνεις τα τραγούδια σου και η επιτροπή ακούει χωρίς να βλέπει ποιος τα έχει στείλει. Στο τέλος επιλέγει και στηρίζει οικονομικά τρεις δίσκους, εξ ολοκλήρου ή ένα μέρος της παραγωγής, ανάλογα με το κόστος της.
Αν δεν είχα κερδίσει τη χορηγία, ο δίσκος δεν θα είχε βγει τώρα, για οικονομικούς λόγους. Ο προηγούμενος δίσκος μου είχε κυκλοφορήσει μόλις μία χρονιά πριν. Θα το είχα πάει με πιο αργούς ρυθμούς. Χάρη στον διαγωνισμό έκανα το «Κορίτσι εσωστρεφές». Κι επειδή ένιωσα ότι κάτι τους άρεσε, άρχισα να γράφω ακόμη περισσότερο. Τα περισσότερα τραγούδια που μπήκαν τελικά στον δίσκο γράφτηκαν μετά τον διαγωνισμό. Έχω πολλά ακόμη στο συρτάρι.
–Από την ορχηστρική μουσική ως Nora’s Cinematic πώς έφτασες στον στίχο;
Ξεκίνησα με το Nora’s Cinematic γιατί λάτρευα την ορχηστρική μουσική. Για να είμαι ειλικρινής, δεν με ενδιέφερε ο στίχος. Μπορεί να λάτρευα ένα τραγούδι, αλλά δεν συγκρατούσα εύκολα τα λόγια. Άκουγα τις μελωδίες, τι γίνεται στην ενορχήστρωση. Όταν είδα ότι μπορώ να εκφραστώ με τον στίχο κι άρχισα να γράφω περισσότερο, κατάλαβα και τη σημασία του. Θεωρώ ότι ένα ωραίο τραγούδι χρειάζεται ωραία μελωδία κι έναν ωραίο, έξυπνο στίχο. Και φυσικά καλή παραγωγή. Αν δεν είναι καλή η παραγωγή, νομίζω ότι έχει καεί το τραγούδι.
Μου αρέσει πάρα πολύ ο Νίκος Γκάτσος. Μου αρέσει και ο τρόπος που γράφουν τραγουδοποιοί όπως ο Μανώλης Φάμελλος, ο Στάθης Δρογώσης, ο Φοίβος Δεληβοριάς, γι’ αυτό και συγκινούμαι όταν συνεργάζομαι μαζί τους. Προσπαθώ να παίρνω στοιχεία· η τραγουδοποιία αυτών των ανθρώπων είναι σχολείο για εμάς. Είμαστε τυχεροί, έχουμε φοβερούς στιχουργούς και συνθέτες, και μπαίνει σ’ αυτό και η νέα γενιά. Ο δικός μου στίχος είναι πιο βιωματικός.
–Πώς δουλέψατε τον δίσκο με τους Δραμαμίνη;
Ήξερα τη δουλειά τους χρόνια, άκουγα τις παραγωγές τους και πάντα ήθελα να συνεργαστούμε. Μέσω του διαγωνισμού ήρθαμε σε επαφή. Άκουσαν τα τραγούδια, δέχτηκαν να αναλάβουν και ξεκινήσαμε. Τα αντιμετώπισαν με σεβασμό και αγάπη, έβαλαν το στοιχείο τους και περάσαμε πολύ ωραία και σαν παρέα. Όταν δημιουργείς σε ωραίο περιβάλλον, με ωραίους ανθρώπους, το απολαμβάνεις περισσότερο.
Μου έχουν λείψει τα παιδιά και όλη η διαδικασία του στούντιο. Ήταν μια καθημερινότητα: πήγαινες, έλεγες τα νέα σου, έγραφες. Ήταν και σχολείο. Ο προηγούμενος δίσκος είχε λίγα τραγούδια, ήταν περισσότερο ορχηστρικός. Τώρα έμπαινα στη συνθήκη να τραγουδάω σε όλα και είχα το άγχος μου. Τα παιδιά μ’ έκαναν να τα βλέπω όλα εύκολα. Η λογική ήταν να τα πω με την ψυχή μου, όπως θέλω, και να μπορούμε να διορθώσουμε, να τα ξαναπώ. Δεν υπήρχε το «αυτό είναι, τέλος». Αν ήθελα να διορθώσω κάτι, πηγαίναμε ξανά.
–Ποια τραγούδια έχουν ιδιαίτερη συναισθηματική αξία για σένα;
Για μένα, κάπως πιο δυνατό στιχουργικά είναι το «Δεν ζω για σένα». Μου αρέσει η αντίφαση ανάμεσα στην αναζήτηση της μοναξιάς και στην επιθυμία για έρωτα. Να ζήσεις αυτό που θέλεις όπως το θέλεις.
Μεγάλη συναισθηματική αξία έχει το «Ένα τραγούδι για τ’ αστέρια», εκτός των άλλων και χάρη στον Φοίβο Δεληβοριά, που δέχτηκε να το πούμε παρέα. Είναι ένας καλλιτέχνης που θαύμαζα πάντα. Είχα όνειρο να πω ένα τραγούδι μαζί του και έγινε πραγματικότητα. Ακόμη και τώρα, όταν ακούω τη φωνή του σε δική μου μουσική, συγκινούμαι. Νομίζω ότι του ταίριαξε πάρα πολύ. Το θεωρώ πλέον δικό μας τραγούδι, όχι δικό μου. Ένα τραγούδι δικό μας που θα μείνει για πάντα.
–Τι σ’ έκανε να ονομάσεις τον δίσκο «Κορίτσι εσωστρεφές» και πού τον τοποθετείς στον χάρτη;
Έχει και αυτοπροσδιορισμό και αυτοσαρκασμό. Ήθελα έναν τίτλο που να με χαρακτηρίζει, να δίνει στον ακροατή ένα στοιχείο πριν καν ακούσει. Μια εικόνα μου σε πιο ανθρώπινη διάσταση. Όλα τα τραγούδια είναι κάπως βιωματικά, έχω γράψει τους στίχους και τη μουσική. Έχουν πολλή αλήθεια, ιστορίες με κάποιες παραλλαγές.
Ο προηγούμενος δίσκος ήταν Αθήνα. Αυτή η πόλη μού έδωσε πολλή έμπνευση. Υπάρχει και το «Παγκράτι», σε στίχους του Στάθη Δρογώση και δική μου μουσική, το πρώτο μου δισκογραφικό ντουέτο, που βρίσκεται σε δικό του δίσκο. Είναι μια πολύ σημαντική συνεργασία για μένα. Αυτός ο δίσκος, όμως, γεωγραφικά είναι το πιάνο στο σπίτι μου, στο σαλόνι. Στο Παγκράτι.
–Τι σου δίνει η δουλειά με τα παιδιά;
Χαίρομαι που κάνω κάτι στον τομέα μου και για να βιοποριστώ. Με τα παιδιά βλέπω έναν άλλο κόσμο, πιο φωτεινό, πιο αισιόδοξο. Έχουν πολλή φαντασία. Προσπαθώ να συνδυάζω την εκπαίδευση με το συναυλιακό κομμάτι: καλώ καλλιτέχνες στο σχολείο, τα παιδιά τούς παίρνουν συνέντευξη, ετοιμάζουμε τραγούδια και τα λέμε παρέα.
Η δυσκολία είναι ότι έχεις πολλά παιδιά σε μια τάξη, το καθένα με τις δικές του ανάγκες. Νιώθω ότι φέρεις μεγάλη ευθύνη στην ψυχή τους. Στην αρχή αγχωνόμουν περισσότερο, πίστευα ότι από μένα θα εξαρτηθεί το αν θα αγαπήσουν τη μουσική. Έπρεπε να κάνω κάτι πολύ ωραίο, να τα βάλω όλα. Αλλά δεν είναι έτσι. Κάποια παιδιά θα πάρουν από σένα, κάποια δεν θα ενδιαφερθούν τόσο, είτε το κάνεις ωραία είτε όχι.
Διδάσκω μουσική σε δημοτικό σχολείο και ατομικά πιάνο στο ωδείο. Μου αρέσει απίστευτα να έρχεται ένα παιδί που δεν ξέρει πού είναι το ντο και να το βλέπω να παίζει το πρώτο του κομμάτι, να βάζει και τα δύο χέρια. Αυτό σε συγκινεί όπως και να ’χει.
–Ποια ερώτηση μαθητή σού έχει μείνει;
Μου έχουν κάνει την πολύ εύστοχη ερώτηση «Κυρία, πώς προλαβαίνετε;». Και μια άλλη: «Κυρία, γιατί είστε εδώ; Αφού εσείς κάνετε τα τραγούδια σας και γράφετε». Κάνουν πολύ ωραίες ερωτήσεις τα παιδιά.
«Συνηθίζουμε να δίνουμε αρνητικό πρόσημο στην εσωστρέφεια, έτσι κι εγώ την είχα συνδυάσει με αδυναμία. Τώρα νιώθω ότι χάρη σ’ αυτήν έκανα ό,τι έκανα και γνώρισα τους ανθρώπους που γνώρισα.» – Ελεονόρα Μανόνα
«Συνηθίζουμε να δίνουμε αρνητικό πρόσημο στην εσωστρέφεια, έτσι κι εγώ την είχα συνδυάσει με αδυναμία. Τώρα νιώθω ότι χάρη σ’ αυτήν έκανα ό,τι έκανα και γνώρισα τους ανθρώπους που γνώρισα.» – Ελεονόρα Μανόνα
–Τι σε κρατάει στο Παγκράτι;
Δεν είμαι πολύ των αλλαγών. Όταν ήρθα για σπουδές, νοίκιασα στο Παγκράτι. Η μεγαλύτερη αλλαγή που έκανα ήταν ν’ αλλάξω σπίτι, σε άλλο στενάκι. Το λάτρεψα εξαρχής το Παγκράτι. Μου αρέσουν ο κόσμος, τα στέκια του. Είναι καλλιτεχνική περιοχή, εύκολη, και το περπάτημα είναι κάτι που αγαπώ πολύ στην καθημερινότητά μου. Είσαι κοντά στο κέντρο, αλλά όχι μέσα στο κέντρο. Περπατάω πολύ και μου αρέσει που μπορώ να κατεβαίνω με τα πόδια για τις βόλτες μου. Αγαπώ την Πλάκα, το Ζάππειο, το Καλλιμάρμαρο. Δύσκολα θα άφηνα το Παγκράτι.
–Τι κουβαλάς πάντα μαζί σου;
Είμαι διαρκώς στον δρόμο, με μια τσάντα στην πλάτη. Η βόλτα συνδυάζεται με δουλειές και πρόβες. Έχω οπωσδήποτε το σημειωματάριό μου, παρόλο που γράφω και στο κινητό, έναν φορτιστή, ένα βιβλίο και κάποια βασικά καλλυντικά. Και σοκολάτα!
–Η καραντίνα άλλαξε τη σχέση μας με την εσωστρέφεια;
Νομίζω ότι συνέβαλε. Ίσως κάποιοι άνθρωποι δεν ξέρουν πόσο καλά μπορούν να περάσουν και μόνοι τους, να συνδεθούν με τον εσωτερικό τους κόσμο. Στην καραντίνα αναγκαστήκαμε να κάνουμε πράγματα μόνοι μας. Προσωπικά δεν πέρασα πολύ άσχημα, να σου πω την αλήθεια. Ανακάλυπτες πόσα πράγματα μπορείς να κάνεις σ’ ένα σπίτι. Εννοείται ότι ήταν μια τρομερά δύσκολη περίοδος, αλλά είχε και κάποιες θετικές πλευρές – δεν μου αρέσει να εστιάζω μόνο στα αρνητικά.
–Πριν ανέβεις στη σκηνή του Gazarte, τι θα σε βοηθήσει να διώξεις το άγχος;
Φίλες. Καφές, βόλτα έξω, περπάτημα. Αλλά με φίλες. Και είμαι τυχερή σ’ αυτό. Μόνο που θα βρεθούμε, θα συζητήσουμε και θα κάνουμε την πλάκα μας, ξεχνάω το άγχος. Θα με ενθαρρύνουν, θα με βοηθήσουν, θα πουν τις ιδέες τους. Ακόμη και με πιεσμένο χρόνο, θα πάω μια βόλτα μαζί τους.
Έχω και εσωστρεφείς και πολύ εξωστρεφείς φίλες. Έχει μεγάλο ενδιαφέρον να βλέπεις πώς φέρεται ένας εξωστρεφής άνθρωπος. Με ενδιαφέρει αυτή η αντίθεση και μου αρέσει να παίρνω στοιχεία. Είναι άνθρωποι που με εμπνέουν και θέλω κι εγώ να μπορώ να τους δίνω αντίστοιχα. Μου αρέσει και η εξωστρέφεια, δεν σκέφτομαι ότι, επειδή εγώ είμαι έτσι, πρέπει να μένω μόνο σ’ αυτό. Θαυμάζω την κοινωνικότητα. Νομίζω ότι, όταν κάνεις πολλή παρέα με έναν εξωστρεφή άνθρωπο, θα πάρεις στοιχεία του.
21°
