Συνέντευξη με τη Μαίρη Μπουλή, σκηνοθέτρια του ντοκιμαντέρ «Δεν κοστίζει τίποτα»
Το βραβευμένο ντοκιμαντέρ «Δεν κοστίζει τίποτα» της Μαίρης Μπουλή, που απέσπασε τον Χρυσό Αλέξανδρο του διαγωνιστικού τμήματος Newcomers (πρωτοεμφανιζόμενοι σκηνοθέτες) στο 28ο Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, ταξιδεύει σε όλη την Ελλάδα μέσα από το CineDoc 2026-27 και προβάλλεται στον κινηματογράφο Δαναό στην Αθήνα έως τις 24 Οκτωβρίου καθώς στη Θεσσαλονίκη, στις 21 Οκτωβρίου, στις 18:30 στο Ολύμπιον. Με αφορμή τις προβολές, η σκηνοθέτρια μιλά για τη δωρεά ωαρίων, τις άγνωστες πλευρές της διαδικασίας και το πραγματικό κόστος που μπορεί να έχει για τις δότριες. Μέσα από την ιστορία της Δανάης, ανοίγει μια συζήτηση γύρω από την ενημερωμένη συναίνεση, την οικονομική ανάγκη και το δικαίωμα κάθε γυναίκας να αποφασίζει για το σώμα της, θέτοντας ένα κρίσιμο ερώτημα: πόσα γνωρίζουμε πραγματικά για τις συνέπειες της δωρεάς ωαρίων;
Τι ήταν αυτό που σας έκανε να επιλέξετε την ιστορία της Δανάης για να μιλήσετε για ένα τόσο σύνθετο ζήτημα μέσα από τον κινηματογράφο; Ξεκίνησα την έρευνά μου επειδή ήθελα να δώσω ωάρια μαζί με τη φίλη και φωτογράφο Ασημίνα. Σύντομα ανακάλυψα ότι η ενημέρωση ήταν βαθιά ανεπαρκής, και οι λίγες πληροφορίες που έβρισκα προέρχονταν από site κλινικών εξωσωματικής. Τελικά αντί να δώσουμε ωάρια κάναμε μια ταινία γι αυτό. Ξεκίνησα την έρευνα μιλώντας με δότριες και άτομα που σκόπευαν να δώσουν ωάρια. Γνωστός γνωστού έφτασα στη Δανάη. Τότε δεν γνώριζα ακόμα πώς θα εξελιχθεί η ιστορία της οπότε αυτό που επέλεξα ήταν η Δανάη ως άτομο. Στο πρόσωπό της, στα πολύχρωμα μαλλιά της, στις εκφράσεις της και στο σπίτι που έμενε είδα εμένα και πολλά φίλα μου. Αμέσως ήξερα ότι έχω βρει το χαρακτήρα της ταινίας.
Ο τίτλος «Δεν κοστίζει τίποτα» κρύβει μια ειρωνεία. Ποιο είναι τελικά το πραγματικό κόστος της δωρεάς ωαρίων; Έλα ντε! Για τη Δανάη το κόστος ήταν και σωματικό και ψυχολογικό. Αλλά κάθε δότρια βιώνει αυτή την εμπειρία διαφορετικά. Οπότε αυτή είναι μια ερώτηση που μόνο αν αρχίσουν να παρακολουθούνται και να φροντίζονται οι δότριες μετά τη δωρεά μπορεί να απαντηθεί.
Πού βρίσκεται το όριο ανάμεσα σε μια ελεύθερη επιλογή και σε μια απόφαση που παίρνεται λόγω οικονομικής ανάγκης; Υπάρχει ελεύθερη επιλογή σε ένα καπιταλιστικό κόσμο; Θα έλεγα ότι εφόσον όλ@ μας χρειαζόμαστε χρήματα για να ζήσουμε, πόσο μάλλον σε μια χώρα που δεν μας βοηθάει, δεν υπάρχουν ελεύθερες επιλογές. Υπάρχουν διάφοροι τρόποι να βγάλεις έξτρα χρήματα, οπότε είναι στο χέρι σου ποιον θα επιλέξεις, αλλά εφόσον αυτό είναι προϋπόθεση για να ζεις, πραγματική ελευθερία δεν υπάρχει.
Μπορεί μια γυναίκα να δώσει πραγματικά ενημερωμένη συναίνεση όταν δεν γνωρίζει όλες τις πιθανές σωματικές και ψυχολογικές συνέπειες της διαδικασίας; Φυσικά και όχι. Η δότρια υπογράφει ότι έχει ενημερωθεί, αλλά το πρόβλημα είναι πιο βαθύ. Από την έρευνά μου κατάλαβα ότι τις μακροπρόθεσμες συνέπειες δεν τις γνωρίζουν ούτε οι γιατροί (ή δεν θέλουν να τις ανακαλύψουν). Επομένως από τη δική τους πλευρά ναι μεν τις ενημερώνουν για όσα ξέρουν, αλλά υπάρχει ένα ανεξερεύνητο τοπίο από τη στιγμή που η δότρια περνάει την πόρτα της κλινικής για να φύγει. Πιστεύω ότι αυτή η άρνηση έρευνας οφείλεται σε μια ανησυχία να μη μειωθεί το ποσοστό των δοτριών. Και αυτό λέει πολλά για το πώς τα γυναικεία σώματα αντιμετωπίζονται στις κλινικές γονιμότητας. Εδώ η ιατρική κατάφερε να δημιουργεί ανθρώπους, είναι τόσο δύσκολο να βρεθεί ένας τρόπος δωρεάς, χωρίς να καταπονούν οι δότριες το σώμα τους;
Γιατί το βίωμα της δότριας ωαρίων παραμένει λιγότερο ορατό από την επιθυμία μιας γυναίκας να αποκτήσει παιδί; Γιατί τη πατριαρχία δεν την έχουμε ξεπεράσει ακόμα. Έχουν γίνει βήματα, αλλά ακόμα το αρχέτυπο της γυναίκας-μάνας παραμένει. Η λήπτρια, αν και τεχνητά, παραμένει μέσα στο ιδανικό της γυναίκας-μητέρας, το ενισχύει, θέλει τόσο πολύ να κάνει παιδί που κάνει τα πάντα για να μείνει έγκυος. Η δότρια πάει κόντρα σε αυτό. Για να δώσεις ωάρια σημαίνει ότι η μητρότητα, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση της ζωή σου, δεν σε αφορά. Ωάρια δίνουν και πολλά τρανς άτομα για να μαζέψουν χρήματα για τη φυλομετάβαση τους. Δυστυχώς αυτές είναι αφηγήσεις που κάνουν ακόμη τη κοινωνία να νιώθει άβολα. Επίσης η λήπτρια πληρώνει, ενώ η δότρια πληρώνεται. Με εργασιακούς όρους, είναι συνηθισμένο ο πελάτης να αντιμετωπίζεται με μεγαλύτερο σεβασμό από τον εργαζόμενο. Αυτό όμως είναι εικονικό. Μόλις κάτσουν στη καρέκλα του γυναικολόγου και οι δότριες και οι λήπτριες αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο.
Τι θα θέλατε να γνωρίζει μια γυναίκα πριν αποφασίσει να γίνει δότρια ωαρίων; Θέλετε η ταινία να επηρεάσει την απόφασή της ή να τη βοηθήσει να επιλέξει πιο συνειδητά; Πιστεύω ότι κάθε θηλυκότητα είναι ικανή να επιλέξει τι θα κάνει με το σώμα της και θα έπρεπε να υπάρχει μεγαλύτερος σεβασμός προς αυτό. Η ταινία δεν έχει στόχο ούτε να διαφημίσει τη δωρεά ωαρίων, ούτε να αποτρέψει μια γυναίκα από το να δώσει ωάρια. Είναι ένα case study, για να γίνει μια αρχή, να αρχίσουν τα βιώματα των δοτριών να καταγράφονται. Ακόμα και μετά από τη ταινία, δεν μπορούμε να ξέρουμε τελικά τι κοστίζει η δωρεά ωαρίων. Χρειαζόμαστε επιστημονικές έρευνες για να μάθουμε. Ελπίζω λοιπόν η ταινία να εμπνεύσει γιατρούς να αρχίσουν να ερευνούν το ζήτημα.
Μια συζήτηση για το «Αλλού ο δρόμος», την πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της, την τέχνη ως ανάγκη, τη φωτογραφία, την ανθεκτικότητα και εκείνο το «αλλού» που εξακολουθούμε να αναζητούμε.
Η νευρώδης σκηνοθεσία, η μείξη μαύρης κωμωδίας-ψυχολογικού θρίλερ και η παρουσία πρωτοκλασάτων ερμηνευτών χαρακτηρίζουν την πρώτη αγγλόφωνη δημιουργία του Ρομέν Γαβρά
Ο Άαρον Σόρκιν επιστρέφει στο Facebook δεκαέξι χρόνια μετά με μια αξιοπρεπή μεν ταινία, που δεν καταφέρνει όμως να ξεφύγει από τη μεγαλειώδη σκιά του προκατόχου της
21°
