1982: Η μεγαλύτερη χρονιά του σινεμά

Για λόγους που δεν θα εξηγηθούν ποτέ (άλλωστε, πολλοί το προσπάθησαν), το 1982 είναι αυτό ακριβώς που λέμε στον τίτλο του σημερινού μας σημειώματος: η μεγαλύτερη χρονιά του σινεμά. Κι αν κάποιοι βγουν και πουν πως, «Ναι, ασφαλώς, σίγουρα, καμία αντίρρηση, το 1982 θεωρείται δικαίως μία από τις πιο δυνατές και επιδραστικές χρονιές στην ιστορία του κινηματογράφου, ΑΛΛΑ ειδικά για το σινεμά του φανταστικού, του τρόμου, της επιστημονικής φαντασίας και της ποπ κουλτούρας, καθώς είναι όντως γεμάτο cult classics, και καθώς όντως μέσα σε μια χούφτα μήνες κυκλοφόρησαν ταινίες που επαναπροσδιόρισαν ολόκληρα είδη και τα λοιπά και τα λοιπά, αλλά… αλλά… ΑΛΛΑ δεν έχει να παρουσιάσει πραγματικά καμία όντως μεγάλη ταινία», μην τους ακούτε. Δεν ξέρουν.

* * *

Για του λόγου το αληθές, ιδού ένας κατάλογος με 50 ταινίες του 1982, και όχι μόνο από το σινεμά του φανταστικού, του τρόμου και της επιστημονικής φαντασίας: είναι όλες τους μία και μία, και πολλές από αυτές πραγματικά αριστουργήματα. Και, μερικές, ατόφια αρρωστουργήματα, κατά το κοινώς λεγόμενον. Καλή σας… απόλαυση.

1. 48 Hrs. («48 Ώρες», Walter Hill, ΗΠΑ).

2. Annie («Άννι», John Huston, ΗΠΑ).

3. Blade Runner («Μπλέιντ Ράνερ», Ridley Scott, ΗΠΑ / Ηνωμένο Βασίλειο).

4. E.T. the Extra-Terrestrial («Ε.Τ. ο Εξωγήινος», Steven Spielberg, ΗΠΑ).

5. Fast Times at Ridgemont High («Πλακατζήδες και Μπουμπούκια», Amy Heckerling, ΗΠΑ).

6. Fanny and Alexander («Φάνι και Αλέξανδρος», Ingmar Bergman, Σουηδία / Γαλλία / Δυτική Γερμανία).

7. Fitzcarraldo («Φιτζκαράλντο, ο Τυχοδιώκτης του Αμαζονίου», Werner Herzog, Δυτική Γερμανία / Περού).

8. Gandhi («Γκάντι», Richard Attenborough, Ηνωμένο Βασίλειο / Ινδία).

9. Koyaanisqatsi («Κογιανισκάτσι», Godfrey Reggio, ΗΠΑ).

10. Missing («Ο Αγνοούμενος», Costa-Gavras, ΗΠΑ).

11. Pink Floyd: The Wall («Pink Floyd: Το Τείχος», Alan Parker, Ηνωμένο Βασίλειο).

12. Poltergeist («Το Πνεύμα του Κακού», Tobe Hooper, ΗΠΑ).

13. Sophie’s Choice («Η Εκλογή της Σόφι», Alan J. Pakula, ΗΠΑ / Ηνωμένο Βασίλειο).

14. Smithereens («Θρύψαλα», Susan Seidelman, ΗΠΑ).

15. The Atomic Cafe («The Atomic Cafe», Jayne Loader, Kevin Rafferty, Pierce Rafferty, ΗΠΑ).

16. The Draughtsman’s Contract («Το Συμβόλαιο του Σχεδιαστή», Peter Greenaway, Ηνωμένο Βασίλειο).

17. The King of Comedy («Βασιλιάς για μια Νύχτα», Martin Scorsese, ΗΠΑ).

18. The Return of Martin Guerre («Η Επιστροφή του Μαρτίν Γκερ», Daniel Vigne, Γαλλία).

19. The Secret of NIMH («Το Μυστικό των ΝΙΜΧ», Don Bluth, ΗΠΑ).

20. The Thing («Η Απειλή», John Carpenter, ΗΠΑ).

21. Tootsie («Τούτσι», Sydney Pollack, ΗΠΑ).

22. TRON («Τρον», Steven Lisberger, ΗΠΑ).

23. Victor/Victoria («Βίκτορ / Βικτόρια», Blake Edwards, Ηνωμένο Βασίλειο / ΗΠΑ).

24. Veronika Voss («Το Παρελθόν της Βερόνικα Φος», Rainer Werner Fassbinder, Δυτική Γερμανία).

25. Yol («Ο Δρόμος», Şerif Gören, Yılmaz Güney, Τουρκία / Γαλλία / Ελβετία).

26. The World According to Garp («Ο Κόσμος κατά τον Γκαρπ», George Roy Hill, ΗΠΑ).

27. The Year of Living Dangerously («Επικίνδυνα Χρόνια», Peter Weir, Αυστραλία / ΗΠΑ).

28. Boat People («Οι Άνθρωποι των Φαναριών» / «Μπόουτ Πίπολ», Ann Hui, Χονγκ Κονγκ).

29. Burden of Dreams («Το Βάρος των Ονείρων», Les Blank, ΗΠΑ).

30. Querelle («Ο Καβγατζής», Rainer Werner Fassbinder, Δυτική Γερμανία / Γαλλία).

31. An Officer and a Gentleman («Ιπτάμενος και Τζέντλεμαν», Taylor Hackford, ΗΠΑ).

32. Conan the Barbarian («Κόναν ο Βάρβαρος», John Milius, ΗΠΑ).

33. Creepshow («Κρίπσοου», George A. Romero, ΗΠΑ).

34. First Blood («Ράμπο: Το Πρώτο Αίμα», Ted Kotcheff, ΗΠΑ).

35. Identification of a Woman («Η Ταυτότητα μιας Γυναίκας», Michelangelo Antonioni, Ιταλία / Γαλλία).

36. Moonlighting («Λαθρεπιβάτες της Ζωής», Jerzy Skolimowski, Ηνωμένο Βασίλειο).

37. Night of the Shooting Stars («Η Νύχτα των Αστεριών», Paolo Taviani, Vittorio Taviani, Ιταλία).

38. Star Trek II: The Wrath of Khan («Σταρ Τρεκ 2: Η Οργή του Καν», Nicholas Meyer, ΗΠΑ).

39. The Dark Crystal («Το Σκοτεινό Κρύσταλλο», Jim Henson, Frank Oz, Ηνωμένο Βασίλειο / ΗΠΑ).

40. The Verdict («Η Ετυμηγορία», Sidney Lumet, ΗΠΑ).

41. A Midsummer Night’s Sex Comedy («Σεξοκωμωδία θερινής νύχτας», Woody Allen, ΗΠΑ).

42. Cat People («Η Αγριόγατα», Paul Schrader, ΗΠΑ).

43. Diner («Μια Μπαλάντα για τη Γενιά μας», Barry Levinson, ΗΠΑ).

44. Eating Raoul («Τρώγοντας τον Ραούλ», Paul Bartel, ΗΠΑ).

45. My Favorite Year («Η Πιο Ωραία μου Χρονιά», Richard Benjamin, ΗΠΑ).

46. One from the Heart («Μια Ημέρα, ένας Έρωτας», Francis Ford Coppola, ΗΠΑ).

47. Tenebre («Τενέμπρε», Dario Argento, Ιταλία).

48. The Evil Dead («Το Καταραμένο Άσμα» / «The Evil Dead», Sam Raimi, ΗΠΑ).

49. The State of Things («Η Κατάσταση των Πραγμάτων», Wim Wenders, Δυτική Γερμανία / Πορτογαλία / ΗΠΑ).

50. White Dog («Λευκός Σκύλος», Samuel Fuller, ΗΠΑ).

* * *

Πριν κλείσουμε αυτό το μίνι αφιέρωμα, και επειδή είμαστε δίκαιοι, ας γυρίσουμε ξανά στην αρχή. Ναι, το 1982 θεωρείται δικαίως Η Χρονιά του Σινεμά, καθώς κερδίζει εύκολα το βραβείο της μεγαλύτερης συγκέντρωσης εμβληματικών ταινιών που έγιναν διαχρονικά σημεία αναφοράς για τη μαζική κουλτούρα. Ωστόσο, στην κλασική συζήτηση των σινεφίλ για την κορυφαία χρονιά όλων των εποχών («best movie year ever», έλεος), το 1982 έχει μερικούς πολύ ισχυρούς αντιπάλους. Π.χ.:

• 1939: Η απόλυτη χρονιά του κλασικού Χόλιγουντ («Όσα Παίρνει ο Άνεμος», «Ο Μάγος του Οζ», «Νινότσκα», «Η Ταχυδρομική Άμαξα»).
• 1974: Η κορύφωση του Νέου Χόλιγουντ («Ο Νονός ΙΙ», «Chinatown», «Η Συνομιλία», «Νευρικός Εραστής»).
• 1999: Η πιο ρηξικέλευθη χρονιά του σύγχρονου Χόλιγουντ («The Matrix», «Fight Club», «Magnolia», «American Beauty», «Έκτη Αίσθηση», «Eyes Wide Shut»).

Δεν πτοούμεθα. Προχωράμε.

Σαν να μην έφτανε αυτό όμως, σύμφωνα με την πιο πρόσφατη —και ευρύτερα αποδεκτή…— ψηφοφορία κριτικών του περιοδικού «Sight & Sound» (2022), οι 10 καλύτερες ταινίες όλων των εποχών είναι, λέει, οι εξής:

1. Jeanne Dielman, 23 commerce du Quai des Commerce, 1080 Bruxelles («Ζαν Ντιλμάν», Chantal Akerman, Βέλγιο / Γαλλία, 1975).
2. Vertigo («Δεσμώτης του Ιλίγγου», Alfred Hitchcock, ΗΠΑ, 1958).
3. Citizen Kane («Πολίτης Κέιν», Orson Welles, ΗΠΑ, 1941).
4. Tokyo Story («Ταξίδι στο Τόκιο», Yasujirō Ozu, Ιαπωνία, 1953).
5. In the Mood for Love («Ερωτική Επιθυμία», Wong Kar-wai, Χονγκ Κονγκ, 2000).
6. 2001: A Space Odyssey («2001: Η Οδύσσεια του Διαστήματος», Stanley Kubrick, ΗΠΑ / Ηνωμένο Βασίλειο, 1968).
7. Beau Travail («Καλή Δουλειά», Claire Denis, Γαλλία, 1999).
8. Mulholland Drive («Οδός Μαλχόλαντ», David Lynch, ΗΠΑ, 2001).
9. Man with a Movie Camera («Ο Άνθρωπος με την Κινηματογραφική Μηχανή», Dziga Vertov, Σοβιετική Ένωση, 1929).
10. Singin' in the Rain («Τραγουδώντας στη Βροχή», Stanley Donen & Gene Kelly, ΗΠΑ, 1952).

Οκέι, το πιάσαμε το υπονοούμενο. Αλλά τη δουλειά μας εμείς. Επίσης, ταινία με τίτλο «Ζαν Ντιλμάν, 23, εμπορική προκυμαία, 1080 Βρυξέλλες», μόνο έναν άνθρωπο ξέρουμε που να την έχει δει, τον γιατρό-κριτικό Γιώργο Παππά.

* * *

Μα έχουμε και άλλα! Αυτό δα έλειπε. Οι χρήστες τού IMDb λοιπόν —κοινή γνώμη, αυτή η μάστιγα— θεωρούν αυτές εδώ τις καλύτερες ταινίες ever:

1. The Shawshank Redemption («Τελευταία Έξοδος: Ρίτα Χέιγουορθ», Frank Darabont, ΗΠΑ, 1994).
2. The Godfather («Ο Νονός», Francis Ford Coppola, ΗΠΑ, 1972).
3. The Dark Knight («Ο Σκοτεινός Ιππότης», Christopher Nolan, ΗΠΑ / Ηνωμένο Βασίλειο, 2008).
4. The Godfather: Part II («Ο Νονός 2», Francis Ford Coppola, ΗΠΑ, 1974).
5. 12 Angry Men («Οι 12 Ένορκοι», Sidney Lumet, ΗΠΑ, 1957).
6. The Lord of the Rings: The Return of the King («Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Επιστροφή του Βασιλιά», Peter Jackson, Νέα Ζηλανδία / ΗΠΑ, 2003).
7. Schindler’s List («Η Λίστα του Σίντλερ», Steven Spielberg, ΗΠΑ, 1993).
8. Pulp Fiction («Pulp Fiction», Quentin Tarantino, ΗΠΑ, 1994).
9. The Lord of the Rings: The Fellowship of the Ring («Ο Άρχοντας των Δαχτυλιδιών: Η Συντροφιά του Δαχτυλιδιού», Peter Jackson, Νέα Ζηλανδία / ΗΠΑ, 2001).
10. Il buono, il brutto, il cattivo («Ο Καλός, ο Κακός και ο Άσχημος», Sergio Leone, Ιταλία, 1966).

Καλώς… Ό,τι πείτε.

* * *

Και, μιας και μας πήρε λίγο από κάτω, ας τελειώσουμε με το παράξενο Rotten Tomatoes, η λίστα του οποίου βασίζεται, λέει, σε έναν ειδικό αλγόριθμο (Adjusted Score) που συνδυάζει το ποσοστό των θετικών κριτικών με τον συνολικό αριθμό των κριτικών που έχουν γραφτεί για κάθε ταινία. Δεν καταλαβαίνουμε τίποτε, αλλά νά τι λέει αυτή η λίστα:

1. It Happened One Night («Συνέβη μια Νύχτα», Frank Capra, ΗΠΑ, 1934).
2. Citizen Kane («Πολίτης Κέιν», Orson Welles, ΗΠΑ, 1941).
3. The Wizard of Oz («Ο Μάγος του Οζ», Victor Fleming, ΗΠΑ, 1939).
4. Modern Times («Μοντέρνοι Καιροί», Charlie Chaplin, ΗΠΑ, 1936).
5. Black Panther («Black Panther», Ryan Coogler, ΗΠΑ, 2018).
6. The Cabinet of Dr. Caligari («Το Εργαστήριο του Δρος Καλιγκάρι», Robert Wiene, Γερμανία, 1920).
7. Singin’ in the Rain («Τραγουδώντας στη Βροχή», Stanley Donen & Gene Kelly, ΗΠΑ, 1952).
8. All About Eve («Όλα για την Εύα», Joseph L. Mankiewicz, ΗΠΑ, 1950).
9. Parasite («Παράσιτα», Bong Joon Ho, Νότια Κορέα, 2019).
10. Metropolis («Μετρόπολις», Fritz Lang, Γερμανία, 1927).

Αυτά. Συνελόντι ειπείν: Όλοι δίκιο έχουν. Αλλά άλλο τόσο δίκιο έχουμε κι εμείς.

Το Ημερολόγιο κυκλοφορεί κάθε Δευτέρα και Πέμπτη. Κάθε Σάββατο, παρουσιάζουμε το πορτρέτο μιας «άγνωστης» γυναίκας πρωτοπόρου του περασμένου καιρού, ή μιας Άλλης Γυναίκας. Τις Κυριακές, η στήλη μεταμορφώνεται στο Βιβλίο της Εβδομάδας. Στείλτε μας μέιλ αν θέλετε να μας πείτε ή να μας ρωτήσετε κάτι — οτιδήποτε. Μην ξεχνάτε, επίσης, πως κάθε Τρίτη πρωί έχουμε και πόντκαστ! Σας ευχαριστούμε πολύ.