Πήγαμε στα εγκαίνια της έκθεσης του Πήτερ Κατσίχτης στο Παρίσι

Μια έκθεση γεμάτη φως, χρώμα και ενέργεια εγκαινιάστηκε πριν από λίγες μέρες στο Παρίσι. Η «Σύνθεση και Πολυμορφία-Η αέναη κίνηση των χρωμάτων» του Πήτερ Κατσίχτη, σε επιμέλεια του Τάκη Μαυρωτά, είναι η πρώτη έκθεση που φιλοξενείται στην Αίθουσα Miro στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι, έπειτα από την ανακαίνισή της. Ο Πήτερ Κατσίχτης, παρουσιάζει 80 έργα που φιλοτέχνησε μόλις την περίοδο 2024-2026, γεμάτα χρώματα, σχέδια και ελεύθερες χρωματικές κινήσεις. 

Πήτερ Κατσίχτης: «Σύνθεση και Πολυμορφία- Η αέναη κίνηση των χρωμάτων» στην έδρα της UNESCO στο Παρίσι

Ένας Σπαρτιάτης -με καταγωγή από την Αναβρυτή, ένα μικρό χωριό στους πρόποδες του Ταϋγέτου- βρέθηκε στη Νέα Υόρκη. Εκεί ασχολήθηκε με τις επιχειρήσεις αλλά γρήγορα ήρθε σε επαφή με τον χώρο της τέχνης. Άρχισε τη δική του συλλογή -από Έλληνες κυρίως καλλιτέχνες- ενώ παράλληλα ξεκίνησε και ο ίδιος να ζωγραφίζει, δίχως όμως να εκθέτει τα έργα του. H πρώτη έκθεση πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα, στο Κέντρο Τεχνών Δήμου Αθηναίων το 2024. Δυο χρόνια μετά, βλέπουμε το έργο του στο Παρίσι ενώ τα επόμενα πλάνα είναι μια μεγάλη έκθεση στη Νέα Υόρκη, εκεί όπου φυλάσσονται πολλά έργα του που δεν έχει παρουσιάσει ως τώρα. Τα εγκαίνια της έκθεσης προλόγισε ο Γιώργος Κουμουτσάκος, Μόνιμος αντιπρόσωπος της Ελλάδας στην UNESCO, ο οποίος μας καλωσόρισε στο σύμπαν του Πήτερ Κατσίχτη. Ο ίδιος χαρακτήρισε τη ζωή του καλλιτέχνη με τρεις λέξεις: όνειρο, μόχθος, δημιουργικότητα. «Η εν λόγω έκθεση αποτελεί τόσο πρόσκληση όσο και πρόκληση, να ανακαλύψουμε και -γιατί όχι- να περικυκλώσουμε τους εαυτούς μας σε αυτή την αέναη κίνηση των χρωμάτων. Τα χρώματα κινούνται εξίσου δυναμικά όσο οι πολιτισμοί και οι κουλτούρες εξελίσσονται, μεταμορφώνοντας τον εαυτό τους με το πέρασμα του χρόνου για να σώσουν ξανά και ξανά την πολιτιστική κληρονομιά της ανθρωπότητας, την κοινή μας κληρονομιά. Υπό αυτή την έννοια, αυτή η έκθεση είναι σε απόλυτη αρμονία με το πνεύμα και το μήνυμα της UNESCO. Δεν είναι σύμπτωση άλλωστε ότι η UNESCO επέλεξε και αποφάσισε να καλωσορίσει και να φιλοξενήσει αυτή την έκθεση σε αυτό το μοναδικό χώρο, στην καρδιά του οργανισμού, αυτής της οργάνωσης για την εκπαίδευση, την επιστήμη και τον πολιτισμό». 

«Η τέχνη είναι ελευθερία»

Ο Πήτερ Κατσίχτης πάντοτε θεωρούσε την τέχνη ελευθερία και την κρατούσε στο περιθώριο των δραστηριοτήτων του, όχι ως κάτι το δευτερεύον αλλά ως κάτι που του έδινε δύναμη να εκφράσει τις σκέψεις του, τα όνειρά του, τα οράματά του. Ήρθε από νωρίς σε επαφή με σπουδαίους καλλιτέχνες και έτσι το 1980 δημιούργησε τη δική τη Metropolis Art Gallery στη Μadison Avenue της Νέας Υόρκης. Ο ίδιος ζωγραφίζει τα τελευταία 45 χρόνια και αυτό που χαρακτηρίζει τα έργα του είναι το «πάθος του χρώματος». Θα το διαπιστώσετε άλλωστε βλέποντας τους πίνακές του. 

Άλλωστε για εκείνον κάθε χρώμα έχει μια ξεχωριστή σημασία και έναν διαφορετικό συμβολισμό. «Με τα χρώματα είχα πάντα δημιουργική σχέση που την καλλιέργησα διαχρονικά», αναφέρει στην Άννα Γριμάνη στον κατάλογο της έκθεσης. Ενώ παράλληλα, η χρήση τους στη ζωγραφική του συνδέονται με τον χαρακτήρα του διότι κάνει ό,τι πραγματικά θέλει. Το μπλε παραπέμπει στη θάλασσα και τον ουρανό και συμβολίζει την απεραντοσύνη. To συνδέει με το ταξίδι του στην Αμερική, όταν έφυγε από την Ελλάδα και πρωτομπήκε σε καράβι για το υπερατλαντικό αυτό ταξίδι. Το κόκκινο το συνδέει με το αίσθημα και τη δύναμη, ενώ το βαθύ πορτοκαλί -που το συναντάμε διάσπαρτο στα έργα του- είναι βιωματικό, από μια εικόνα της νεότητάς του και παραπέμπει στους πορτοκαλεώνες του τόπου του. Από την άλλη, το γκρι βρίσκεται σε έναν διακριτικό διάλογο με τη ζωγραφική του ενώ είναι ένα ουδέτερο χρώμα. Ενώ το κίτρινο, εκείνο το βυζαντινό, όπως αναφέρει, είναι ένα χρώμα που ξεχωρίζει στα έργα του. 

Για εκείνον, η ζωγραφική αποτελεί μια προσωπική διαδικασία: «Τα έργα είναι προσωπική ιστορία, είναι δικά σου, συνδιαλέγεσαι με αυτά. Ενδιαμέσως δεν υπάρχει κανένας άλλος». 

Όπως αναφέρει ο επιμελητής της έκθεσης Τάκης Μαυρωτάς, οι εικόνες των έργων του άλλοτε μοιάζουν αστραπές και άλλοτε στρόβιλοι, ενώ ζωγραφίζει χωρίς προσχέδια, απευθείας με τα ακρυλικά πάνω στον καμβά. «Οι εικόνες των έργων του μας αποκαλύπτουν χρωματικές εκρήξεις, διαφορετικές κάθε φορά, εκπλήσσοντας και τον πιο δύσπιστο θεατή. Αυτή η καλλιτεχνική του δράση τον εκτονώνει και τον ανακουφίζει ψυχολογικά, αφού συνειδητά γνωρίζει ότι για εκείνον η ζωγραφική δεν είναι η ακριβής απόδοση της πραγματικότητας, αλλά μια μυστηριακή περιπέτεια που τον απασχολεί αδιάλειπτα». 

Σχετικά με τη χρήση των χρωμάτων, ο επιμελητής αναφέρει στον κατάλογο της έκθεσης: «Η οξύτατη αίσθηση του φωτός και η κυριαρχία των έντονων χρωμάτων (ερυθρό, πράσινο, κυανό, κίτρινο, πορτοκαλί) μαρτυρούν την υπομονή και την ψυχραιμία του, καθώς ενορχηστρώνει μια ενότητα έργων, που, ενώ σε μια πρόχειρη ματιά, σου φαίνονται χειρονομιακά εύκολα, αποκαλύπτουν τη δεξιοτεχνία και τη χρωματική του ευαισθησία. Χωρίς σχεδιαστικές αδυναμίες και δεξιοτεχνικές περιπλοκές, τα έργα φανερώνουν την εσωτερική τους παρόρμηση, τις χρωματικές δονήσεις και την τεχνική τους καθαρότητα». 

Αυτό που κυριαρχεί στη ζωγραφική του Κατσίχτη είναι οι αισθήσεις, καθώς γνωρίζει καλά ότι στη ζωή το γέλιο συνυπάρχει με το κλάμα. Οπότε στα έργα του αποτυπώνει το εφήμερο, το αυθόρμητο συναίσθημα που περνά και θα χανόταν αν δεν το είχε καταγράψει με τα πινέλα και τα χρώματά του: «Έως σήμερα συνεχίζει να ζωγραφίζει αποκαλύπτοντας στιγμιαία συναισθήματα ή πτυχές της προσωπικότητάς του, με αιφνίδιες εικόνες σαν τις απρόσμενες αστραπές». 

Θοδωρής Κατσίχτης: «Σε ευχαριστώ μπαμπά για όλα όσα μου έδωσες, για την αξία της ανεξαρτησίας και για ότι μένεις πιστός στο όνειρό σου»

Στα εγκαίνια της έκθεσης ήταν παρών και ο γιος του καλλιτέχνη, Θοδωρής Κατσίχτης, ο οποίος μίλησε για τον πατέρα του με τρόπο συγκινητικό, ενώ αναφέρθηκε και στην απουσία της μητέρας του, Στέλλας Κατσίχτη, που απουσίαζε από τα εγκαίνια, για λόγους υγείας: «Είναι μεγάλη τιμή για μένα και την οικογένειά μου να μπορούμε να είμαστε εδώ απόψε και να γιορτάσουμε το έργο του πατέρα μου μετά από τόσα χρόνια. Ο πατέρας μου έχει αφιερώσει τη ζωή του στις επιχειρήσεις, αλλά η τέχνη ήταν πάντα το κύριο πάθος του. Μαζί με τη μητέρα μου, πέρασε μια ολόκληρη ζωή συλλέγοντας έργα εξαιρετικών και υποδειγματικών καλλιτεχνών, με ιδιαίτερη εκτίμηση στους Έλληνες καλλιτέχνες. Είναι, είναι δύσκολο για μένα να κάνω αυτή την ομιλία σήμερα, επειδή η μητέρα μου ήταν εκείνη που επιμελήθηκε, μαζί με τον Τάκη Μαυρωτά, αυτή την υπέροχη έκθεση. Δυστυχώς δεν μπόρεσε να είναι εδώ μαζί μας, αλλά γιορτάζουμε τη δέσμευσή της και αυτό το αποτέλεσμα που βλέπετε είναι το έργο της όσο είναι και του πατέρα μου. Είχα πολλά να πω, αλλά πιστεύω ότι αυτό είναι το κύριο σημείο που θέλω να θίξω και θέλω να στείλω τις θερμότερες ευχαριστίες μου στον κ. Τάκη Μαυρωτά και στον κ. Κουμουτσάκο. Και πάνω από όλα, σε ευχαριστώ μπαμπά για όλα όσα μου έδωσες, για την αξία της ανεξαρτησίας και για το μένεις πιστός στο όνειρό σου. Υπήρξες ο πιο αυθεντικός άνθρωπος που γνωρίζω από την αρχή μέχρι το τέλος, και σε ευχαριστώ πραγματικά». 

Το επόμενο ραντεβού με την τέχνη του Πήτερ Κατσίχτη αναμένεται σύντομα στη Νέα Υόρκη.

ΙΝFO
Παρίσι, Έδρα της UNESCO, Αίθουσα Miro, έως 2 Νοεμβρίου