19 Ιουνίου: Η μέρα που πέθανε ο Tony Soprano

Η ζωή του James Gandolfini τέλειωσε σαν σήμερα, και μαζί του πέρασε στην άλλη όχθη ένας ανυπέρβλητος τηλεοπτικός μύθος. Σύμφωνοι, το Wire ήταν μεγαλείο. Ομοίως και τα Breaking Bad, Mad Men, The Shield, Forbrydelsen –καταχωρήστε οποιονδήποτε άλλο τίτλο της νέας χρυσής εποχής της τηλεόρασης προτιμάτε. Αλλά ποτέ δεν θα ξαναδούμε σειρά σαν το Sopranos. Και το Sopranos δεν θα μπορούσε να αναδειχθεί στο μεγαλείο που το γνωρίσαμε, δηλαδή ως «το σημαντικότερο προϊόν της ποπ κουλτούρας του τελευταίου τετάρτου του 20ου αιώνα», όπως κατηγορηματικά τοποθετήθηκαν οι New York Times, χωρίς την καθηλωτική ερμηνεία του πρωταγωνιστή του. Ο James Gandolfini υποδύθηκε τον Τony Soprano με κρυστάλλινα διαυγή αληθοφάνεια και φόρεσε κατάσαρκα το ρόλο του αρκουδιάρη γκάγκστερ – πάτερ φαμίλια.

Το Sopranos σε έκταση λήμματος της Wikipedia: η άνοδος και η πτώση αφεντικού της μαφίας του Νιου Τζέρσεϊ. Οι ανεμοστρόβιλοι των συμμοριτοπολέμων του, το αδιάκοπο κρυφτούλι με το FBI, οι εύθραυστοι συσχετισμοί δυνάμεων στο εσωτερικό του εγκληματικού οργανισμού που διοικεί με μαστίγιο και καρότο, όλα αυτά σε αντιδιαστολή με τον σκοτεινό ουρανό του κυκλοθυμικού του χαρακτήρα, της καθημερινής πάλης του να σταθεί ως οικογενειάρχης διατηρώντας ταυτόχρονα συγγένεια με πρόσωπα που συνδέονται με αλλιώτικους δεσμούς αίματος, το σχοινοτενές χρονικό των μικρών απιστιών και των συνταρακτικών προδοσιών του, των ονείρων που τον κατατρέχουν, της μητέρας που τον διαφεντεύει υπογείως, των ψυχαναλυτικών συνεδριών στις οποίες καταφεύγει για να αντιμετωπίσει τακτικές κρίσεις πανικού.

Πίσω και πάνω από όλα αυτά, η ηθική και η έλλειψή της, μέσα από το επικό πορτρέτο ενός χαρακτήρα που απαντάται στο σινεμά μια φορά στο τόσο –διότι το Sopranos άγγιξε κινηματογραφικές διαστάσεις και θα με βρείτε ανάμεσα σε όσους διατείνονται πως ξεπερνούσε το Godfather σε νοήματα και συγκινήσεις. Tony Soprano, ένας bigger than life αντιήρωας υποκινούμενος από μεγάλους σκοπούς, ανώτερος ακόμη και από τη δικαιοσύνη, υπόλογος απέναντι σε κανέναν, απρόσβλητος από τους κριτές του. Tony Soprano, ένας αδίστακτος ονειροπόλος που σπέρνει τον όλεθρο σε κάθε απόπειρά του να κάνει μια καινούργια αρχή.

Δεκατρία χρόνια συμπληρώθηκαν τον φετινό Ιούνιο από το φινάλε της σειράς και τον διφορούμενο επίλογο του «Made in America», ο οποίος δεν έχει πάψει να διχάζει το κοινό του παραμένοντας ανοιχτός σε κάθε ερμηνεία. 8 χρόνια, 6 σεζόν, 86 ώρες της πιο μεστής παραγωγής του HBO μετεωρίζονται ακίνητα σε ένα επεισόδιο που επιβεβαιώνει όχι μόνο την ερμηνευτική πειθώ του Gandolfini, όσο την ασυμβίβαστη σεναριακή και σκηνοθετική υπεροχή του David Chase. Ουσιαστικά, κανείς δεν ξέρει τι έγινε στο τέλος του Sopranos, έστω και αν ενδόμυχα όλοι γνωρίζουν και οι ενδελεχείς αναλύσεις επιβεβαιώνουν αυτό που αρνούμαστε να παραδεχθούμε. Ο ίδιος ο Tony Soprano (ή ο David Chase, αν θέλετε), είχε φροντίσει από νωρίς και σε περισσότερες από μια περιπτώσεις να μας ψιθυρίσει την αφηγηματική προοικονομία: «υπάρχει μόνο ένα τέλος για τύπους σαν εμένα και ποτέ δεν είναι καλό». Αυτό που φάνταζε αδιανόητο ήταν ο πρόωρος χαμός του ίδιου του James Gandolfini, ενός ηθοποιού που έμοιαζε να έχει τα πιο δημιουργικά του χρόνια μπροστά του.

O Gandolfini πριν το Sopranos υπήρξε ένας καλός ρολίστας σε καλτ κλασικά σαν το Get Shorty, και κυρίως σαν βασανιστής της Αλαμπάμα Γουίτμαν στο True Romance. Παρά την έντονη φημολογία για τις επιπτώσεις του ρόλου στον ψυχισμό του, τα οργιαστικά ξεσπάσματα και τις καταχρήσεις σε αλκοόλ και ουσίες, μπορούσε να προσβλέπει σε περισσότερες εμφανίσεις σε φιλμ υψηλού προφίλ στη φλέβα των Killing Them Softly και Zero Dark Thirty. Ενώ δραστηριοποιήθηκε με πάθος και σαν σκηνοθέτης ντοκιμαντέρ για βετεράνους του αμερικανικού στρατού. Ωστόσο τον απολαύσαμε για τελευταία φορά (και μάλιστα μεταθανάτια) στο The Drop. Στις 19 Ιουνίου του 2013, η καρδιά του τον εγκατέλειψε στη Ρώμη. Ήταν μόλις 51 ετών. Ο James Gandolfini μας λείπει όσο και ο Tony Soprano. Ας πούμε καταληκτικά ότι η έντονη απουσία είναι συχνά προτιμότερη από μια αδιάφορη παρουσία. Δεν ασκούν πολλοί ηθοποιοί τέτοια επίδραση.