Μετρώντας την ευτυχία μέσα από τις γραπτές λέξεις 200 χρόνων

Όσο υψηλότερη είναι η υποκειμενική μας αντίληψη για την προσωπική μας ευτυχία τόσο βελτιώνεται η ποιότητα της ζωής μας, έχουμε λιγότερα προβλήματα υγείας αλλά και υψηλότερη παραγωγικότητα. Η βελτίωση της υποκειμενικής αίσθησης ευτυχίας είναι για αυτό το λόγο κεντρικό ζήτημα μεταξύ των ερευνητών αλλά και των κυβερνήσεων. Ωστόσο, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί πόσο χαρούμενοι και ευτυχισμένοι ήταν οι άνθρωποι κατά τους προηγούμενους αιώνες. Όλοι άλλωστε έχουμε αναρωτηθεί και λογομαχήσει για το αν οι άνθρωποι είναι πιο ευτυχισμένοι τώρα ή στο παρελθόν. Μια νέα μελέτη έρχεται να μας βοηθήσει να απαντήσουμε σε αυτό και το κάνει με μια νέα τεχνική που αναλύει τα συναισθήματα που κρύβονται πίσω από τις λέξεις που χρησιμοποιούνται σε εκατομμύρια κείμενα τα τελευταία 200 χρόνια. Εάν υπάρχει πράγματι ο «παλιός καλός καιρός» υποστηρίζουν οι ερευνητές ίσως αυτός να συνέπεσε με μια σειρά από πιο αισιόδοξα βιβλία που έπαιρναν το πράσινο φως από τους εκδότες.

Μια ομάδα ερευνητών, με επικεφαλής τον Thomas Hills από το πανεπιστήμιο του Warwick, ανέλυσε 8 εκατομμύρια βιβλία και 65 εκατομμύρια άρθρα εφημερίδων που δημοσιεύτηκαν το διάστημα 1820-2009. Καθόρισαν τους βαθμούς ευτυχίας για χιλιάδες λέξεις σε διάφορες γλώσσες και στη συνέχεια υπολόγισαν το σκορ (το δείκτη ευτυχίας) για 4 χώρες, το Ηνωμένο Βασίλειο, τις ΗΠΑ, τη Γερμανία και την Ιταλία. Αυτός ο δείκτης ευτυχίας συγκρίθηκε με τις τάσεις στο ΑΕΠ και τη διάρκεια ζωής για να δουν πώς σχετίζεται με το εισόδημα και την υγεία. Οι ερευνητές έλαβαν υπόψη ακόμα και το γεγονός ότι αρκετές λέξεις αλλάζουν νόημα με την πάροδο του χρόνου. Η συλλογή αντλήθηκε από το Google Books, το ψηφιοποιημένο αρχείο που αντιπροσωπεύει πάνω από το 6% όλων των βιβλίων που δημοσιεύθηκαν ποτέ. Η μέθοδος τους επικυρώθηκε με τη σύγκριση των ευρημάτων της με τα στοιχεία της έρευνας για την ευημερία από τη δεκαετία του 1970, τα οποία συλλέγονται μέσω περίπου 1.000 συνεντεύξεων πρόσωπο με πρόσωπο κάθε χρόνο σε κάθε χώρα της Ευρωπαϊκής Ένωσης (το γνωστό ευρωβαρόμετρο) και η μελέτη τους δημοσιεύτηκε στο Nature Human Behavior.

Ο όγκος των δεδομένων που επεξεργάστηκαν οι επιστήμονες ήταν τεράστιος και κάποια από τα ευρήματα δεν αποτελούν έκπληξη για κανένα που να έχει ελάχιστη γνώση της παγκόσμιας ιστορίας. Και οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι έκαναν τους ανθρώπους σε όλες τις χώρες πολύ δυστυχισμένους, για παράδειγμα. Ο εμφύλιος στις ΗΠΑ τη δεκαετία του 1860 στις ΗΠΑ, το ίδιο. Επίσης χαμηλό σημείο ευτυχίας στις ΗΠΑ ήταν στα μέσα της δεκαετίας του 1970, τα χρόνια του πολέμου στο Βιετνάμ ενώ για το Ηνωμένο Βασίλειο ήταν προς το τέλος της ίδιας δεκαετίας όταν έγιναν οι μεγάλες απεργίες του δημόσιου τομέα.

Κάποια από τα αξιοσημείωτα ευρήματα που προέκυψαν ήταν ότι καθώς οι χώρες γίνονται πλουσιότερες, η ευτυχία αυξάνεται, αλλά λίγο. Ένα επιπλέον έτος ζωής όμως για τους ανθρώπους φαίνεται να τους ικανοποιεί όσο μια αύξηση του ΑΕΠ κατά 4,3%. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, η ευτυχία φαίνεται να έχει κορυφωθεί στα τέλη του 19ου αιώνα, καθώς η αυτοκρατορία της Βρετανίας άκμασε και η οικονομία της άνθισε (τα ευρήματα αυτά σκιάζονται από το γεγονός βέβαια ότι το 1875 όσοι δεν μπορούσαν να διαβάσουν μπορεί να ήταν πολύ λιγότερο ευχαριστημένοι από το βιβλίο-αγοραστικό κοινό). Στις ΗΠΑ, ο «παλιός καλός καιρός» φαίνεται να είναι τώρα: η ευτυχία δεν ήταν ποτέ υψηλότερη. Η ευτυχία στην Ιταλία μειώνεται συνεχώς από το 2010, έχοντας φτάσει στην κορυφή 150 ετών λίγο μετά το 2000. Τον περασμένο αιώνα, η γερμανική ευτυχία βρισκόταν στο υψηλότερο επίπεδο αμέσως μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Η επανένωση της χώρας, το 1990, φαίνεται ότι είχε ελάχιστη επίδραση στην εθνική διάθεση της χώρας.

Όποια και αν είναι τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι πολίτες - πόλεμοι, επαναστάσεις, οικονομικές κρίσεις - επιστρέφουν γρήγορα σε παρόμοιο επίπεδο ευτυχίας, αναφέρει ο Thomas Hills. Η συνολική ευτυχία έχει πολύ μικρή μνήμη τόσο για τους θριάμβους όσο και για τις τραγωδίες.

Με πληροφορίες από nature.com