Γραφειοκρατία στην Ελλάδα: από την ταλαιπωρία των εγγράφων στις ψηφιακές μεταρρυθμίσεις και το τέλος των «σφραγίδων».
Ήμουν δεν ήμουν 19 ετών όταν πήγα για πρώτη φορά στην εφορία για να «βγάλω μπλοκάκι». Οι υπάλληλοι θεωρούσαν αυτονόητο ότι θα κάνω τον κλητήρα και θα πηγαινοφέρνω «χαρτούρα» από γραφείο σε γραφείο. Εγώ ψαρωμένος ων, το έκανα. Αγόγγυστα. Εκείνη την πρώτη φορά πρέπει να προμήθευσα το Ελληνικό Δημόσιο με ό,τι έγγραφο χρειάζονταν για να ξέρει τα πάντα για μένα. Από τη ληξιαρχική πράξη γέννησης μέχρι μισθωτήριο συμβόλαιο επαγγελματικού χώρου και από πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης μέχρι απολυτήριο λυκείου.
Από τότε πέρασαν πάνω από 30 χρόνια και εγώ συνέχιζα να προμηθεύω το δημόσιο με τα ίδια έγγραφα, κάθε φορά που ήθελα να επικοινωνήσω με τις «υπερεσίες». Ή και όταν ήθελε το δημόσιο να επικοινωνήσει μαζί μου. Κάποια εποχή, στα τέλη των nineties, είχα αγοράσει έναν εκτυπωτή που έβγαζε και φωτοτυπίες. Είχα φτιάξει λοιπόν ένα μεγάλο ντοσιέ με πολλά αντίγραφα κάθε πιθανού και απίθανου εγγράφου και το είχα μόνιμα στο πορτ μπαγκάζ, μαζί με διάφορα χαρτόσημα. Κάθε φορά που ο –ενίοτε στραβωμένος– υπάλληλος μου ζητούσε ένα «Αντίγραφο Επικυρωμένου Πρωτοτύπου Δήλωσης Αντιγράφου» εγώ το είχα! Του το έδινα χαιρέκακα και εκείνος με κοιτούσε βλοσυρά καθώς είχα αλώσει το κάστρο του. Τον ασφαλή χώρο που είχε δημιουργήσει η γραφειοκρατία για να διώχνει τους ενοχλητικούς ανεπιθύμητους. Ήταν ένα κάστρο απόρθητο. Για τρεις δεκαετίες, καμία κυβέρνηση δεν τόλμησε να το πολιορκήσει.
Το 2020 ήρθε ένας απαράδεκτος και «φιλελέ» νόμος, ο 4727, ο οποίος υποχρέωνε το δημόσιο να μη ζητά το ίδιο έγγραφο, αν ο πολίτης το είχε ήδη προσκομίσει παλαιότερα. Η ιεραρχία της γραφειοκρατίας κλονίστηκε. Οι μεγάλοι μάγιστροι των επτά –μπλε, στρογγυλών– σφραγίδων συγκάλεσαν το ανώτατο συμβούλιο. Επτά σκιές κινήθηκαν άμεσα και μέσα στο σκοτάδι γλίστρησαν στην υπόγεια κρύπτη του αρχείου της ΙΞ ΔΟΥ, προκειμένου να συνεδριάσουν. Το μέλλον τους απειλούνταν.
Η λύση βρέθηκε! Η έλλειψη διαλειτουργικότητας των διαφορετικών συστημάτων των υπηρεσιών θα έσωζε την παρτίδα. Παρά τον νόμο, οι υπάλληλοι δεν δέχονταν την παράλογη οδηγία. Διότι πολύ απλά, δεν είχαν πρόσβαση στα κομπιούτερς της δίπλα υπηρεσίας. Το χαρτί έπρεπε ξανακατατεθεί. Ξανά και ξανά. Μέχρι να σβήσει το κλιματιστικό στο γραφείο κινήσεως. Αυτό για το οποίο ο θρύλος αναφέρει ότι δεν σβήνει ποτέ. Στον αιώνα τον άπαντα.
Οι δυνάμεις του φιλελευθερισμού όμως δεν το έβαλαν κάτω. Σκαρφίστηκαν ένα δόλιο σχέδιο που απειλεί τη βιωσιμότητα των αγνών γραφειοκρατών. Ο Ύπατος Άρχων της μεταρρύθμισης και Μέγας Ιεροφάντης της εργαλειοθήκης του ΟΟΣΑ, ο Κωστής Χατζηδάκης, έμπηξε το παλούκι στην καρδιά της γραφειοκρατίας.
Αν ο υπάλληλος δεν μπορεί να ανασύρει το πιστοποιητικό, αρκεί μια υπεύθυνη δήλωση του πολίτη ότι το έχει προσκομίσει. Κατόπιν οι Δημόσιοι Υπάλληλοι οφείλουν εντός τριμήνου να κάνουν τη δική τους έρευνα. Δηλαδή, όχι μόνο τους αφαιρεί την εξουσία που είχαν για να τιμωρούν όσους τους ενοχλούσαν με το γελοίο αίτημα να προχωρήσουν την υπόθεσή τους, αλλά τους βάζει να κάνουν και τους ντετέκτιβ τελικά.
Ακόμα χειρότερα, οι πολίτες θα πρέπει να ενημερώνονται ψηφιακά για τη πορεία της υπόθεσης τους. Η λαίλαπα του τεχνοφασισμού, αφαιρεί και το τελευταίο αποκούμπι της γραφειοκρατίας. Ποιο όπλο θα έχουν οι τίμιοι σφραγιδοκράτορες για να κάνουν τους πολίτες να τους παρακαλάνε; Πώς θα κάνουν το δύσκολο, για να πουλήσουν μετά εκδούλευση, ότι τάχα ενδιαφέρονται για την υπόθεσή τους; Ενίοτε και με το αζημίωτο.
Θα τα κάνουν όλα αυτά οι άνθρωποι που κουβαλούν αρχαία τεχνογνωσία για το πώς να ταλαιπωρούν τους πολίτες; Προς το παρόν αναζητούν σανίδα σωτηρίας στα ιερά κιτάπια της γραφειοκρατίας. Όλα έχουν προβλεφθεί, κάτι θα βρουν. Εκεί όμως έρχεται το τελειωτικό χτύπημα. Το σκόρδο στα ρουθούνια του Δράκουλα της γραφειοκρατίας.
Μέχρι τώρα στις περιπτώσεις που οι νόμοι και οι αποφάσεις δεν εφαρμόζονται από τη Δημόσια Διοίκηση, οι πολίτες αναγκάζονται να προσφεύγουν στα δικαστήρια, ζητώντας την εφαρμογή τους. Στο εξής όλες οι δικαστικές αποφάσεις θα διαβιβάζονται στη Μονάδα Εσωτερικού Ελέγχου, η οποία θα μεριμνά για τη συμμόρφωση του φορέα. Δυστοπία.
Η κοινωνία είναι σε σοκ. Κάποιοι συμπολίτες μας θα συνεχίσουν για χρόνια να πηγαίνουν έξω από τις δημόσιες υπηρεσίες με τα επικυρωμένα φωτοαντίγραφα στα χέρια. Σαν τον Χάτσικο. Θα περιμένουν την προϊσταμένη να βγει στον διάδρομο και να φωνάξει: «Θα εξυπερετηθούν μόνο όσοι έχουν Πιστοποιητικό Μη Ύπαρξης Υποχρέωσης Υποβολής Υπεύθυνης Δήλωσης Περί Μη Υποχρέωσης Έκδοσης Πιστοποιητικού».
Η εποχή όμως αλλάζει και τα ταπεινά χαμομηλάκια που περίμεναν στωικά στις ουρές ετοιμάζονται να πάρουν την εκδίκησή τους. Κανείς δεν μπορεί να είναι σίγουρος οτι όντως θα την πάρουν. Το «τέρας της γραφειοκρατίας» λαβώθηκε και πλέον είναι πιο επικίνδυνο από ποτέ. Θα δώσει τη μάχη της επιβίωσης, την οποία ελπίζουμε να κερδίσουμε. Μετά θα εκδώσουμε το πιστοποιητικό θανάτου του και θα ζητήσουμε να κατατεθεί σε 4 επικυρωμένα αντίγραφα (με χαρτόσημο) που θα πάρουν αριθμό πρωτοκόλλου και σφραγίδα από το λογιστήριο. Έτσι για την αλητεία και για όσα περάσαμε τις προηγούμενες δεκαετίες.
17°
