Γιαν Φαμπρ ή το όργιο της ανεκτικότητας

Δεν νομίζω ότι ο Γιαν Φαμπρ ήταν επιλογή του κ. Μπαλτά. Ούτε σχέσεις με την ιντελιγγέντσια των Βρυξελλών φαίνεται να έχει, ούτε πολύ θεατρόφιλος μου φαίνεται. Και βέβαια δεν συμφωνώ με την Ακρίτα που ισχυρίζεται πως έχει φτάσει μόνο μέχρι την ταβέρνα στο Λυγουριό, καθ’ οδόν για την Επίδαυρο. Δεν μου φαίνεται για ταβερνόβιος. Μπορεί και να κάνω λάθος. Το θεωρώ σχεδόν σίγουρο ότι κάποιος απίθανος σύμβουλος πέταξε μια σαΐτα κι αυτή κάθισε στο γραφείο του. Για να σοβαρευτούμε, ο πιθανότερος λόγος αυτής της ετερόκλητης κατά τα άλλα συνεύρεσης πρέπει να είναι ιδεολογικού χαρακτήρα. Ο Γιαν Φαμπρ έχει όλα τα χαρακτηριστικά ενός πρώτη φορά αριστερού. Μια και στο Βέλγιο δεν είχε τέτοιες ευκαιρίες, η Ελλάδα ήταν ό,τι πρέπει για να σφραγίσει τη δύση της αμφιλεγόμενης έτσι κι αλλιώς καριέρας του με μια ψευτορομαντική κίνηση του τύπου «ήμουν κι εγώ εκεί».

Δεν θα αποφάσιζα, λόγω αναρμοδιότητας, να ασχοληθώ με το ζήτημα, αν όλη αυτή η αναστάτωση δεν μου ξανάφερνε στη μνήμη την αλησμόνητη παράσταση του 2009 στο Παλλάς με τίτλο «Το όργιο της ανεκτικότητας». Το πρώτο που τότε μ’ εντυπωσίασε ήταν όντως η ανεκτικότητα του κοινού (το κοινό της μετέπειτα πλατείας;) απέναντι σε μια κακόγουστη, αντιαισθητική, αναίτια επιθετική και σεναριακά ασυνάρτητη παράσταση που ήθελε βέβαια να είναι αντισυστημική και καταγγελτική. Να καταγγείλει τι; Μα, τον δυτικό καταναλωτισμό, που ισοδυναμεί με τον ομαδικό επαναλαμβανόμενο αυνανισμό στον οποίο εξαναγκάζονται τα θύματα-ηθοποιοί να καταφεύγουν κάτω από τις κραυγές ενός προπονητή-θηριοδαμαστή και υπό το φως των ανελέητων προβολέων. Σκηνή δεύτερη σε ένα ιδιωτικό κλαμπ μιας ορισμένης μπουρζουαζίας. Μια παρέα συζητά τα τρόπαια που έχουν συλλέξει από υποτιθέμενο σαφάρι ανθρώπων: όταν πυροβολώ έναν Εβραίο λέει ένας, θα ήθελα να βρίσκεται απέναντί του ένας Παλαιστίνιος! Ένας άλλος βάζει στον πρωκτό του μια κάννη όπλου απ’ την οποία στη συνέχεια (χωρίς προφανή λόγο) τον βλέπουμε να βγάζει αφρό ξυρίσματος συζητώντας για οργανωμένα ταξίδια κυνηγιού Ιταλών στο Παλέρμο. Ένας άνδρας μεταμορφωμένος σε βρέφος μέσα σε καροτσάκι προσπαθεί να μιλήσει με πιπίλα. Μια ομάδα αεροβικής γυμναστικής κάνει ασκήσεις ανάμεσα σε τσαλακωμένα τραπεζογραμμάτια («Αναπνεύστε με τα χρήματά σας λέει ο trainer»). Κάποιες γυναίκες παραδίπλα ουρλιάζοντας προσπαθούν να γεννήσουν μέσα σε καροτσάκια σουπερ-μάρκετ. Ακολουθούν λιτανείες κακοποίησης με συνθήματα «Fuck the English... fuck the Americans...» (εδώ το κοινό χειροκροτεί και ο «δημιουργός» κατασκευάζει ακριβώς αυτή την παρηκμασμένη εμπειρία των καταναλωτών την οποία καταδικάζει). Στο τέλος της παράστασης ο σκηνοθέτης, προσπαθώντας ειρωνικά να καλύψει τα νώτα του, αφήνει τους ηθοποιούς, απελευθερωμένους πια, και επιδεικνύοντας σε πρώτο πλάνο το δικό τους πισινό, να τον ξεφωνίζουν: «Αντε γαμήσου κι εσύ, Γιαν Φαμπρ! Ψευτοδιανοούμενε μαλάκα».

Σε τι μπορούμε να διαφωνήσουμε;

Μακρύ υστερόγραφο: Δεν θυμάμαι να υπάρχει άλλο πρόσφατο δείγμα των πολιτιστικών προτιμήσεων του Σύριζα από την ομαδική επίσκεψη του υπουργικού συμβουλίου στην πρεμιέρα του Λαζόπουλου. Νομίζω όμως ότι κι αυτά και τ’ άλλα είναι απολύτως σύμφωνα με το πρόγραμμα (2015) κατά το οποίο «Η παγκόσμια διάχυση του νεοφιλελεύθερου καπιταλισμού θα ήταν ανέφικτη χωρίς την πρότερη κατίσχυση της πολιτισμικής-ιδεολογικής ηγεμονίας μιας διεθνοποιημένης μαζικής εμπορικής κουλτούρας, που παράγεται στα μητροπολιτικά καπιταλιστικά κέντρα και εξάγεται και καταναλώνεται σχεδόν παντού, συμπεριλαμβανομένης και της Ελλάδας, με την πλούσια αλλά ανεκμετάλλευτη τόσο τη σύγχρονη πολιτιστική δημιουργία όσο και την πολιτιστική κληρονομιά». Με τον Φαμπρ ήρθε κι έδεσε. Ο Λούκος βέβαια δεν έπρεπε να κατηγορηθεί για φιλελευθερισμό, αλλά για «οικονομικά κακουργήματα»! Τα οποία άλλωστε δεν έχουν αποδειχθεί δικαστικώς και τα οποία θα μπορούσαν κάλλιστα να ονομασθούν υποχρεώσεις του δημοσίου (για λογιστικό χρέος 2,7 εκ. πρόκειται, και μάλιστα προηγούμενης χρήσης κατά την υπεράσπιση) συμψηφίζοντας την προσφορά του καλλιτέχνη και τον αέρα δημιουργίας που εδώ και πολλά χρόνια είχε να φυσήξει στον κουρασμένο φεστιβαλικό οργανισμό. Όπως έκαναν με το Μέγαρο Μουσικής. Αναφέρομαι στο χρέος των 300 εκ. ευρώ που ανέλαβε να ξεπληρώσει διά της κυβένησης το κράτος (ή να τα προσθέσει στα λοιπά ελλείμματα) και για το οποίο δεν φαίνεται να προκύπτουν ευθύνες. Σημειωτέον ότι τον Μάιο του 2014, βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ κατήγγειλαν ότι το Μέγαρο Μουσικής είναι ένα «διαχρονικό δικομματικό σκάνδαλο» και με ερώτησή τους προς τον τότε υπουργό Οικονομικών, ζητούσαν να μάθουν για τα δάνεια που έλαβε ο Οργανισμός Μεγάρου Μουσικής Αθηνών κτλ, αλλά όταν έγιναν κυβέρνηση συνέχισαν να το επιδοτούν. Δεν λέω πως έπρεπε να κλείσει το Μέγαρο. Λέω πως οι πληρώνοντες δεν έχουν ερωτηθεί. Ούτε για τα λεφτά, ούτε για το πρόγραμμα. Αυτό δεν είναι καθόλου αριστερό. Είναι άκρως αντιλαϊκό και δεξιό. Αριστερό είναι αυτό που κάνει ο Δασκαλόπουλος (του ΣΕΒ) με το ΝΕΟΝ όπου εμπλέκει στην καλλιτεχνική διαδικασία απλούς καθημερινούς ανθρώπους και ερασιτέχνες δημιουργούς. Αριστερό είναι αυτό που γίνεται στη ΣΤΕΓΗ (του Ιδρύματος Ωνάση) με φτηνό εισιτήριο, πρωτοπορία, σεμινάρια και σεβασμό στο θεατή.

Με την αποδόμηση όμως του κ. Μπαλτά δεν βάφονται ούτε αριστερά ούτε φιλοσοφικά αυγά. Απλώς βυθιζόμαστε έτι περισσότερο στο νεωτερικό μας Μεσαίωνα. Εκτός κι αν πιστεύει αυτά που του λέει ο Βέλτσος, ότι δηλαδή έχει την διαχρονική υποστήριξη του Ντεριντά, όπως προσφυώς μας θύμισε ο φίλος μας ο Ηλίας ο Κανέλλης.