Απορρίφθηκε η αίτηση 400 πιστών κατά της Εθνικής Πινακοθήκης για την έκθεση «Η Σαγήνη του Αλλόκοτου»

Το Μονομελές Πρωτοδικείο Αθηνών απέρριψε, με απόφασή του στις 17 Σεπτεμβρίου 2025, την αίτηση περισσότερων από 400 πιστών που είχαν στραφεί κατά της Εθνικής Πινακοθήκης και της Υπουργού Πολιτισμού, ζητώντας την απαγόρευση της έκθεσης «Η Σαγήνη του Αλλόκοτου» ή, επικουρικά, την τοποθέτηση προειδοποιητικής πινακίδας στους χώρους της.

Η υπόθεση συζητήθηκε στις 15 Σεπτεμβρίου ενώπιον του Πρωτοδικείου με τη διαδικασία των ασφαλιστικών μέτρων. Οι αιτούντες υποστήριξαν ότι τα έργα που παρουσιάζονται στην έκθεση είναι βλάσφημα, προσβάλλουν τις θρησκευτικές τους πεποιθήσεις και εγκυμονούν κίνδυνο πρόκλησης μίσους και βίας. Κατά τη διαδικασία κατέθεσε ως μάρτυρας υπέρ των αιτούντων και ο πρώην βουλευτής του κόμματος «Νίκη», Νικόλαος Παπαδόπουλος.

Από την πλευρά τους, η Εθνική Πινακοθήκη και το Υπουργείο Πολιτισμού αντέτειναν ότι η έκθεση, που εγκαινιάστηκε στις 22 Ιανουαρίου 2025, παρουσιάζει έργα σύγχρονης τέχνης με σαφή καλλιτεχνική πρόθεση και επιστημονική τεκμηρίωση. Επικαλέστηκαν το άρθρο 16 του Συντάγματος, που κατοχυρώνει την ελευθερία της τέχνης, καθώς και το άρθρο 10 της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ). Όπως τόνισαν, οποιαδήποτε περιοριστική παρέμβαση στην καλλιτεχνική δημιουργία απαιτεί ιδιαίτερα αυστηρή στάθμιση και μπορεί να δικαιολογηθεί μόνο σε περιπτώσεις άμεσης προτροπής σε βία ή μίσος ή προσβολής της αξίας του ανθρώπου, σύμφωνα με το άρθρο 2 του Συντάγματος.

Το δικαστήριο αποδέχθηκε τα επιχειρήματα της Πινακοθήκης και του ΥΠΠΟ, σημειώνοντας στην απόφασή του ότι δεν πιθανολογήθηκε «επίκειμενος κίνδυνος» ούτε συντρέχει «επείγουσα περίπτωση» που να απαιτεί τη λήψη προσωρινών μέτρων. Έκρινε ότι η απλή ενόχληση ή η προσωπική αντίρρηση απέναντι σε έργο τέχνης δεν αρκεί για να θεμελιώσει δικαίωμα απαγόρευσής του.

Η απόφαση ενισχύει τη νομολογιακή γραμμή που δίνει ιδιαίτερη βαρύτητα στην ελευθερία της καλλιτεχνικής έκφρασης και θέτει υψηλό φραγμό σε προσπάθειες περιορισμού της, ειδικά όταν δεν προκύπτει άμεσος κίνδυνος δημόσιας τάξης ή ασφάλειας.