«Χωρίς αμφιβολία, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2004 στην Αθήνα και τις τέσσερις Ολυμπιακές Πόλεις, επηρέασαν την ελληνική οικονομία με ποικίλους τρόπους, σε πολλά επίπεδα και σε διάφορα χρονικά στάδια. Όμως, παρά τη σημασία που είχε η προετοιμασία και η διοργάνωση των Αγώνων, έως τώρα δεν έχει υπάρξει μια αναλυτική και επιστημονική διερεύνηση του συνολικού αποτυπώματος που άφησαν στην οικονομία, με αποτέλεσμα να προβάλλονται αντικρουόμενες εκδοχές, στηριζόμενες ενίοτε σε ελλιπή τεκμηρίωση». Με αυτή τη φράση αρχίζει ο πρόλογος της μεγάλης έρευνας που διεξήγαγε ο ΙΟΒΕ (Ίδρυμα Οικονομικών και Βιομηχανικών Ερευνών), η οποία αποτυπώνεται σε 124 σελίδες και περιλαμβάνει όλες τις οικονομικές πτυχές της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων στην χώρα μας. Ουσιαστικά η μελέτη, η οποία πραγματοποιήθηκε με αφορμή τα 10 χρόνια από τη λήξη τους αναλύει το οικονομικό αποτύπωμα που άφησαν καταγράφοντας τα έσοδα και τις δαπάνες για τη διοργάνωση. Οι ερευνητές του Ιδρύματος ποσοτικοποίησαν με οικονομετρικές μεθόδους την επίδραση στον τουρισμό και αλλά και τη συνολική επίδραση στην οικονομία της χώρας μας.
Συνυπολογίζοντας τις δαπάνες για την κατασκευή των Ολυμπιακών έργων, αλλά και το δημοσιονομικό όφελος από την πρόσθετη οικονομική δραστηριότητα κατά τη διάρκεια της προετοιμασίας και μετά τη λήξη των Αγώνων, διαπιστώνεται ότι η διεξαγωγή τους δεν επιβάρυνε ουσιαστικά τη δημοσιονομική θέση της χώρας. Ωστόσο, η ελλιπής αξιοποίηση της Ολυμπιακής κληρονομιάς από το 2004 και μετά (κυβέρνηση Κ. Καραμανλή) και η αρνητική δημοσιότητα που συνοδεύει την Ελλάδα, περιόρισαν τόσο το ύψος όσο και τη διάρκεια του οφέλους από τη διοργάνωση.
Συγκεκριμένα, στο τελευταίο κεφάλαιο με τα συμπεράσματα της έρευνας αναφέρεται ότι «η επιτυχής διοργάνωσή τους προέβαλε την Ελλάδα ως μια ανεπτυγμένη χώρα που έχει τη δυνατότητα να αναλαμβάνει και να φέρνει εις πέρας με επιτυχία δύσκολα εγχειρήματα, όπως η προετοιμασία και η τέλεση της μεγαλύτερης αθλητικής διοργάνωσης, παγκοσμίως». Υπενθυμίζεται παράλληλα, ότι την περίοδο που η χώρα μας κέρδισε την ανάθεση (περίοδος διακυβέρνησης Κ. Σημίτη) οι υποδομές της πόλης αναπτύχθηκαν σημαντικά. Συγκεκριμένα, η μελέτη αναφέρει πως «οι υποδομές αναπτύχθηκαν τόσο με τα Ολυμπιακά έργα όσο και με άλλες υποδομές που ολοκληρώθηκαν την ίδια περίοδο (π.χ. το νέο αεροδρόμιο «Ελ. Βενιζέλος», η Αττική Οδός, ο Προαστιακός Σιδηρόδρομος, το Τραμ κ.ά.), πιθανώς και λόγω της πίεσης για την λειτουργία τους κατά τη διάρκεια των Αγώνων».
Η μελέτη σημειώνει ότι ο τελικός χρηματοοικονομικός απολογισμός της Οργανωτικής Επιτροπής είχε «θετικό πρόσημο». Χωρίς να υπολογίζονται οι δαπάνες της επιτροπής για έργα που εκτελέστηκαν κατ' εντολή και για λογαριασμό του Δημοσίου, η «Αθήνα 2004» εμφάνισε διαχειριστικό πλεόνασμα ύψους 130 εκατ. - ακόμα και όταν συνυπολογιστούν οι παραπάνω δαπάνες, το τελικό αποτέλεσμα της Οργανωτικής Επιτροπής εξακολουθεί να είναι θετικό, φτάνοντας τα 7 εκατομμύρια.
Από δημοσιονομική σκοπιά, με βάση τα στοιχεία από το Πρόγραμμα Δημόσιων Επενδύσεων και τον Τακτικό Προϋπολογισμό για τις δαπάνες που έχουν καταχωρηθεί ως «Ολυμπιακές», η χρηματοδότηση από τον Κρατικό Προϋπολογισμό υπολογίζεται συνολικά σε 6,5 δισεκ. για όλη την περίοδο στην οποία καταγράφηκαν οι δαπάνες (2000-2010). Έτσι, η χρηματοδότηση από τον Κρατικό Προϋπολογισμό αντιστοιχεί σε μόλις 1% των κρατικών δαπανών της αντίστοιχης περιόδου και σε λιγότερο από 2% του ακαθάριστου χρέους της Γενικής Κυβέρνησης στο τέλος του 2013.
Ωστόσο, στην παραπάνω εκτίμηση του ακαθάριστου δημοσιονομικού κόστους περιλαμβάνεται μεγάλος αριθμός έργων τα οποία χαρακτηρίστηκαν ως "Ολυμπιακά", χωρίς να έχουν απαραίτητα άμεση σχέση με την προετοιμασία και τη διεξαγωγή των Ολυμπιακών Αγώνων. Τέτοιες περιπτώσεις είναι οι αναπλάσεις σε περιοχές της Αθήνας που δεν είχαν άμεση σχέση με τις Ολυμπιακές αθλητικές εγκαταστάσεις, οι αναβαθμίσεις σε επιλεγμένα νοσοκομεία που δεν χρησιμοποιήθηκαν για τη νοσηλεία αθλητών ή επισκεπτών, τα οδικά έργα που δεν ήταν απαραίτητα για το πρόγραμμα Ολυμπιακών μεταφορών και οι δράσεις του προγράμματος «Ελλάδα 2004», σκοπός του οποίου ήταν να ωφεληθούν από τη διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων και περιοχές της περιφέρειας.
Από την πλευρά του δημοσιονομικού οφέλους, εκτιμάται στη μελέτη ότι περίπου 2,9 δισ. επέστρεψαν στα ταμεία του κράτους υπό τη μορφή φορολογικών εισπράξεων και εργοδοτικών εισφορών κατά την περίοδο προετοιμασίας και διεξαγωγής των Αγώνων. Σε αυτό το μέγεθος πρέπει να προστεθούν και τα κρατικά έσοδα που συσχετίζονται με την αυξημένη οικονομική δραστηριότητα στη μεταολυμπιακή περίοδο. Ενδεικτικά, από την οικονομετρική ανάλυση που περιλαμβάνεται προκύπτει ότι υπάρχει θετική και στατιστικά σημαντική συσχέτιση της διοργάνωσης με το πλήθος των διεθνών αφίξεων, το ύψος της τουριστικής δαπάνης και την αξία των εξαγωγών. Η επίδραση στον τουρισμό είναι άμεση, αλλά δεν επεκτείνεται πέρα από το 2008. Ενδεχομένως, η βραχύτητα του αποτελέσματος να οφείλεται και στην επίπτωση που είχε η κρίση στην προβολή της χώρας και της πόλης της Αθήνας διεθνώς.
Παράλληλα, αναφέρεται ότι οι Αγώνες είχαν αισθητά θετική επίδραση στην οικονομική δραστηριότητα και στην απασχόληση σε όλη την περίοδο εξέτασης 2000-2013. Υπολογίζεται ότι αν δεν είχαν πραγματοποιηθεί οι Αγώνες, το επίπεδο του ΑΕΠ το 2004 θα ήταν κατά 2,5% χαμηλότερο, ενώ η απασχόληση θα ήταν μειωμένη κατά περίπου 44 χιλ. θέσεις εργασίας.
Κλείνοντας η μελέτη καταλήγει με τη φράση ότι «η εμπειρία διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων στην Αθήνα το 2004 κατέδειξε ότι με προσήλωση στους στόχους και με ικανοποιητικό βαθμό συναίνεσης στην κοινωνία, η Ελλάδα μπορεί να εκπλήξει ευχάριστα την παγκόσμια κοινότητα με τις επιτυχίες της. Με τις δυσκολίες που βιώνει η χώρα και την ανάγκη γρηγορότερης εξόδου από τη βαθιά οικονομική κρίση, το μάθημα από τους Ολυμπιακούς Αγώνες είναι πιο επίκαιρο από ποτέ».
17°
