Explainer: Τι μέλλει γενέσθαι στο Ιράν μετά τον Χαμενεΐ - Ποιος θα τον διαδεχθεί;

Η δολοφονία του Ανώτατου Ηγέτη του Ιράν, Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, βύθισε την Ισλαμική Δημοκρατία στη σοβαρότερη κρίση από την Ιρανική Επανάσταση του 1979.

Η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με πόλεμο στο έδαφός της, με αβέβαιη διαδοχή στην ηγεσία και με αυξανόμενη εσωτερική πίεση. Παρ’ όλα αυτά, αναλυτές επισημαίνουν ότι το ιρανικό πολιτικό σύστημα έχει σχεδιαστεί ώστε να μην εξαρτάται από ένα μόνο πρόσωπο. Η εξουσία κατανέμεται μεταξύ θρησκευτικών θεσμών, μηχανισμών ασφαλείας και δικτύων ισχύος, γεγονός που καθιστά απίθανη μια άμεση κατάρρευση.

Στο επίκεντρο της σταθερότητας βρίσκεται το επίλεκτο Σώμα των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης (IRGC), που θεωρείται ο πραγματικός πυρήνας ισχύος του καθεστώτος. Το κρίσιμο ερώτημα είναι αν οι Φρουροί θα αποδυναμωθούν από τις πολεμικές απώλειες και τις εσωτερικές τριβές ή αν θα συσπειρωθούν, υιοθετώντας ακόμη πιο σκληρή γραμμή. Παρότι η ιδεολογική τους ταυτότητα συνδέεται με την προστασία της επανάστασης, εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να επιδείξουν τακτικό πραγματισμό, ακόμη και περιορισμένη αποκλιμάκωση με τις Ηνωμένες Πολιτείες, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο για την επιβίωση του συστήματος.

Στο εσωτερικό, ανακοινώθηκε από τον έμπειρο πολιτικό Αλί Λαριτζανί η συγκρότηση προσωρινού συμβουλίου ηγεσίας για τη μεταβατική περίοδο. Πιθανές μεταβατικές μορφές θεωρούνται επίσης ο πρόεδρος της Βουλής Μοχάμαντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και άλλες προσωπικότητες του κατεστημένου. Τυπικά, η επιλογή νέου Ανώτατου Ηγέτη ανήκει στη Συνέλευση των Ειδικών, ωστόσο οι συνθήκες πολέμου ενδέχεται να οδηγήσουν είτε σε ταχεία ανάδειξη διαδόχου είτε σε παρατεταμένη συλλογική ηγεσία υπό την επιρροή του μηχανισμού ασφαλείας. Μεταξύ των ονομάτων που φέρονται να είχαν την εύνοια του Χαμενεΐ ήταν ο επικεφαλής της Δικαιοσύνης Γκολάμ-Χοσεΐν Μοχσενί-Ετζεΐ και ο μετριοπαθής κληρικός Χασάν Χομεϊνί.

Σε διεθνές επίπεδο, το Ισραήλ δηλώνει ότι η εκστρατεία του απέχει πολύ από το τέλος της και σκοπεύει να συνεχίσει τα πλήγματα κατά πολιτικών και στρατιωτικών δομών του ιρανικού καθεστώτος, καθώς και κατά των βαλλιστικών του δυνατοτήτων. Σύμφωνα με ισραηλινές πηγές, ο στόχος είναι η εξάλειψη της απειλής που, κατά την άποψή τους, συνιστά το ιρανικό καθεστώς. Η συνέχιση των επιχειρήσεων θεωρείται κρίσιμη για την αξιοποίηση πιθανών ρηγμάτων στο εσωτερικό του Ιράν. Ωστόσο, η σύγκρουση δημιουργεί και νέους κινδύνους: εάν αναζωπυρωθούν μαζικές αντικυβερνητικές διαδηλώσεις, δεν αποκλείονται αποσκιρτήσεις στις δυνάμεις ασφαλείας και βαθύτερη πολιτική ανατροπή.

Πηγή: Reuters