«Επικίνδυνος Οίκτος» στο θέατρο Χώρος

Το μοναδικό μυθιστόρημα του Στέφαν Τσβάιχ, «Επικίνδυνος Οίκτος», που κυκλοφόρησε το 1939, ένα από τα πιο πολυδιαβασμένα μυθιστορήματα στον κόσμο, μεταφέρεται για πρώτη φορά στην ελληνική θεατρική σκηνή, σε διασκευή και σκηνοθεσία Κερασίας Σαμαρά.

Με φόντο την παρηκμασμένη πολυτέλεια της Αυστροουγγρικής αυτοκρατορίας και το αυστηρό στρατιωτικό περιβάλλον, ο ανεκπλήρωτος έρωτας ανάμεσα σ’ έναν αξιωματικό και σε μια πλούσια, παράλυτη κοπέλα σκιαγραφεί συναρπαστικά την καταστροφική αδυναμία του ανθρώπου να ξεπεράσει τα όριά του, για χάρη της ανθρωπότητας. Μία σαγηνευτική ερωτική ιστορία, στην οποία πρωταγωνιστούν η φονική απώθηση της αλήθειας, η απειλή του πολέμου, ο ναρκισσισμός του ευεργέτη, η δύναμη του πλούτου και η έκπτωση της τιμής και του έρωτα. Η σωματική αναπηρία, που απαντάται σε τρεις από τους επτά βασικούς ήρωες του έργου, καθρεφτίζει την κοινωνική «παράλυση», όχι μόνο απέναντι στον επερχόμενο πόλεμο, αλλά και στην ατομική ευθύνη.

Η αριστοκρατική λάμψη θολώνει κάτω από τα σύννεφα του πολέμου και τα μεγάλα ηθικά διλήμματα βασανίζουν τους ήρωες και προκαλούν ρίγη έντονης ψυχικής διέγερσης. Τα μεγάλα οικονομικά συμφέροντα ετοιμάζουν τον Μεγάλο Πόλεμο. Πρωταγωνιστής τώρα ο στρατός, εισβάλλει σ’ έναν αστικό πολιτισμό που τον κατάπιε η ηθική παρακμή, η βαναυσότητα και η τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης.

Η ανατομία του οίκτου, η σωματική παράλυση και η ψυχική παραλυσία, ο ανεκπλήρωτος έρωτας, ο επικείμενος πόλεμος, ο πόθος της αποδοχής, το ψέμα, η ανθρώπινη δειλία, ο πλούτος που εξαγοράζει την αγάπη, η ηδονή της εξουσίας συνθέτουν συναρπαστικές δραματικές σκηνές.

Υπόθεση

Στη σκιά του επερχόμενου Α’ παγκοσμίου πολέμου, το 1914, η Έντιθ φον Κεκεσφάλβα, μία ημιπαράλυτη κοπέλα, κόρη τοπικού άρχοντα, ερωτεύεται με πάθος έναν νεαρό υπίλαρχο, τον Άντον Χόφμιλερ, αξιωματικό του Αυστριακού ιππικού. Εκείνος, κυριευμένος από οίκτο, εξαναγκάζεται από τον πατέρα και τον γιατρό της σε μια ψευδεπίγραφη σχέση μαζί με την κοπέλα, η οποία θα έχει τραγικές επιπτώσεις και για τους δύο. Ο Άντον, ήρωας πολέμου πια, μετά από χρόνια, το 1938, στα πρόθυρα του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, αφηγείται στον συγγραφέα την τραγική του ιστορία, αποκαλύπτοντας ότι υπήρξε περισσότερο λιποτάκτης μπροστά στην ατομική του ευθύνη, παρά ήρωας των καθηκόντων του.