Ο «Ιβάνοφ» του Άντον Τσέχοφ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά

Ο Ιβάνοφ δεν αναγνωρίζει πια τον εαυτό του. Νέος, ήταν γεμάτος ζωντάνια, ιδεολόγος και επαναστάτης, ήθελε να αγωνιστεί για μεταρρυθμίσεις, να καταπολεμήσει τον συντηρητισμό της επαρχίας. Τώρα όλη του η ενέργεια έχει εξατμιστεί, και ούτε ο ίδιος ξέρει γιατί. Πριν από πέντε χρόνια παντρεύτηκε την Άννα, μια πλούσια Εβραία, που από αγάπη γι’ αυτόν, τα εγκατέλειψε όλα: την πίστη της, την κληρονομιά της, τους γονείς της. Τότε την αγαπούσε κι εκείνος - πολύ. Τώρα, ακόμα και η αγάπη του για την Άννα έχει εξαφανιστεί - ο Ιβάνοφ δεν μπορεί πια ούτε να αγαπήσει.

Η Άννα έχει στο μεταξύ αρρωστήσει από φυματίωση, αλλά ο Ιβάνοφ δεν έχει χρήματα για τη θεραπεία της, είναι χρεωμένος μέχρι το λαιμό και του λείπει κάθε δύναμη να αλλάξει την κατάσταση. Για να ξεφύγει από τον βούρκο που τον τραβά προς τα κάτω, επισκέπτεται κάθε βράδυ το σπίτι του παλιού του φίλου Λέμπεντεφ, όπου οργανώνονται τακτικά κοινωνικές συγκεντρώσεις. Η κόρη του Λέμπεντεφ, Σάσα, είναι νέα, παθιασμένη, ελεύθερο πνεύμα και ερωτευμένη με τον κατά δεκαπέντε χρόνια μεγαλύτερό της Ιβάνοφ. Είναι όμως πεπεισμένη ότι η αγάπη της για εκείνον θα τον αναστήσει και μαζί θα κατακτήσουν τον κόσμο από την αρχή. Ένα χρόνο μετά, η Άννα έχει πια φύγει από τη ζωή και ο γάμος του νέου ζευγαριού ετοιμάζεται. Όμως κυκλοφορούν φήμες. Όλοι πιστεύουν πως ο Ιβάνοφ με την τυχοδιωκτική συμπεριφορά του έστειλε συνειδητά τη γυναίκα του στον τάφο και ότι παντρεύεται τη Σάσα μόνο για την κληρονομιά της. Ο ίδιος βρίσκει τον εαυτό του ανυπόφορο, αξιοθρήνητο και γελοίο. Θέλει να ακυρώσει όλα τα σχέδια. Αλλά όταν αποτυγχάνει κι αυτή η προσπάθεια, του μένει μόνο μία τελευταία δυνατότητα, ώστε να μην καταστρέψει και τη ζωή της Σάσα…

Ο «Ιβάνοφ» είναι το πρώτο έργο του Άντον Τσέχοφ (1860–1904) και συνδυάζει όλα τα ιδιοφυή χαρακτηριστικά της ωριμότητάς του σε ένα εκρηκτικό, αριστουργηματικό πρωτόλειο. Το κεντρικό θέμα του «Ιβάνοφ» είναι το μέγα ζήτημα ολόκληρης της δραματουργίας του Ρώσου συγγραφέα: η ζωή των ανθρώπων μέσα στην πλήρη της παραδοξότητα, τη γελοιότητα, τη θλίψη και την ακατανίκητη δύναμή της. Ο Ιβάνοφ γίνεται σύμβολο μιας μέχρι και σήμερα ακόμα ανεξήγητης και ταυτόχρονα κατανοητής αδυναμίας να πάρει κανείς τη ζωή του στα χέρια του. Η ψυχική αστάθειά του αντικατοπτρίζει την ψυχρότητα, την επιθετικότητα, τον εγωισμό και την απερισκεψία ενός κόσμου που νιώθει ότι μια ριζική αλλαγή είναι αναγκαία, αλλά αισθάνεται αδύναμος, χάνει τον προσανατολισμό του και καταλήγει στην απελπισία. Το γεγονός πως ασκεί την ίδια στιγμή μια ελκυστική, σχεδόν ερωτική επίδραση στο περιβάλλον του, ένα περιβάλλον σαν τον πολύβουο αλλά και γκροτέσκο κόσμο του τσίρκου, κάνει τον Ιβάνοφ μία από τις πιο συναρπαστικές μορφές της κλασικής δραματουργίας.