«Το τραύμα του πολέμου και το θαύμα της αναγέννησης» Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής

Η Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής και ο μαέστρος Μάρκελλος Χρυσικόπουλος παρουσιάζουν το Σάββατο 14 Μαρτίου στις 20:30, στην Αίθουσα Χρήστος Λαμπράκης του Μεγάρου Μουσικής Αθηνών, δύο ύστερα αριστουργήματα του 20ού αιώνα όπου η μουσική γίνεται φορέας μνήμης και στοχασμού. Ένα πρόγραμμα βαθιά επίκαιρο που διερευνά το τραύμα του πολέμου και το θαύμα της αναγέννησης μέσα από τη συνομιλία δύο μεγάλων συνθετών που βίωσαν τις συμφορές του αιώνα τους. Μαζί τους, η υψίφωνος Μυρτώ Παπαθανασίου και ο βαθύφωνος Sreten Manojlovic (Σρέτεν Μανοΐλοβιτς).

Ο Ρίχαρντ Στράους ολοκλήρωσε τις Μεταμορφώσεις την άνοιξη του 1945, βλέποντας την πολιτιστική καρδιά της Γερμανίας να αφανίζεται στα ερείπια του Β' Παγκοσμίου Πολέμου. Το έργο απλώνεται σαν ένα αδιάκοπο ποτάμι ήχου για 23 σόλο έγχορδα, με την κάθε φωνή να συμμετέχει σε μια συλλογική ελεγεία. Η επίδραση της ιδέας της «μεταμόρφωσης» του Γκαίτε είναι καθοριστική: η θλίψη δεν παγιώνεται, αλλά κυλά, μετασχηματίζεται, διεκδικεί — έστω και αμυδρά — την ελπίδα. Στο τέλος ακούγεται το πένθιμο εμβατήριο της «Ηρωικής» του Μπετόβεν. Πάνω από τις νότες αυτές ο Στράους γράφει στη χειρόγραφη παρτιτούρα In memoriam, ως αποχαιρετισμό σε έναν κόσμο που χάθηκε για πάντα.

Ακριβώς εικοσιτέσσερα χρόνια αργότερα, το 1969, ο Ντμίτρι Σοστακόβιτς συνθέτει τη Συμφωνία αρ. 14 — ένα από τα πιο προσωπικά και τολμηρά έργα του. Ο Σοβιετικός μουσουργός προσεγγίζει το θάνατο χωρίς εξωραϊσμούς, χωρίς ψεύτικες παρηγοριές. Την αφιερώνει στον φίλο του Μπέντζαμιν Μπρίττεν, αναγνωρίζοντας την κοινή τους ευαισθησία για την ανθρώπινη αξιοπρέπεια απέναντι στη βία και την αυθαίρετη εξουσία. Βασισμένη σε ποιήματα των Φεντερίκο Γκαρθία Λόρκα, Γκυγιώμ Απολλιναίρ, Βίλχελμ Κύχελμπεκερ και Ράινερ Μαρία Ρίλκε, η Συμφωνία μιλά για την ευάλωτη φύση του ανθρώπου και τη λεπτή γραμμή ανάμεσα στην απελπισία και την εξέγερση της ψυχής.

Η ακρόαση των δύο έργων μαζί είναι πραγματική εμπειρία. Το πρόγραμμα συνδυάζει τη γερμανική παράδοση του Στράους με τη σοβιετική αισθητική του Σοστακόβιτς, δύο διαφορετικές μουσικές γλώσσες που συγκλίνουν στην ίδια βαθιά ανθρωπιστική ανησυχία: πώς η τέχνη μπορεί να μετασχηματίσει τον πόνο σε νόημα, πώς η μνήμη γίνεται αντίσταση απέναντι στη λήθη.

Την Καμεράτα Ορχήστρα των Φίλων της Μουσικής διευθύνει ο Μάρκελλος Χρυσικόπουλος.

Πρόγραμμα

Ρίχαρντ Στράους «Μεταμορφώσεις», σπουδή για 23 σόλο έγχορδα

Ντμίτρι Σοστακόβιτς Συμφωνία αρ. 14 σε σολ ελάσσονα, έργο 135

Συντελεστές

Υψίφωνος: Μυρτώ Παπαθανασίου

Βαθύφωνος: Sreten Manojlovic