Ομιλία της Σώτης Τριανταφύλλου | Ιταλικός φασισμός: από τη γέννηση της ιδεολογίας στις σύγχρονες προεκτάσεις

Το Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ) διοργανώνει το Σάββατο 7 Μαρτίου 2026, στις 12.00, την εκδήλωση «Ιταλικός φασισμός: από τη γέννηση της ιδεολογίας στις σύγχρονες προεκτάσεις», αφιερωμένη στον ιταλικό φασισμό και τη σύγχρονη επικαιρότητά του. Η εκδήλωση πραγματοποιείται στο πλαίσιο της σειράς «Η Φωλιά της Ιταλίας» που λαμβάνει χώρο κάθε πρώτο Σάββατο του μήνα στο βιβλιοπωλείο Πατάκη.

Η Σώτη Τριανταφύλλου, διακεκριμένη συγγραφέας που σπουδάζει στο Τμήμα Ιταλικής Γλώσσας και Φιλολογίας του ΕΚΠΑ, ειδικευμένη στον Ψυχρό Πόλεμο και τις πολιτικές ιδεολογίες του 20ού αιώνα, θα μας μιλήσει για τη γέννηση και την εξέλιξη του φασισμού με αφετηρία την Ιταλία του Μουσολίνι. Επικεντρώνοντας στην περίπτωση της Ιταλίας – όπου γεννήθηκε το φαινόμενο τη δεκαετία του 1920 – αλλά εξετάζοντας και τις διεθνείς του εκδοχές, η ομιλία θα φωτίσει τις διανοητικές ρίζες του φασισμού, τις ομοιότητες και διαφορές του με τον ναζισμό, τις σχέσεις του με τον σοσιαλισμό, τον συντηρητισμό και τον λαϊκισμό, και θα αναλύσει πώς στοιχεία της φασιστικής ιδεολογίας – εθνικισμός, αυταρχισμός, λαϊκισμός – παραμένουν ενεργά στη σύγχρονη πολιτική πραγματικότητα. Η εκδήλωση προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία να κατανοήσουμε γιατί ο φασισμός «συνεχίζει να μας στοιχειώνει» και πώς οι ιστορικές γνώσεις μας βοηθούν να αναγνωρίζουμε και να αντιμετωπίζουμε επικίνδυνες πολιτικές τάσεις σήμερα.

Γιατί αυτή η εκδήλωση είναι σημαντική

Η εκδήλωση εντάσσεται στη σειρά "Η Φωλιά της Ιταλίας" που αποσκοπεί στην εμβάθυνση της γνώσης για τον ιταλικό πολιτισμό σε όλες του τις εκφάνσεις. Μετά από εκδηλώσεις αφιερωμένες στην ιταλική κουζίνα, τη λογοτεχνία, τη μόδα, το θέατρο, τον κινηματογράφο και τη δημοσιογραφία, η σειρά στρέφεται τώρα σε ένα από τα πιο σκοτεινά αλλά και καθοριστικά κεφάλαια της σύγχρονης ιταλικής και ευρωπαϊκής ιστορίας.

Η κατανόηση του φασισμού – της γέννησής του στην Ιταλία του Μουσολίνι, της εξάπλωσής του στην Ευρώπη, της πτώσης του και των σύγχρονων αναβιώσεών του– είναι απαραίτητη για κάθε μελετητή της ιταλικής κοινωνίας, της ευρωπαϊκής ιστορίας και της σύγχρονης πολιτικής. Η ομιλία θα διασαφηνίσει σκοτεινά σημεία και συχνές παρεξηγήσεις γύρω από τον φασισμό, και θα εξετάσει ένα σύνολο αντιλήψεων και στάσεων –όπως ο εθνικισμός, ο λαϊκισμός, ο αυταρχισμός – που παραμένουν ενεργές ακόμα και σε ιδεολογικά συστήματα που θεωρούνται αντιφασιστικά.

Η Σώτη Τριανταφύλλου θα αναλύσει τις ομοιότητες και τις διαφορές ανάμεσα στον φασισμό και στον ναζισμό, τις διανοητικές ρίζες της φασιστικής ιδεολογίας, καθώς και τις σχέσεις της με τον σοσιαλισμό, την ανδροκρατία, τον πολιτικό και κοινωνικό συντηρητισμό, και το ριζοσπαστικό ισλάμ. Αν και ο φασισμός γεννήθηκε σε συγκεκριμένες ιστορικές συνθήκες στην Ιταλία, η εισήγηση θα παρουσιάσει τις εκδοχές του φαινομένου σε διαφορετικές χώρες στη διάρκεια του 20ού αιώνα και την εξέλιξή του στον 21ο.

Σε μια εποχή όπου αυταρχικές, εθνικιστικές και λαϊκιστικές τάσεις επανεμφανίζονται στην Ευρώπη και στον κόσμο, η ιστορική γνώση αποκτά άμεση επικαιρότητα. Η εκδήλωση απευθύνεται σε όσες και όσους έχουν μια γενική ιδέα για το θέμα και επιθυμούν να εμβαθύνουν, να κατανοήσουν γιατί ο φασισμός συνεχίζει να μας στοιχειώνει, και να αποκτήσουν τα εργαλεία για να αναγνωρίζουν φασιστικές τάσεις ανεξάρτητα από το πώς αυτοπροσδιορίζονται οι φορείς τους.

Η Σώτη Τριανταφύλλου, με την ακαδημαϊκή της κατάρτιση, τη συγγραφική της δεινότητα και το πάθος της για την ιστορική αλήθεια, προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία: να κατανοήσουμε το παρελθόν για να αναγνωρίσουμε τους κινδύνους του παρόντος.

Σώτη Τριανταφύλλου - βιογραφικό

Η Σώτη Τριανταφύλλου γεννήθηκε στην Αθήνα το 1957. Σπούδασε Φαρμακευτική και Γαλλική Φιλολογία στην Αθήνα. Στο Παρίσι (École des Hautes Études en Sciences Sociales - EHESS) έκανε διδακτορικές σπουδές στην Αμερικανική Ιστορία και ειδικεύτηκε στον Ψυχρό Πόλεμο. Συνέχισε τη διδακτορική της έρευνα στη Νέα Υόρκη, στο τμήμα Μητροπολιτικών Σπουδών του New York University (NYU). Το 2009-2013 έκανε post-doctoral έρευνα στο τμήμα Ρωσικών Σπουδών της EHESS.

Είναι συγγραφέας πολυάριθμων μυθιστορημάτων, νουβελών, διηγημάτων, δοκιμίων και βιβλίων παιδικής λογοτεχνίας. Μεταφράζει από τέσσερις γλώσσες (αγγλικά, γαλλικά, ιταλικά, γερμανικά) και αρθρογραφεί συστηματικά στον ελληνικό Τύπο για πολιτικά και κοινωνικά θέματα.

Το 2018 τιμήθηκε με το Κρατικό Βραβείο Μυθιστορήματος για το έργο της «Το τέλος του κόσμου σε αγγλικό κήπο» (Εκδόσεις Πατάκη, 2017). Έχει επίσης βραβευτεί με το ιταλικό βραβείο Alziator για το βιβλίο της «Κινέζικα κουτιά», καθώς και με το βραβείο Καλλιγάς για τη δημοσιογραφική της δραστηριότητα.

Το λογοτεχνικό της έργο τοποθετείται κυρίως σε μητροπόλεις και αντλεί θέματα από ιστορικά φαινόμενα της ανθρωπότητας: αποικιοκρατία, σουφραζέτες, αστική παρακμή, σταλινισμός, εμφύλιος πόλεμος, εγκληματικότητα, θανατική ποινή, μετανάστευση.