Stephen Antonakos: Υστερόγραφα Χρόνου και Χώρου στο Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη

Το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη παρουσιάζει την έκθεση Stephen Antonakos: Υστερόγραφα Χρόνου και Χώρου, αφιερωμένη στο έργο του ελληνοαμερικανού καλλιτέχνη Stephen Antonakos (1926–2013). Με αφορμή τη συμπλήρωση εκατό ετών από τη γέννησή του στη Λακωνία, η έκθεση παρουσιάζει μια εκτεταμένη αποτίμηση της πλούσιας καλλιτεχνικής του πορείας και της επιρροής του, χαρτογραφώντας, παράλληλα, τα καλλιτεχνικά ρεύματα και τις ευαισθησίες που συγκροτούν το έργο και την παρακαταθήκη του.

Η έκθεση επιδιώκει να ανιχνεύσει το εύρος του οράματος του Αντωνάκου μέσα από έξι δεκαετίες δημιουργίας, αναδεικνύοντας την εξελισσόμενη γλώσσα του χρώματος, της μορφής και της φωτεινής αφαίρεσης. Παρουσιάζονται κομβικές ενότητες έργων από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 έως και το 2012, όπως οι σειρές Neon Panels (1980–2013), Direct Neons (δεκαετία 1970), Packages (1971–2006), Neon Walls (1977–2007), Alphavitos (1986–1990), Travel Collages (1987–2002), αρχιτεκτονικά μοντέλα Παρεκκλησίων (1992–2010) και Gold Works (2010–2013), καθώς και πρώιμα γλυπτικά έργα των δεκαετιών 1950–1970 με υφάσματα, χαρτόνι και άλλα καθημερινά υλικά.

Παράλληλα με το έργο του Αντωνάκου, η έκθεση περιλαμβάνει έργα ιστορικά σημαντικών και σύγχρονων καλλιτεχνών, ορισμένοι εκ των οποίων υπήρξαν φίλοι ή αισθητικά συγγενείς του. Όλοι τέμνουν το καλλιτεχνικό του τόξο, αναδεικνύοντας τη διαχρονική απήχηση των ιδεών του στον 21ο αιώνα.

Η έκθεση συμπεριλαμβάνει έργα των Francis Alÿs, Yiannis Bouteas, Christo, Chryssa, Ksenia Ender, Lucio Fontana, Ray Johnson, Kazimir Malevich, Gordon Matta-Clark, On Kawara, Judy Pfaff, Robert Ryman και Fred Sandback, τοποθετώντας τον Αντωνάκο σε διάλογο με καλλιτέχνες που συνδέονται με τον Κονστρουκτιβισμό, το Light and Space, την Εννοιολογική Τέχνη, τον Μινιμαλισμό και άλλες μορφές γεωμετρικής διερεύνησης.

Ο τίτλος της έκθεσης αντανακλά την πολυπλοκότητα της ελληνοαμερικανικής ταυτότητας του Αντωνάκου: στα αγγλικά, Vectors of Time and Space και στα ελληνικά, Υστερόγραφα Χρόνου και Χώρου. Με τους δύο τίτλους, η διπλή σημασιοδότηση μεταξύ των Vectors και των Υστερογράφων δημιουργεί συνδέσεις ανάμεσα στην εμφατικά γραμμική, αυστηρών ορίων αφαίρεση του Αντωνάκου και σε ορισμένες από τις πιο συναισθηματικά διαστρωματωμένες ενότητές του. Ένα Διάνυσμα δηλώνει έναν τύπο γραφικής αναπαράστασης, που χρησιμοποιεί ευθύγραμμα στοιχεία για τη συγκρότηση του περιγράμματος μορφών, μια ποσότητα που διαθέτει ταυτόχρονα κατεύθυνση και μέτρο και καθορίζει τη θέση ενός σημείου στον χώρο σε σχέση με ένα άλλο. Τα Υστερόγραφα παραπέμπουν στη μεταδοτική δύναμη του χρόνου, όπως αυτή συμπυκνώνεται σε πολλά από τα έργα της έκθεσης, και ιδίως σε μια διοργάνωση που τιμά την εκατονταετηρίδα από τη γέννηση του Αντωνάκου. Οι διπλοί τίτλοι, Vectors και Υστερόγραφα, αποτυπώνουν δύο βασικούς άξονες στο έργο του: την ακριβή, αυστηρών ορίων γεωμετρική του αφαίρεση και τις πιο εκφραστικές ενότητες που αντανακλούν τη ροή και το πέρασμα του χρόνου.

Τα έργα προέρχονται από δανεισμούς της Συλλογής Έργων Τέχνης Alpha Bank, του Stephen Antonakos Studio LLC, του Electronic Arts Intermix (EAI), Νέα Υόρκη, της Συλλογής Hellenic Diaspora Foundation, του Ray Johnson Estate / ARS, Νέα Υόρκη, του MOMUS-Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης-Συλλογές Μακεδονικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης και Κρατικού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, του Gordon Matta-Clark Estate, του MOMUS-Μουσείο Μοντέρνας Τέχνης-Συλλογή Κωστάκη, της Συλλογής Ιδρύματος Ωνάση, του One Million Years Foundation, της Συλλογής Ειρήνης Παναγοπούλου, του Fred Sandback Estate, του Αρχείου της Judy Pfaff and της Cristin Tierney Gallery, Νέα Υόρκη, της Dimitris Passas Collection, του Αρχείου του Γιάννη Μπουτέα και της CITRONNE Gallery, καθώς και από άλλες σημαντικές ιδιωτικές συλλογές.

Την έκθεση συνοδεύει δίγλωσσος εικονογραφημένος κατάλογος με έργα, αρχειακό υλικό και κείμενα των Μαρίνας Μήλιου Θεοχαράκη, Στέλιου Βασιλάκη και της επιμελήτριας Sara Reisman.

Την έκθεση έχει επιμεληθεί η επιμελήτρια, εκπαιδευτικός και συγγραφέας Sara Reisman.

ΠΑΡΑΛΛΗΛΕΣ ΔΡΑΣΕΙΣ

Συναυλία

Πέμπτη 19 Μαρτίου | 18:00

Alvin Curran: Inner Cities για σόλο πιάνο, toy piano και midi keyboard

Daan Vanderwalle, πιάνο

Aμφιθέατρο Ιδρύματος Β. & Μ. Θεοχαράκη

Σε διάλογο με την έκθεση Stephen Antonakos: Υστερόγραφα Χρόνου και Χώρου, το Ίδρυμα Β. & Μ. Θεοχαράκη παρουσιάζει την Πέμπτη 19 Μαρτίου στις 18:00, στο αμφιθέατρο του Ιδρύματος, συναυλία με εκτενή αποσπάσματα από τον μνημειώδη κύκλο Inner Cities του Αμερικανού συνθέτη Alvin Curran (γεν. 1938), με τον πιανίστα Daan Vanderwalle. Ο Alvin Curran είναι γνωστός για τη συμβολή του στον χώρο της πειραματικής και ηλεκτροακουστικής δημιουργίας. Μέλος του συλλογικού σχήματος Musica Elettronica Viva (ΜEV) τη δεκαετία του 1960, μαζί με τους Frederic Rzewski και Rihard Teitelbaum, ανέπτυξε μια ιδιαίτερη αισθητική που συνδυάζει αυτοσχεδιασμό, περιβαλλοντικούς ήχους, ηλεκτρονικά μέσα και στοιχεία από την καθημερινή ηχητική εμπειρία. Το έργο του Inner Cities (1993–2020) αποτελεί έναν εκτεταμένο κύκλο για σόλο πιάνο, γραμμένο σε πολλές ενότητες, όπου ο Curran εξερευνά τις ηχητικές και εκφραστικές δυνατότητες του οργάνου μέσα από επαναληπτικές δομές, λυρικές χειρονομίες και στιγμές αυτοσχεδιαστικής ελευθερίας. Το έργο δημιουργεί μια ηχητική «χαρτογράφηση» εσωτερικών τοπίων, όπου η μινιμαλιστική σκέψη, η πειραματική γραφή και η προσωπική μνήμη συνυπάρχουν, προσκαλώντας τον ακροατή σε μια βαθιά, σχεδόν διαλογιστική εμπειρία ακρόασης. Η διάρκεια της συναυλίας είναι 4 ώρες και 40 λεπτά. Ο ήχος του πιάνου από το αμφιθέατρο θα διαχέεται και στους εκθεσιακούς χώρους, δίνοντας τη δυνατότητα στο κοινό να παρακολουθήσει το Inner Cities σε μια ελεύθερη διαδρομή, από την εγγύτητα της ακρόασης στο αμφιθέατρο ως την αντιστικτική συνύπαρξη με τα έργα της έκθεσης. Αν ο Αντωνάκος διαμόρφωσε τον χώρο μέσω γραμμών φωτός και γεωμετρικών μορφών, η μουσική του Curran δουλεύει τον ήχο για να χαράξει εσωτερικές διαδρομές, δημιουργώντας ένα περιβάλλον όπου ο χρόνος και ο χώρος συγκλίνουν.