Βούλα Λασπιά-Καμάρα: «Μια διαδρομή στη Φύση, στο Φως και στη Γυναικεία Μορφή»

Ο Χώρος Τεχνών Auditorium και η εταιρεία πολιτιστικής διαχείρισης Time Heritage παρουσιάζουν την αναδρομική έκθεση της εικαστικού Βούλας Λασπιά-Καμάρα. Μέσα από 30 επιλεγμένα έργα, η έκθεση ξετυλίγει το νήμα μιας σπουδαίας καλλιτεχνικής πορείας που ξεκίνησε από το εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη και έφτασε μέχρι την Αίγινα.

Τη βραδιά των εγκαινίων θα προλογίσει ο ιστορικός τέχνης Σπύρος Μοσχονάς και η κόρη της ζωγράφου και διευθύντρια της Time Heritage Αφροδίτη Καμάρα. Θα ακολουθήσει συζήτηση σχετικά με το εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη, αλλά και τις δυσκολίες που αντιμετώπιζαν οι γυναίκες καλλιτέχνιδες της εποχής μέσα σ’ένα ανδροκρατούμενο περιβάλλον.

Βούλα Λασπιά-Καμάρα (1927-2022): Μια Ζωή Αφιερωμένη στην Αναζήτηση της Μορφής

Η πορεία της Βούλας Λασπιά-Καμάρα στον κόσμο της τέχνης ξεκινά σε μια εμβληματική περίοδο για την ελληνική ζωγραφική. Από το 1948 έως το 1951 θητεύει στην Ανωτάτη Σχολή Καλών Τεχνών, έχοντας την τύχη να σπουδάσει στο εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη, από τον οποίο διδάχθηκε την αξία της σύνθεσης και της καθαρής γραμμής. Η καλλιτεχνική της αναζήτηση τη μεταφέρει στη συνέχεια στην Ιταλία, όπου για μια πενταετία (1951-1956) εμβαθύνει στην ευρωπαϊκή παράδοση στην Academia di Belle Arte της Ρώμης.

Επιστρέφοντας στην Ελλάδα, εντάσσεται δυναμικά στην εγχώρια εικαστική σκηνή, συμμετέχοντας σε κομβικές ομαδικές εκθέσεις που καθόρισαν την εποχή: από το Πρακτορείο Πνευματικής Συνεργασίας στην Πάτρα (1959) και την ιστορική Πανελλήνια Έκθεση του Ζαππείου (1960), έως τον Ελληνοσοβιετικό Σύνδεσμο (1962).

Η δεκαετία του 1970 αποτελεί για την ίδια μια περίοδο πειραματισμού, καθώς στρέφεται στη χαρακτική και το λινόλεουμ, ανακαλύπτοντας νέες υφές. Ωστόσο, η δεκαετία του 1980 σηματοδοτεί μια σπουδαία δημιουργική στροφή. Εστιάζει στο τοπίο —αστικό και αγροτικό— και στη νεκρή φύση, υιοθετώντας μια ιδιαίτερη αισθητική: ψυχρά χρώματα, χαμηλοί τόνοι και μια απουσία έντονης φωτοσκίασης που προσδίδει στα έργα της μια εσωτερική, σχεδόν μεταφυσική ηρεμία. Η ατομική της έκθεση το 1988 επισφραγίζει αυτή την ώριμη περίοδο.

Από τα τέλη της δεκαετίας του 1990, το έργο της μεταμορφώνεται ριζικά. Η παρατήρηση των αντανακλάσεων του φωτός και η εμβάθυνση στη γυναικεία ψυχογραφία οδηγούν σε ένα εκρηκτικό αποτέλεσμα. Μετά το 2000, η παλέτα της απελευθερώνεται: οι γυμνές, αφαιρετικές γυναικείες φιγούρες «λούζονται» από έντονα, θερμά χρώματα, σε ένα ξέσπασμα δημιουργικής ενέργειας που αποτυπώθηκε ανάγλυφα στη μεγάλη ατομική της έκθεση το 2004.

Η Βούλα Λασπιά-Καμάρα παρέμεινε μέχρι το τέλος της ζωής της μια καλλιτέχνιδα που δεν φοβήθηκε να αλλάξει, να εξελιχθεί και να επαναπροσδιορίσει το βλέμμα της πάνω στη φύση και τον άνθρωπο. Η έκθεση προσφέρει μια σπάνια ευκαιρία στο κοινό να παρακολουθήσει αυτή τη «μεταστροφή»: από την αυστηρότητα της γραμμής στην απόλυτη ελευθερία του χρώματος.

«Η τέχνη της Λασπιά-Καμάρα είναι μια πορεία από το γήινο στο αιθέριο, μια συνεχής ανακάλυψη της γυναικείας ταυτότητας μέσα στο χρόνο».

«Μια Γυναικεία Φωνή σε Έναν Ανδροκρατούμενο Κόσμο»

Η πορεία της Βούλας Λασπιά-Καμάρα δεν αποτελεί μόνο μια ατομική κατάκτηση τεχνικής και ύφους, αλλά και μια πράξη διεκδίκησης χώρου σε ένα καλλιτεχνικό περιβάλλον που, κατά τις δεκαετίες του '50 και του '60, παρέμενε βαθιά ανδροκρατούμενο.

Όταν η Λασπιά-Καμάρα αποφοιτούσε από το εργαστήριο του Γιάννη Μόραλη το 1951, η ελληνική κοινωνία προσπαθούσε ακόμα να επουλώσει τις πληγές του Εμφυλίου. Για μια γυναίκα, η τέχνη συχνά θεωρούνταν «συμπληρωματική» απασχόληση ή «διακοσμητική» δραστηριότητα πριν από τον γάμο. Το να συνεχίσει μια γυναίκα σπουδές στην Academia di Belle Arte της Ρώμης και να παραμείνει ενεργή εικαστικός ήταν μια δήλωση ανεξαρτησίας.

Στις ομαδικές εκθέσεις της εποχής (όπως στο Ζάππειο ή στον Ελληνοσοβιετικό Σύνδεσμο), οι γυναίκες καλλιτέχνιδες έπρεπε να εργαστούν διπλά για να κερδίσουν την προσοχή της κριτικής, η οποία συχνά χρησιμοποιούσε υποτιμητικούς όρους όπως «γυναικεία ευαισθησία» για να υποβαθμίσει την πνευματική βαρύτητα του έργου τους. Η Λασπιά-Καμάρα, ωστόσο, απάντησε με τη θεματολογία της: η ενασχόλησή της με τα βιομηχανικά τοπία –ένα κατεξοχήν «σκληρό» και «αρσενικό» θέμα– αλλά και η τολμηρή απενεχοποίηση του γυμνού γυναικείου σώματος, απέδειξαν ότι το γυναικείο βλέμμα μπορούσε να καταγράψει τόσο τη μεταπολεμική ανοικοδόμηση όσο και την ίδια τη θηλυκή υπόσταση με την ίδια αδιαπραγμάτευτη δύναμη.

Εγκαίνια: Πέμπτη 5 Φεβρουαρίου 2026, στις 19:00

Επιμέλεια: Σπύρος Μοσχονάς