Συρία: Μια σφαγή στα «ψιλά»

«Η Συρία θέλει Δημοκρατία», φωνάζουν όλα μαζί στα ελληνικά, μεσημέρι Κυριακής στα σκαλοπάτια της πλατείας Συντάγματος. Παιδιά από την Συρία μαζί με τους γονείς διαμαρτύρονται για την ατελείωτη βία. Θέλει κότσια.

Δεν είναι καθόλου εύκολο να διαμαρτύρεσαι για το καθεστώς Άσαντ ακόμα κι αν βρίσκεσαι χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά. Το καθεστώς μπορεί να είναι παντού. Μέχρι πρότινος συμμετείχαν μόνο άντρες στις πορείες των Συρίων στην Αθήνα. Κι αυτό όχι γιατί η γυναίκα δεν έχει φωνή και λόγο στη διαμαρτυρία , αλλά για να τις προστατεύσουν. Να μην χρειαστεί να δείξουν πρόσωπο.

Στη Συρία

Περισσότεροι από 4.000 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους κατά τη διάρκεια των πολύμηνων αντικυβερνητικών διαμαρτυριών στη Συρία, όπως ανακοίνωσε ο Οργανισμός Ηνωμένων Εθνών (ΟΗΕ).

Η εκπρόσωπος της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα, Ραβίνα Σαμντασάνι επιρρίπτει την ευθύνη «στην βίαιη κρατική καταστολή του κινήματος των διαφωνούντων».

Ο Αραβικός Σύνδεσμος απέστειλε νέο τελεσίγραφο καλώντας την Συρία να δεχθεί διεθνείς παρατηρητές διαφορετικά απειλεί με νέες κυρώσεις.

Την περασμένη εβδομάδα ο Αραβικός Σύνδεσμος διαβεβαίωνε πως επετεύχθη ειρηνευτική συμφωνία μεταξύ της συριακής κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης. Η αντιπολίτευση, πάντως, υποστηρίζει ότι οι δυνάμεις ασφάλειας εξακολουθούν να σκοτώνουν διαδηλωτές.

Ειδικότερα στην πόλη Χομς, στην κεντρική Συρία, οι ακτιβιστές καταγγέλλουν το καθεστώς το Άσαντ για «ανθρωπιστική καταστροφή». Επί μία εβδομάδα άρματα μάχης βομβάρδιζαν την πόλη μ’ αποτέλεσμα να χάσουν την ζωή τους 110 άνθρωποι.

Η επαρχία Χομς έχει αποτελέσει επίκεντρο της εξέγερσης εναντίον του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ. Ένα οικογενειακό καθεστώς, το οποίο φαίνεται να απειλείται σοβαρά μετά από τέσσερις δεκαετίες στην εξουσία.

Πώς ξεκίνησε η εξέγερση

Οι πρώτες διαμαρτυρίες στην Συρία εκδηλώθηκαν τον περασμένο Μάρτιο. Αναμφισβήτητη ήταν η επιρροή των λαϊκών εξεγέρσεων που προηγήθηκαν στην Τυνησία και την Αίγυπτο.

Μ’ αίτημα την εκχώρηση περισσότερων ελευθεριών, τον σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα μέχρι την ανατροπή του κυβερνώντος καθεστώτος, οι διαμαρτυρίες ξεσπούν στην πόλη Ντεράα. Μια πόλη στο νοτιοδυτικό τμήμα της χώρας στα σύνορα με την Ιορδανία.

Αφορμή στάθηκε: ένα αντικυβερνητικό γκράφιτι στον τοίχο σχολείου με «ενόχους» 15 παιδιά. Τα παιδιά, ηλικίας από εννέα έως 15 ετών, συνελήφθησαν. Οι διαπραγματεύσεις με την τοπική ηγεσία ναυάγησαν και οι ταραχές ξεκίνησαν ως διαμαρτυρία για την απελευθέρωση των παιδιών στις 15 Μαρτίου μπροστά στο τέμενος Ουμάρι. Οι δυνάμεις ασφαλείας επιτέθηκαν με πραγματικά πυρά κατά αμάχων μ’ αποτέλεσμα να σκοτωθούν τέσσερις άνθρωποι.

Για την αποκατάσταση της τάξης στην Ντεράα και τις όμορες εξεγερμένες πόλεις ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Άσαντ έστειλε στρατό και άρματα μάχης. Δήλωσε πως οι επιθέσεις εξαπολύονται από «μέλη ένοπλων συμμοριών και τρομοκρατικών οργανώσεων».

Πόλεις, όπως οι Ντεράα, Χομς και Ντουμά, πολιορκούνταν για ημέρες. Εκατοντάδες διαδηλωτές σκοτώθηκαν από ελεύθερους σκοπευτές και δεκάδες συνελήφθησαν σε νυχτερινές επιδρομές σε σπίτια. Οι περισσότερες πόλεις έμειναν χωρίς ηλεκτροδότηση και γραμμές επικοινωνίας.

Οι ταραχές εξαπλώθηκαν στον βορρά. Υπό τον φόβο των ταραχών τουλάχιστον 10.000 άνθρωποι έχουν μέχρι στιγμής εγκαταλείψει την Συρία αναζητώντας καταφύγιο στην Τουρκία. Εξακολουθούν να ζουν σε καταυλισμούς προσφύγων.

Τι ζητούν οι διαδηλωτές; Τι κάνει ο Άσαντ;

• Την πτώση του καθεστώτος Άσαντ / Ο πρόεδρος της Συρίας έχει ξεκαθαρίσει ότι δεν προτίθεται να φύγει από την εξουσία
• Την κατάργηση του 48ετούς νόμου για την κατάσταση εκτάκτου ανάγκης/ Ο νόμος ανακλήθηκε στις 21 Απριλίου, αλλά οι συριακές στρατιωτικές δυνάμεις συνεχίζουν να σκοτώνουν και να συλλαμβάνουν
• Άμεση άρση των εξωδικαστικών εκτελέσεων και βασανισμών/ Συνεχίζονται οι συλλήψεις και οι επιδρομές σε σπίτια για λόγους ασφαλείας
• Άμεση απελευθέρωση των πολιτικών κρατουμένων και των συλληφθέντων στις διαδηλώσεις/ Στις 31 Μαΐου δόθηκε αμνηστία σε εκατοντάδες, αλλά χιλιάδες Σύροι παραμένουν φυλακισμένοι. Μια δεύτερη χορήγηση αμνηστίας ανακοινώθηκε στις 21 Ιουνίου χωρίς σαφείς διευκρινίσεις
• Μετάβαση σε μια δημοκρατική, πλουραλιστική ελεύθερη κοινωνία/ Υπέρ της έναρξης εθνικού διαλόγου για την αλλαγή του εκλογικού νόμου ώστε να μπορούν να συμμετέχουν στην εκλογική διαδικασία και άλλα κόμματα πλην του κυβερνώντος Μπάαθ
• Ελεύθερα ΜΜΕ/ Συστάθηκε επιτροπή μεταρρύθμισης των μέσων ενημέρωσης
• Ανεξαρτησία δικαστικού σώματος και κατάργηση των στρατοδικείων/ Καμία απάντηση
• Αποζημίωση στους πολιτικούς εξόριστους και στους πολιτικούς κρατούμενους/ Καμία απάντηση

Τι λένε οι εξόριστοι διανοούμενοι

Φαρούκ Μαρντάμ- Μπεΐ (ιστορικός): «Το καθεστώς της Συρίας είναι φυλετικό και επειδή είναι ένας είδος οικογενειακής μαφίας μπορεί να συγκριθεί με το καθεστώς του Μουαμάρ Καντάφι στην Λιβύη. Ένα καθεστώς που δεν μπορεί να μεταρρυθμιστεί διότι αυτό θα σήμαινε την πτώση του κόμματος Μπάαθ, το οποίο θα υπερασπίζεται για πάντα τη θέση του στην εξουσία».

Μπουράν Γκαλιούν (πολιτικές επιστήμες): «η ύπαρξη του καθεστώτος είναι σαν μια κρατική επιδρομή, ένας αποικισμός της κοινωνίας όπου εκατοντάδες διανοούμενοι δεν έχουν το δικαίωμα να βγουν έξω από τα σύνορα της χώρας, 150.000 έχουν οδηγηθεί στην εξορία και 17.000 έχουν εξαφανιστεί ή φυλακιστεί επειδή εξέφρασαν τη γνώμη τους. Είναι αδύνατο (για τον πρόεδρο Μπασάρ Αλ Άσαντ) να πει (όπως ο Μουμπάρακ ή ο Μπεν Αλί): ‘δε θα ανανεώσω ή δε θα επιμηκύνω την εντολή μου’ όπως προσποιήθηκαν άλλοι πρόεδροι για να κερδίσουν χρόνο. Διότι για τον Άσαντ η Συρία είναι οικογενειακή ιδιοκτησία. Η λέξη χώρα δεν υπάρχει στο λεξιλόγιο του».

Σουμπί Χαντίντι (κριτικός λογοτεχνίας): «η παραμονή του Άσαντ στην εξουσία έχει διασπάσει τον συριακό λαό σε τρεις κατηγορίες: η πρώτη απαρτίζεται από ανθρώπους τόσο προσηλωμένους στην καθημερινή επιβίωση που δεν έχουν την πολυτέλεια της πολιτικής αντίστασης. Η δεύτερη ομάδα είναι οι άπληστοι. Η αφοσίωσή τους είναι εύκολα εξαγοράσιμη, είναι το πελατειακό καθεστώς. Η τρίτη ομάδα είναι οι διανοούμενοι, οι ακτιβιστές. Αυτοί που το καθεστώς αποκαλεί ‘οι ηλίθιοι που πιστεύουν σε αρχές και αξίες’»

Ποιος είναι ο Μπασάρ αλ Άσαντ

Ανήλθε στην εξουσία το 2000 με την υπόσχεση της πολιτικής και οικονομικής μεταρρύθμισης. Επιχείρησε να πατάξει την διαφθορά και να προχωρήσει σε οικονομικό και κοινωνικό εκσυγχρονισμό. Υπουργοί της παλιάς φρουράς απολύθηκαν, χορηγήθηκε αμνηστία σε εκατοντάδες πολιτικούς κρατούμενους και η φυλακή πολιτικών κρατουμένων Μαζέχ έκλεισε. Το πρώτο έτος της διακυβέρνησης Άσαντ έμεινε γνωστό ως η «Άνοιξη της Δαμασκού».

Πολύ γρήγορα ο ρυθμός της αλλαγής έχασε σε μομέντουμ. Ο πρόεδρος Μπασάρ αλ Ασάντ έκανε σαφές ότι τον ενδιέφερε περισσότερο η οικονομική από την πολιτική μεταρρύθμιση. Συνεχίστηκαν οι φυλακίσεις διαφωνούντων και πολιτικοί κρατούμενοι που είχαν αφεθεί ελεύθεροι με αμνηστία, βρέθηκαν πίσω στα κελιά τους. Η κυβέρνηση απαγόρευσε επίσης την πρόσβαση σε συγκεκριμένες σελίδες του ίντερνετ με νόμο το 2007. Ανάμεσα στις σελίδες που απαγορεύτηκαν ήταν το YouTube, το Facebook και διάφορες αραβόφωνες ειδησεογραφικές ιστοσελίδες.

Οι σχέσεις της Δαμασκού με την Βηρυτό βελτιώθηκαν μετά την αναγκαστική αποχώρηση των συριακών στρατευμάτων από τον Λίβανο μ’ αφορμή την δολοφονία του πρωθυπουργού του Λιβάνου, Ραφίκ αλ Χαρίρι το 2005. Πολλοί κατηγόρησαν τις μυστικές υπηρεσίες της Συρίας για τη δολοφονία. Η Δαμασκός αρνείται ακόμα τις όποιες κατηγορίες.

Αντιτάχθηκε σθεναρά στην στρατιωτική επέμβαση των Αμερικανών και των συμμάχων τους στο Ιράκ. Γεγονός που διατάραξε τις συρο-αμερικανικές σχέσεις, ενώ ο πόλεμος γέμισε τη Συρία με εκατοντάδες χιλιάδες πρόσφυγες από το Ιράκ. Κατηγορήθηκε για παροχή υποστήριξη σε ακραίες ισλαμικές οργανώσεις, όπως η Χεζμπολά και σε Ιρακινούς αντάρτες.

Για τις δυνάμεις ασφαλείας, τον στρατό και τα μέλη του κυβερνώντος κόμματος Μπάαθ ο Άσαντ είναι ο εγγυητής της σταθερότητας και της συνέχειας μετά την 30ετή ηγεμονία του πατέρα του Χαφέζ Αλ Άσαντ.

Ανήλθε στην εξουσία μετά τον αιφνίδιο θάνατο του αδελφού του Μπάζιλ σε τροχαίο το 1994. Δεν σκόπευε να ασχοληθεί με την πολιτική αλλά να ακολουθήσει ιατρική καριέρα ως οφθαλμίατρος.